{"id":100857,"date":"2023-05-18T14:32:36","date_gmt":"2023-05-18T12:32:36","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=100857"},"modified":"2024-10-10T12:49:45","modified_gmt":"2024-10-10T10:49:45","slug":"jonas-eika-po-sloncu-art-rage-wywiad-more-ksiazkowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/jonas-eika-po-sloncu-art-rage-wywiad-more-ksiazkowe\/","title":{"rendered":"Jonas Eika: Przewlek\u0142y kryzys sta\u0142 si\u0119 dla nas normalnym stanem [WYWIAD] | MORE Ksi\u0105\u017ckowe"},"content":{"rendered":"\n

Wszystkie rzeczy, o kt\u00f3rych pisz\u0119, ju\u017c s\u0105 obecne w naszej rzeczywisto\u015bci, mo\u017ce nawet w jeszcze gorszej formie. Je\u015bli mia\u0142bym znale\u017a\u0107 jakie\u015b konkretne s\u0142owo na opisanie mojej ksi\u0105\u017cki, wybra\u0142bym „apokaliptyczna”<\/em> \u2013 rozmowa z pisarzem Jonasem Eik\u0105, autorem Po s\u0142o\u0144cu<\/em>. <\/h2>\n\n\n\n

Du\u0144ski pisarz spotka\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 on-line, by porozmawia\u0107 o swojej debiutanckiej ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra w Polsce ukaza\u0142a si\u0119 nak\u0142adem ArtRage w t\u0142umaczeniu Macieja Bobuli. Jak pisa\u0142 o Po s\u0142o\u0144cu <\/em>\u0141ukasz Barys: Na\u0107pany s\u0142o\u0144cem Jonas Eika przychodzi do nas z przysz\u0142o\u015bci i opowiada proste, ale niezwykle celne historie o naszej niepokoj\u0105cej, niemo\u017cliwej do okie\u0142znania wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci. <\/em><\/p>\n\n\n\n

W intensywnym zbiorze kr\u00f3tkich fikcji, Jonas Eika zagl\u0105da w lepkie zakamarki, gdzie erotyka miesza si\u0119 z alienacj\u0105, a nowoczesne niepokoje podaj\u0105 sobie r\u0119k\u0119 ze strachem, kt\u00f3ry odbieramy jako uniwersalny. Znajdziemy tu wibruj\u0105c\u0105 po\u017c\u0105daniem zamkni\u0119t\u0105 pla\u017c\u0119, m\u0119\u017cczyzn, zbijaj\u0105cych maj\u0105tek poprzez rynkowe spekulacje, jak i poszukiwaczy przybysz\u00f3w z kosmosu. Wszystkie historie zdaj\u0105 si\u0119 ze sob\u0105 \u0142\u0105czy\u0107. Czy tak jest? Zapyta\u0142am samego autora. Za pomoc z t\u0142umaczeniem dzi\u0119kuj\u0119 Zuzannie Zywert.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jagoda Gawliczek: Czyta\u0142am Po s\u0142o\u0144cu <\/em>na statku wycieczkowym. W tym stanie ekstatycznego eskapizmu bardzo udziela\u0142 mi si\u0119 nastr\u00f3j tej ksi\u0105\u017cki. Czu\u0142am, \u017ce seksualno\u015b\u0107 buzuje g\u0142\u0119boko wewn\u0105trz ka\u017cdej z tych historii, ale nie zawsze ma szans\u0119 na realizacj\u0119. Pojawiaj\u0105 si\u0119 rozmaite bariery. <\/h3>\n\n\n\n

Jonas Eika: W mojej ksi\u0105\u017cce pokazuj\u0119 r\u00f3\u017cne rodzaje seksualno\u015bci. Dla mnie najwa\u017cniejsza jest jednak intymno\u015b\u0107 mi\u0119dzy bohaterami, kt\u00f3ra powstaje mimo sytuacji, w kt\u00f3rej si\u0119 znajduj\u0105. Masz racj\u0119 w tym, \u017ce ta intymno\u015b\u0107 nie zawsze i nie do ko\u0144ca ma szans\u0119 na spe\u0142nienie. Dzieje si\u0119 tak dlatego, \u017ce przemoc, kt\u00f3rej s\u0105 poddawani, jak cho\u0107by presja ze strony spo\u0142ecze\u0144stwa, wchodzi za nimi do tej przestrzeni. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W pierwszym tek\u015bcie w ksi\u0105\u017cce, opowiadasz o rynkach spekulacyjnych. Seksualno\u015b\u0107 wydawa\u0142a si\u0119 czym\u015b, czym tak\u017ce mo\u017cemy spekulowa\u0107 i w\u0142a\u015bnie w tym procesie szuka\u0107 emocji, pobudzenia. <\/h3>\n\n\n\n

To bardzo dobra uwaga. Chcia\u0142em, by ekonomia oparta na spekulacjach, czy po prostu sam kapitalizm, przecieka\u0142 do reszty \u015bwiata, kt\u00f3ry tworz\u0119 w ksi\u0105\u017cce. Wszystkie te elementy zabawy, pewnego rodzaju mrok w zachowaniach bohater\u00f3w, to w\u0142a\u015bnie forma spekulacji. Znajduj\u0105 si\u0119 w zamkni\u0119tym pokoju, przypominaj\u0105cym przestrze\u0144 zamieszkiwan\u0105 raczej przez nastolatk\u00f3w. W\u0142a\u015bnie tam pojawia si\u0119 mi\u0119dzy nimi pewnego rodzaju \u017c\u0105dza. G\u0142\u00f3wny bohater nie zna takiej formy po\u017c\u0105dania i jest zaskoczony, \u017ce si\u0119 u niego pojawi\u0142a. Bardzo ci\u0119\u017cko przychodzi mu zwi\u0105zanie tej emocji z czym\u015b konkretnym, co mia\u0142oby odpowiednik w zewn\u0119trznym \u015bwiecie. To ich po\u017c\u0105danie jest jakby od\u0142\u0105czone od czegokolwiek, co istnieje poza pokojem czy od jakiejkolwiek warto\u015bci. Tak samo spekulacje nie \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 do ko\u0144ca z niczym, co istnieje. W ten spos\u00f3b powstaje ekonomia, ale niezbyt rzeczywista, bardziej jej duch czy zjawa. To, co u nich budzi po\u017c\u0105danie, to w\u0142a\u015bnie taki stan bycia we mgle, dok\u0142adnie jak w scenie pod prysznicem. Du\u017co wilgoci i ledwo cokolwiek wida\u0107. Jest w tym wszystkim r\u00f3wnie\u017c pewna czu\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pod prysznicem bohater jest nacierany p\u0142ynem do mycia, a potem w opowiadaniu Mexican Dog<\/em> ch\u0142opcy nacieraj\u0105 olejkami cia\u0142a pla\u017cowicz\u00f3w. Wykonuj\u0105 ten sam gest, zwi\u0105zany z dotykiem i blisko\u015bci\u0105 opart\u0105 na us\u0142ugiwaniu komu\u015b. To \u015bwiadoma paralela?<\/h3>\n\n\n\n

Szczerze? Nie, nie my\u015bla\u0142am o tym [\u015bmiech].<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Jonas
Jonas Eika, Po s\u0142o\u0144cu<\/em>, wyd. ArtRage, kup w Empiku<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Obie sytuacje zwi\u0105zane s\u0105 jednak ze zmys\u0142em dotyku. Na ile to dla Ciebie wa\u017cny temat?<\/h3>\n\n\n\n

Pisz\u0105c, najpierw przychodzi do mnie wizualizacja. Wyobra\u017cam sobie przestrze\u0144, w kt\u00f3rej pr\u00f3buj\u0119 si\u0119 odnale\u017a\u0107 i zbli\u017cy\u0107 jak najbardziej do ludzi, kt\u00f3rzy w niej wyst\u0119puj\u0105. Uwa\u017cam, \u017ce w cz\u0119\u015bci moich opowiada\u0144 jest co\u015b maszynowego. O postaciach, ich uczuciach, relacjach wzgl\u0119dem siebie decyduj\u0105 logiki ekonomiczne. Dotyk oczywi\u015bcie odgrywa tam du\u017c\u0105 rol\u0119, ale nie jestem pewien, czy mo\u017ce by\u0107 uznany za wa\u017cniejszy ni\u017c inne zmys\u0142y. Na pewno wielu moich bohater\u00f3w jest zmuszonych do tego, \u017ceby kogo\u015b dotyka\u0107 np. ze wzgl\u0119du na swoj\u0105 prac\u0119. Inni sami s\u0105 dotykani wbrew swojej woli. To, \u017ce kto\u015b ma w\u0142adz\u0119 nad Twoim cia\u0142em i nie prosi o pozwolenie, te\u017c jest w ksi\u0105\u017cce wa\u017cne. To do\u015bwiadczenie przek\u0142ada si\u0119 potem na czu\u0142o\u015b\u0107 czy wr\u0119cz og\u00f3lnie cielesno\u015b\u0107. Cia\u0142a poddane w\u0142adzy innych os\u00f3b odczuwaj\u0105 po\u017c\u0105danie, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c pochodzi z zewn\u0105trz. Koniec ko\u0144c\u00f3w bohaterowie w zasadzie sami te\u017c pragn\u0105, \u017ceby kto\u015b nimi zaw\u0142adn\u0105\u0142, tak jak na przyk\u0142ad Ci ch\u0142opcy na pla\u017cy, kt\u00f3rzy chc\u0105 by\u0107 obiektem zainteresowania. Interesuje mnie ta szara strefa, strefa przej\u015bciowa. Postaci tworz\u0105 si\u0119 pod wp\u0142ywem spojrzenia innych, b\u0119d\u0105c widzianymi. I to mo\u017ce by\u0107 przekle\u0144stwo, ale te\u017c prezent, co\u015b dobrego. Czasem chc\u0105 i potrzebuj\u0105 by\u0107 dostrze\u017ceni. To wszystko dla mnie bardzo wa\u017cne tematy, gdy pisze si\u0119 o p\u0142ci i seksualno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

To wydaje si\u0119 te\u017c form\u0105 przywileju, by m\u00f3c wybiera\u0107, kiedy kto\u015b na nas patrzy. Cz\u0119sto osoby tworz\u0105 nas <\/em>bez jaki\u015b granic czy mo\u017cliwo\u015bci manewru z naszej strony.<\/h3>\n\n\n\n

Moim zdaniem nigdy nie ma si\u0119 wyboru ani wp\u0142ywu na to, \u017ce inni nas postrzegaj\u0105. Ale tak, przywilejem jest decydowanie, na ile mo\u017cemy by\u0107 odczytywani przez innych tak, jak sami by\u015bmy tego chcieli.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

My\u015blisz, \u017ce nadal mo\u017cliwa jest seksualno\u015b\u0107, kt\u00f3ra nie by\u0142aby uwik\u0142ana w kapitalizm?<\/h3>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce to mo\u017cliwe \u2013 seksualno\u015b\u0107, od\u0142\u0105czona od ekonomii po\u017c\u0105dania czy dynamiki w\u0142adzy \u2013 ale nie wiem, czy tak do ko\u0144ca. Wierz\u0119 po prostu, \u017ce mo\u017cna si\u0119 tym bawi\u0107. Spr\u00f3bowa\u0107 to rozbija\u0107. Z mojej perspektywy wa\u017cne jest, \u017ceby istnia\u0142a logika przyjemno\u015bci, w kt\u00f3rej seks nie musi zmierza\u0107 do konkretnego spe\u0142nienia. To jest oczekiwanie kapitalizmu, \u017ce powinien by\u0107 jaki\u015b cel i efekt na ko\u0144cu. My\u015bl\u0119, \u017ce istnieje rozkosz, w kt\u00f3rej ten parametr jednak znika. Mo\u017cna to te\u017c przenie\u015b\u0107 na prac\u0119 i formy, w jakich si\u0119 organizujemy. Nie chodzi mi o to, \u017ce w pracy mamy by\u0107 napaleni, chodzi\u0107 i po\u017c\u0105da\u0107, tylko, \u017ce praca te\u017c mog\u0142aby by\u0107 pe\u0142na przyjemno\u015bci, rozkoszy. Mo\u017cna by znale\u017a\u0107 w niej jak\u0105\u015b poezj\u0119, ale do tego potrzebna by\u0142aby rewolucja. Erotyka mog\u0142aby zosta\u0107 przeniesiona na inne sfery.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Patricia Lockwood w powie\u015bci Nikt o tym nie m\u00f3wi<\/em> napisa\u0142a, \u017ce mamy dwa rodzaje cia\u0142: to, kt\u00f3re uploadujemy do sieci, jednocze\u015bnie nierzeczywiste i polityczne oraz to, kt\u00f3re sk\u0142ada si\u0119 tylko z opuszk\u00f3w palc\u00f3w, kt\u00f3rymi klikamy, postujemy, scrollujemy. Wydaje mi si\u0119, \u017ce jest jeszcze trzeci typ: cia\u0142o-maszyna, cia\u0142o, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy do pracy, tak\u017ce pracy, zwi\u0105zanej z po\u017c\u0105daniem.  <\/h3>\n\n\n\n

To bardzo ciekawe rozr\u00f3\u017cnienie, a zw\u0142aszcza ta uwaga o opuszkach palc\u00f3w. Tak, zgadzam si\u0119 z tym, \u017ce cia\u0142o pracuj\u0105ce to cia\u0142o, kt\u00f3re musi by\u0107 ekstremalnie produktywne. To zacz\u0119\u0142o si\u0119 w naszym spo\u0142ecze\u0144stwie ju\u017c nawet w fabrykach po II wojnie \u015bwiatowej. Przecie\u017c oni zacz\u0119li w\u00f3wczas oblicza\u0107, ile czasu ma zaj\u0105\u0107 dana czynno\u015b\u0107. \u017be musisz co\u015b wykona\u0107 dok\u0142adnie przez 5 sekund. Obecnie dosi\u0119ga to ca\u0142kiem nowych rozmiar\u00f3w. Wszystko musimy robi\u0107 jak najszybciej, nawet wstawia\u0107 nowe zdj\u0119cia czy tre\u015bci na Instagrama. Z tego, co pami\u0119tam, nasz m\u00f3zg potrzebuje, by co\u015b nowego pojawia\u0142o si\u0119 co 6 sekund, \u017ceby nie straci\u0142 zainteresowania. Osoby, tworz\u0105ce media spo\u0142eczno\u015bciowe, korzysta\u0142y z danych, dotycz\u0105cych maszyn, takich jak jednor\u0119ki bandyta. Co to o nas m\u00f3wi? Ja te\u017c nie do ko\u0144ca jestem w\u0142a\u015bciw\u0105 osob\u0105, \u017ceby wypowiada\u0107 si\u0119 na temat technologii czy bycia w sieci. S\u0105dz\u0119, \u017ce na pewno znalaz\u0142by si\u0119 do tego kto\u015b bardziej optymistyczny.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Przyznaj\u0119, \u017ce celowo zmierza\u0142am w tym kierunku. W jednym z wywiad\u00f3w z Tob\u0105 przeczyta\u0142am, \u017ce pisa\u0142e\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119 b\u0119d\u0105c bardzo zm\u0119czonym. Kategoria zm\u0119czenia jest tu dla mnie bardzo istotna, bo w tych realiach odpoczynek wydaje si\u0119 wr\u0119cz form\u0105 rebelii wobec wy\u015bcigu produktywno\u015bci. <\/h3>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce to by\u0142oby rebeli\u0105, gdyby\u015bmy kolektywnie zdecydowali si\u0119 na zaprzestanie pracy. W \u017cyciu prywatnym jednostka pod\u0105\u017ca za logik\u0105 rekreacji, w kt\u00f3rej odpoczynek jest po to, \u017ceby nast\u0119pnego dnia dalej pracowa\u0107. To dla mnie troch\u0119 straszne, bo tak naprawd\u0119 dociera do mnie, jak bardzo jestem zm\u0119czony dopiero po tym, kiedy przez dwa dni odpoczn\u0119. Trzeba przekroczy\u0107 jaki\u015b punkt, \u017ceby w og\u00f3le mie\u0107 ochot\u0119 na relaks. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

To wszystko jest te\u017c zwi\u0105zane z ekonomi\u0105 kreatywno\u015bci. Nie wiem, czy pisanie jest Twoim jedynym zaj\u0119ciem, ale wiem, \u017ce niekiedy ci\u0119\u017cko jest wygospodarowa\u0107 w \u017cyciu czas i przestrze\u0144 na tworzenie. Stale gonimy za zarobkiem i to nas rozprasza. Wiele os\u00f3b ma te\u017c problem z konsumpcj\u0105 tre\u015bci, robi\u0105 to w biegu, nie bardzo mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na czytanie, zw\u0142aszcza d\u0142ugich ksi\u0105\u017cek.<\/h3>\n\n\n\n

Z jednej strony mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi znajduje tych 20 godzin tygodniowo, \u017ceby ogl\u0105da\u0107 jaki\u015b serial i ca\u0142kiem si\u0119 w nim zatopi\u0107. Widz\u0119 w tym potrzeb\u0119, by oderwa\u0107 si\u0119 od codzienno\u015bci. To s\u0105 jednak rzeczywi\u015bcie g\u0142\u00f3wnie seriale, a niekoniecznie ksi\u0105\u017cki. Je\u015bli chodzi o pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 Twojego pytania, to dopiero teraz mog\u0119 utrzyma\u0107 si\u0119 z pisania, a poza tym t\u0142umacz\u0119 i ucz\u0119. Mam mniej czasu na samo pisanie, bo du\u017co zajmuje mi wszystko dooko\u0142a, czyli r\u00f3\u017cne wyk\u0142ady czy spotkania. Mog\u0119 si\u0119 z nich utrzyma\u0107, ale ksi\u0105\u017cki to taka moja wizyt\u00f3wka, przynajmniej je\u017celi chodzi o t\u0119 kwesti\u0119 finansow\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czujesz jak\u0105\u015b presj\u0119, zwi\u0105zan\u0105 z promowaniem ksi\u0105\u017cki? <\/h3>\n\n\n\n

Mia\u0142am to szcz\u0119\u015bcie, \u017ce w Danii ksi\u0105\u017cka by\u0142a do\u015b\u0107 du\u017cym sukcesem i dzi\u0119ki temu uda\u0142o si\u0119 te\u017c sprzeda\u0107 prawa na t\u0142umaczenia do r\u00f3\u017cnych kraj\u00f3w. W tym sensie jestem uprzywilejowany. Mia\u0142am jednak okres, w kt\u00f3rym czu\u0142em du\u017c\u0105 presj\u0119. Uwa\u017ca\u0142em, \u017ce musz\u0119 da\u0107 du\u017co wywiad\u00f3w, musz\u0119 du\u017co m\u00f3wi\u0107 o ksi\u0105\u017cce. By\u0142em naprawd\u0119 zm\u0119czony s\u0142uchaniem samego siebie. Im wi\u0119cej o niej m\u00f3wi\u0119, tym bardziej si\u0119 od niej oddalam. Z jednej strony to te\u017c okazja, \u017ceby spotka\u0107 moich czytelnik\u00f3w, \u017ceby porozmawia\u0107 z czasopismami i mie\u0107 takie rozmowy jak na przyk\u0142ad teraz z Tob\u0105, Jagoda. Z drugiej strony uwa\u017cam jednak, \u017ce nie jestem dobrym reprezentantem mojej pracy. Jestem w tej ksi\u0105\u017cce w momencie, kiedy j\u0105 pisz\u0119. Kiedy ona si\u0119 zamyka, to jednocze\u015bnie co\u015b zamyka si\u0119 we mnie.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Jonas
Jonas Eika, fot. Aphinya Jatuparisakul<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jakie dosta\u0142e\u015b najdziwniejsze pytanie o ksi\u0105\u017ck\u0119?<\/h3>\n\n\n\n

Pojawi\u0142o si\u0119 du\u017co pyta\u0144, w kt\u00f3rych rozm\u00f3wcy zak\u0142adali, \u017ce chc\u0119 ich obrazi\u0107 czy jako\u015b sprowokowa\u0107, bo pisz\u0119 do\u015b\u0107 wyraziste sceny seksu z fetyszami. To dla mnie najtrudniejsze, \u017ceby jako\u015b si\u0119 do tego odnie\u015b\u0107, bo nie mia\u0142em zupe\u0142nie takich intencji.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W kontek\u015bcie Po s\u0142o\u0144cu<\/em> pojawia si\u0119 s\u0142owo dystopia<\/em>. Na ile przytulasz t\u0119 kategori\u0119, a na ile j\u0105 odrzucasz? <\/h3>\n\n\n\n

Wszystko zale\u017cy od tego, jak rozumiemy to s\u0142owo. Je\u015bli dystopia<\/em> to wizja przysz\u0142o\u015bci, kt\u00f3ra posz\u0142a w z\u0142ym kierunku, to nie nazwa\u0142bym tak mojej ksi\u0105\u017cki. Wszystkie rzeczy, o kt\u00f3rych pisz\u0119, ju\u017c s\u0105 obecne w naszej rzeczywisto\u015bci, mo\u017ce nawet w jeszcze gorszej formie. Je\u015bli mia\u0142bym znale\u017a\u0107 jakie\u015b konkretne s\u0142owo na opisanie mojej ksi\u0105\u017cki, wybra\u0142bym apokaliptyczna<\/em>. M\u00f3wi\u0119 w niej o katastrofie, kt\u00f3ra ju\u017c si\u0119 wydarzy\u0142a \u2013 mam na my\u015bli kapitalizm \u2013 i o przewlek\u0142ym kryzysie, kt\u00f3ry sta\u0142 si\u0119 dla nas normalnym stanem. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Alienacja, kt\u00f3ra pojawia si\u0119 w Twojej ksi\u0105\u017cce, zwi\u0105zana te\u017c z my\u015bleniem o kryzysie, kojarzy mi si\u0119 z science fiction. Nie jest to ksi\u0105\u017cka o technologii, nie ma w niej futuryzmu, ale widz\u0119 tu przybli\u017cony rodzaj wra\u017cliwo\u015bci. <\/h3>\n\n\n\n

Science fiction inspiruje mnie na wiele sposob\u00f3w. Jest to dla mnie gatunek, kt\u00f3ry widzi cz\u0142owieka jako istot\u0119 historyczn\u0105. Pokazuje, \u017ce je\u015bli zajdzie jaka\u015b radykalna zmiana w spo\u0142ecze\u0144stwie, to sam cz\u0142owiek i cz\u0142owiecze\u0144stwo te\u017c si\u0119 zmienia. To na przyk\u0142ad nasze podej\u015bcie do zwi\u0105zk\u00f3w czy relacji z innymi. Spojrzenia na \u015bwiat te\u017c zostaje zmienione. Okazuje si\u0119 w\u00f3wczas, \u017ce to nie jest co\u015b sta\u0142ego. W\u0142a\u015bnie to spojrzenie, wynikaj\u0105ce z science fiction, chcia\u0142em przenie\u015b\u0107 do mojej ksi\u0105\u017cki. Uwa\u017cam, \u017ce jako jednostki jeste\u015bmy radykalnie uwarunkowani tym, jak jest zorganizowane spo\u0142ecze\u0144stwo. Nawet takie poj\u0119cia jak \u015bmier\u0107 czy mi\u0142o\u015b\u0107 nie s\u0105 niezmienne. Podoba mi si\u0119 te\u017c realizm tego gatunku. Ameryka\u0144ski pisarz Samuel R. Delany powiedzia\u0142, \u017ce to, co w zwyk\u0142ej literaturze jest realizmem, jest zwykle metaforyczne, a w science fiction mo\u017cemy to potraktowa\u0107 dos\u0142ownie. Sp\u00f3jrz na zdanie: \u015bwiat eksplodowa\u0142<\/em>. Mo\u017cna to zrozumie\u0107 s\u0142owo w s\u0142owo, ale w literaturze pi\u0119knej by\u0142oby to raczej przeno\u015bni\u0105. W moim pisarstwie korzystam z tych element\u00f3w, czasem nawet z okultyzmu. Chc\u0119 poszerzy\u0107 w ten spos\u00f3b percepcj\u0119, rozszerzy\u0107 postrzeganie rzeczywisto\u015bci. Kiedy w ksi\u0105\u017cce pojawia si\u0119 UFO, to pojawia si\u0119 naprawd\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kiedy Ci\u0119 s\u0142ucha\u0142am, my\u015bla\u0142am w\u0142a\u015bnie o Rachel w Nevadzie<\/em> i spotkaniu z kosmosem. Zastanawiam si\u0119, jak to si\u0119 przek\u0142ada na Twoj\u0105 now\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Wiem, \u017ce piszesz o chrze\u015bcija\u0144skim mistycyzmie. <\/h3>\n\n\n\n

Tak, pisz\u0119 teraz powie\u015b\u0107 historyczn\u0105. W zasadzie to przypomina troch\u0119 tworzenie wierszy. Ten \u015bwiat istnieje zanim zostanie zapisany. Ta ksi\u0105\u017cka nie jest tak spekulacyjna<\/em> jak science fiction. To jednak podobna praca, by pr\u00f3bowa\u0107 wyobrazi\u0107 sobie \u015bwiat, kt\u00f3ry istnieje na innych przes\u0142ankach ni\u017c nasze. Jednocze\u015bnie pr\u00f3buj\u0119 zbada\u0107, jaka by\u0142a mentalno\u015b\u0107 ludzi w \u015bredniowieczu. Jak rozumieli na przyk\u0142ad takie poj\u0119cia jak niebo<\/em>. My\u015bl\u0119 te\u017c, \u017ce obcy i UFO mog\u0105 by\u0107 tak naprawd\u0119 tym samym. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

To wszystko kojarzy mi si\u0119 te\u017c z Za\u0142og\u0105 <\/em>Olgi Ravn, kt\u00f3ra te\u017c jest du\u0144sk\u0105 pisark\u0105. W ksi\u0105\u017cce by\u0142o du\u017co o emocjach os\u00f3b pozaludzkich. To by\u0142o dla mnie bardzo ciekawe, by patrze\u0107 na ten temat poprzez science fiction: czym jest kondycja ludzka. Co m\u00f3wi\u0105 nam o tym androidy. Przesuwanie akcent\u00f3w i patrzenie, co nam z tego wychodzi. <\/h3>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce to radykalne \u0107wiczenie, kt\u00f3re ona wykona\u0142a w tej ksi\u0105\u017cce, jest bardzo ciekawe. \u017bycia uczuciowe ludzi i android\u00f3w s\u0105 r\u00f3wnie dziwne. Oni wszyscy znajduj\u0105 si\u0119 na statku kosmicznym, gdzie ci\u0119\u017cko ich od siebie rozr\u00f3\u017cni\u0107. Jej ksi\u0105\u017cka jest takim science fiction minimalistycznym, podczas gdy ja wol\u0119 pisa\u0107 szerzej, intensywniej.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

U ciebie cia\u0142a s\u0105 fizjologiczne i namacalne, a u niej wr\u0119cz chirurgicznie czyste. <\/h3>\n\n\n\n

Tak, my\u015bl\u0119, \u017ce masz racj\u0119. To te\u017c wynika z tytu\u0142u tej ksi\u0105\u017cki. Za\u0142oga <\/em>to pracownicy, czyli pracuj\u0105ce cia\u0142a. W swoim czasie wolnym wchodz\u0105 do pomieszczenia z r\u00f3\u017cnymi przedmiotami, ale jako\u015b je odkrywa\u0107. Chc\u0105 wykorzysta\u0107 czas wolny i nie poddaj\u0105 si\u0119 tak \u0142atwo poj\u0119ciom efektywno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ostatnio wsz\u0119dzie g\u0142o\u015bno jest o sztucznej inteligencji. Jak my\u015blisz, w jaki spos\u00f3b rosn\u0105ce zaanga\u017cowanie AI wp\u0142ynie na relacje mi\u0119dzy lud\u017ami? <\/h3>\n\n\n\n

W zasadzie to du\u017co si\u0119 nad tym nie zastanawia\u0142em. To jednak ciekawe, by pomy\u015ble\u0107 o tym, \u017ce AI potrafi na\u015bladowa\u0107 ludzk\u0105 inteligencj\u0119 i uczuciowo\u015b\u0107. Mo\u017cna sobie w\u00f3wczas zada\u0107 pytanie, na ile my sami jeste\u015bmy autentyczni? Czy mo\u017ce nasze emocje to po prostu co\u015b, czego si\u0119 nauczyli\u015bmy? Wydaje mi si\u0119, \u017ce nie da si\u0119 na to tak \u0142atwo odpowiedzie\u0107. Zastanawiam si\u0119 te\u017c, czy sztucznej inteligencji powinny zacz\u0105\u0107 przys\u0142ugiwa\u0107 jakie\u015b prawa. Cz\u0119sto przera\u017cenie czy strach budzi wizja, \u017ce AI zast\u0105pi jednostki. To te\u017c strach o nasz\u0105 planet\u0119, kt\u00f3rej niby nie stworzyli\u015bmy, ale na kt\u00f3r\u0105 tak bardzo wp\u0142yn\u0119li\u015bmy, \u017ce w zasadzie mo\u017cna m\u00f3wi\u0107 o stworzeniu. Czy ona si\u0119 przeciwko nam odwr\u00f3ci? Czy uda nam si\u0119 zachowa\u0107 \u017cycie takie jak teraz? Przede wszystkim jednak boimy si\u0119, \u017ce co\u015b, nad czym kiedy\u015b mieli\u015bmy w\u0142adz\u0119, tak naprawd\u0119 chce czego\u015b innego ni\u017c my. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Du\u017co l\u0119ku dotyczy te\u017c tego, \u017ce sztuczna inteligencja zast\u0105pi nas w miejscach pracy. To wi\u0105\u017ce si\u0119 mi\u0119dzy innymi z budowaniem poczucia w\u0142asnej warto\u015bci w oparciu o produktywno\u015b\u0107. W momencie, w kt\u00f3rym zast\u0105pi\u0142oby nas AI\u2026 czy cz\u0142owiek b\u0119dzie musia\u0142 na nowo stworzy\u0107 siebie, uwzgl\u0119dniaj\u0105c jakie\u015b inne punkty odniesienia?<\/h3>\n\n\n\n

Mam nadziej\u0119, \u017ce b\u0119dziemy mogli stworzy\u0107 siebie na nowo. Ale to, czego ja si\u0119 obawiam, to to, \u017ce ludzie stan\u0105 si\u0119 jeszcze bardziej niepotrzebni i da to pocz\u0105tek jakiemu\u015b og\u00f3lnemu wykorzystywaniu ich. Jestem troch\u0119 pesymistyczny pod tym k\u0105tem.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Mam dla Ciebie ostatnie dwa pytania. Pierwsze z nich dotyczy tytu\u0142owego s\u0142o\u0144ca. Jak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni ono w Twojej ksi\u0105\u017cce?<\/h3>\n\n\n\n

W mojej ksi\u0105\u017cce gra tak\u0105 sam\u0105 rol\u0119, jak\u0105 ma w rzeczywisto\u015bci, czyli daje \u017cycie. Wszystko pochodzi od s\u0142o\u0144ca i my te\u017c w pewnym sensie \u017cyjemy z jego energii, przetwarzaj\u0105c j\u0105. Jednak to, co daje \u017cycie, sta\u0142o si\u0119 w pewnym sensie despotyczne. Praca ch\u0142opc\u00f3w w klubie pla\u017cowym, oparta jest na \u2013 jak m\u00f3wi\u0105 Ci bohaterowie \u2013 ekonomii s\u0142o\u0144ca. Jest w tym co\u015b futurystycznego, bo s\u0142o\u0144ce jest czym\u015b, z czego wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce nie da si\u0119 czerpa\u0107 kapita\u0142u. Powoli jednak znika ten nasz wsp\u00f3lny mianownik. Woda zostaje sprywatyzowana. Szkielety ryb, kt\u00f3re pod wp\u0142ywem ci\u015bnienia zmieni\u0142y si\u0119 w gaz, te\u017c s\u0105 przedmiotem spor\u00f3w o w\u0142asno\u015b\u0107. Wierz\u0119, \u017ce zadaniem literatury jest stworzenie takiego j\u0119zyka, dzi\u0119ki kt\u00f3remu b\u0119dzie nam ci\u0119\u017cej niszczy\u0107 planet\u0119. J\u0119zyka, kt\u00f3ry nie ukrywa fakt\u00f3w, wr\u0119cz przeciwnie. J\u0119zyka, dzi\u0119ki kt\u00f3remu mo\u017cna to wszystko opisa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

No dobra. To teraz najwa\u017cniejsza sprawa. Z kim wola\u0142by\u015b walczy\u0107: z jedn\u0105 kaczk\u0105 wielko\u015bci konia czy setk\u0105 koni wielko\u015bci kaczek?<\/h3>\n\n\n\n

Zdecydowanie z kaczk\u0105 wielko\u015bci konia. Du\u017co \u0142atwiej by\u0142oby mie\u0107 ogl\u0105d na sytuacj\u0119, nawet gdy to co\u015b monstrualnego. Co\u015b kolektywnego, jak te ma\u0142e konie, jest rozsiane i mo\u017ce dowolnie rozdziela\u0107 swoj\u0105 si\u0142\u0119. Poza tym, jest te\u017c szansa, \u017ce kaczk\u0119 wielko\u015bci konia uda\u0142oby mi si\u0119 oswoi\u0107. Zamiast z ni\u0105 walczy\u0107, mo\u017ce m\u00f3g\u0142bym na niej je\u017adzi\u0107. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Sprawd\u017a te\u017c: Wywiad z Mohamedem Mbougarem Sarrem. Niech sukcesy czarnych pisarzy nie b\u0119d\u0105 wielkim \u015bwi\u0119tem<\/em><\/a><\/h3>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Wszystkie rzeczy, o kt\u00f3rych pisz\u0119, ju\u017c s\u0105 obecne w naszej rzeczywisto\u015bci, mo\u017ce nawet w jeszcze gorszej formie. Je\u015bli mia\u0142bym znale\u017a\u0107 jakie\u015b konkretne s\u0142owo na opisanie mojej ksi\u0105\u017cki, wybra\u0142bym „apokaliptyczna” \u2013 rozmowa z pisarzem Jonasem Eik\u0105, autorem Po s\u0142o\u0144cu. Du\u0144ski pisarz spotka\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 on-line, by porozmawia\u0107 o swojej debiutanckiej ksi\u0105\u017cce, kt\u00f3ra w Polsce ukaza\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":100867,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[6671],"tags":[3248,7529,3520,3273,4912,2474,6563],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-100857","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wywiad","tag-ksiazki","tag-long-story","tag-miasto","tag-more","tag-more-ksiazkowe","tag-wywiad","tag-wywiady-jagody","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-26 19:52:35","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100857"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=100857"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100857\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":100887,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/100857\/revisions\/100887"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/100867"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=100857"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=100857"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=100857"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=100857"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}