{"id":106361,"date":"2023-10-01T10:35:00","date_gmt":"2023-10-01T08:35:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=106361"},"modified":"2024-10-10T12:49:43","modified_gmt":"2024-10-10T10:49:43","slug":"elena-medel-cuda-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/elena-medel-cuda-wywiad\/","title":{"rendered":"Elena Medel: Tam, gdzie powinna by\u0107 r\u00f3wno\u015b\u0107, tocz\u0105 si\u0119 gry o w\u0142adz\u0119 | MORE Ksi\u0105\u017ckowe [WYWIAD]"},"content":{"rendered":"\n

W historii literatury mamy kobiety o ogromnym talencie, kt\u00f3rym udawa\u0142o si\u0119 opublikowa\u0107 swoje prace. Niekt\u00f3re z nich zdoby\u0142y uznanie jako pisarki, nauczycielki czy redaktorki. Pojawia si\u0119 jednak pytanie, co by si\u0119 sta\u0142o, gdyby urodzi\u0142y si\u0119 w innych okoliczno\u015bciach? Ile wielkich pisarek stracili\u015bmy, poniewa\u017c nie mia\u0142y mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby nauczy\u0107 si\u0119 pisa\u0107?<\/em> \u2013 rozmowa z hiszpa\u0144sk\u0105 pisark\u0105 Elen\u0105 Medel. <\/h3>\n\n\n\n

Cuda<\/em> to powie\u015b\u0107, kt\u00f3rej akcja kr\u0105\u017cy wok\u00f3\u0142 trzech pokole\u0144 kobiet i reprezentuj\u0105cych je bohaterek: Marii, Carmen i Alicji. Ka\u017cda z nich pr\u00f3buje u\u0142o\u017cy\u0107 sobie \u017cycie, po drodze pokonuj\u0105c slalom przeciwno\u015bci. Wiele z nich zwi\u0105zane jest z systemowymi wykluczeniami i\/lub brakiem pieni\u0119dzy. Ich prywatne historie mieszaj\u0105 si\u0119 z przemianami spo\u0142ecznymi i kryzysami politycznymi. Opowie\u015bci zap\u0119tlaj\u0105 si\u0119 i wiruj\u0105, a poszczeg\u00f3lne elementy odbijaj\u0105 si\u0119 echem na prze\u0142omie mijaj\u0105cych dekad. Stale spychane na margines, to kobiety s\u0105 \u015bwiadkiniami historii i to dzi\u0119ki ich opowie\u015bciom zaczynamy widzie\u0107 konkretne kszta\u0142ty w uprzednio rozsypanych fragmentach. <\/p>\n\n\n\n

Autorka ksi\u0105\u017cki, Elena Medel, to tak\u017ce poetka i tw\u00f3rczyni wydawnictwa La Bella Varsovia. Spotka\u0142y\u015bmy si\u0119 w Warszawie, gdzie promowa\u0142a polski przek\u0142ad Cud\u00f3w<\/em> (t\u0142. Agata Ostrowska, Wydawnictwo W.A.B.). <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
C<\/a>u<\/a>da<\/a><\/em>, Elena Medel, t\u0142. Agata Ostrowska<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jagoda Gawliczek: Czuj\u0119, \u017ce nasz\u0105 rozmow\u0119 powinny\u015bmy zacz\u0105\u0107 od Warszawy. Sk\u0105d pomys\u0142 na tak\u0105 nazw\u0119 dla Twojego wydawnictwa i jakie by\u0142y Twoje odczucia, konfrontuj\u0105c j\u0105 ze stolic\u0105 Polski?<\/h4>\n\n\n\n

Elena Medel:<\/strong> Jestem podekscytowana, \u017ce mog\u0119 by\u0107 w Warszawie i m\u00f3wi\u0107 o t\u0142umaczeniu mojej powie\u015bci na j\u0119zyk polski. Za\u0142o\u017cy\u0142am wydawnictwo La Bella Varsovia oko\u0142o 20 lat temu i pocz\u0105tkowo nie by\u0142a \u015bwiadoma wielu rzeczy, w tym tego, \u017ce m\u00f3g\u0142by to by\u0107 projekt trwaj\u0105cy lata. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce wydam jedynie kilka ksi\u0105\u017cek. W\u00f3wczas wyobra\u017ca\u0142am sobie siebie jako nauczycielk\u0119 literatury w liceum. Gdy mia\u0142am 18 lub 19 lat, studiowa\u0142am na uniwersytecie i nie my\u015bla\u0142am o sobie jako o wydawczyni. Ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re mia\u0142am do opublikowania, by\u0142y dzie\u0142em os\u00f3b z warsztat\u00f3w pisarskich oraz tych, kt\u00f3re zna\u0142am z poetyckich recitali. Na pewnym etapie mia\u0142am ju\u017c ksi\u0105\u017cki i projekt graficzny, ale brakowa\u0142o mi nazwy dla wydawnictwa. W trakcie burzy m\u00f3zg\u00f3w pojawi\u0142o si\u0119 kilka propozycji. Jednym z nich by\u0142a w\u0142a\u015bnie Bella Varsovia<\/em>. Wydawa\u0142a mi si\u0119 nazw\u0105 tajemnicz\u0105 i egzotyczn\u0105. Na pewno by\u0142a taka dla kogo\u015b z Kordoby, sk\u0105d pochodz\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce osoba z Warszawy mog\u0142aby podobnie my\u015ble\u0107 o Kordobie. Ostatecznie to ta nazwa wygra\u0142a. Po raz pierwszy odwiedzi\u0142am Warszaw\u0119 osiem lat temu i bardzo mi si\u0119 podoba\u0142o. Mam nadziej\u0119, \u017ce podczas tych kilku dni sp\u0119dzonych tutaj b\u0119d\u0119 mia\u0142a okazj\u0119 pozna\u0107 miasto jeszcze lepiej.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wiem, \u017ce Twoje wydawnictwo specjalizuje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w poezji. Kiedy zdecydowa\u0142a\u015b si\u0119 skierowa\u0107 w stron\u0119 prozy? Jak\u0105 widzisz r\u00f3\u017cnic\u0119 w procesie pisania obu tych form?<\/h4>\n\n\n\n

Dla mnie od pocz\u0105tku by\u0142y spl\u0105tane ze sob\u0105 drogi. Zacz\u0119\u0142am pisa\u0107 w dzieci\u0144stwie, traktuj\u0105c to jako zabaw\u0119. My\u015bl\u0119, \u017ce wielu pisarzy ma podobne do\u015bwiadczenia. Uwielbia\u0142am czyta\u0107 i podczas lektury rodzi\u0142y si\u0119 we mnie r\u00f3\u017cne historie. Pisa\u0142am kr\u00f3tkie opowiadania. W wieku nastoletnim odkry\u0142am poezj\u0119 i zacz\u0119\u0142am tworzy\u0107 wiersze. Kontynuowa\u0142am prac\u0119 w obu tych gatunkach, a w pewnym momencie, b\u0119d\u0105c ju\u017c po dwudziestce, zacz\u0119\u0142am pisa\u0107 tak\u017ce eseje. <\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce wiele decyzji, kt\u00f3re podejmujemy jako doro\u015bli, ma swoje korzenie w dzieci\u0144stwie. Chocia\u017c czytanie zawsze by\u0142o dla mnie wa\u017cne, urodzi\u0142am si\u0119 w domu bez ksi\u0105\u017cek. Moja rodzina nie by\u0142a zwi\u0105zana z literatur\u0105, nie byli czytelnikami. Moi rodzice sp\u0119dzali du\u017co czasu w pracy, wi\u0119c dorasta\u0142am z babci\u0105. Czyta\u0142a magazyny plotkarskie, kt\u00f3re bardzo mnie intrygowa\u0142y \u2013 g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na kolorowe zdj\u0119cia i jako\u015b\u0107 papieru. W pewnym momencie zacz\u0119\u0142am czyta\u0107 ksi\u0105\u017cki dla dzieci. My\u015bl\u0119, \u017ce ten zwi\u0105zek z magazynami jako obiektami wp\u0142yn\u0105\u0142 na moj\u0105 doros\u0142\u0105 karier\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z publikowaniem ksi\u0105\u017cek, nie tylko z ich pisaniem czy czytaniem.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wyobra\u017cam sobie, \u017ce posiadanie wydanego przez Ciebie przedmiotu-ksi\u0105\u017cki w r\u0119kach to te\u017c wielka przyjemno\u015b\u0107.<\/h4>\n\n\n\n

Zdecydowanie. Spos\u00f3b czytania poezji r\u00f3\u017cni si\u0119 od do\u015bwiadczenia czytania prozy. Kiedy czytasz powie\u015b\u0107, przedstawia si\u0119 ci pewna historia. Mo\u017cesz do niej wr\u00f3ci\u0107 po latach, ale ju\u017c wiesz, co si\u0119 wydarzy. W przypadku poezji spos\u00f3b czytania jest inny. Znaczenie danego wiersza mo\u017ce by\u0107 inne, gdy masz 20 lat, a inne, gdy masz 40. Dlatego wracamy do poezji, czytaj\u0105c ka\u017cdy wiersz jakby by\u0142 nowym tekstem. Staram si\u0119, aby ksi\u0105\u017cki z poezj\u0105 by\u0142y pi\u0119kne i trwa\u0142e. Chcia\u0142bym, aby mo\u017cna je by\u0142o nosi\u0107 w torbie, nie niszcz\u0105c ich za bardzo. Wierz\u0119 te\u017c, \u017ce istnieje r\u00f3\u017cnica w do\u015bwiadczaniu czytania zale\u017cnie od medium. Ja sama czytam zar\u00f3wno w formie papierowej, jak i cyfrowej. Czytam w formie cyfrowej g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na prac\u0119, przegl\u0105daj\u0105c manuskrypty. Coraz cz\u0119\u015bciej, zw\u0142aszcza podczas podr\u00f3\u017cy, czytam ksi\u0105\u017cki cyfrowe.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Elena Medel i Jagoda Gawliczek, fot. archiwum prywatne<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Co s\u0105dzisz o ksi\u0105\u017ckach innych ni\u017c papierowe?<\/h4>\n\n\n\n

Nie korzystam zbytnio z audiobook\u00f3w, ale s\u0142ucham wielu podcast\u00f3w. Dla mnie wa\u017cne jest do\u015bwiadczenie zwi\u0105zane z mo\u017cliwo\u015bci\u0105 podkre\u015blania, robienia notatek na marginesie czy zaznaczania stron. Pozwala mi na to papierowa wersja ksi\u0105\u017cki, podczas gdy wersja cyfrowa zwykle nie daje mi takiej opcji. Audiobooki ju\u017c w og\u00f3le nie oferuj\u0105 takiej mo\u017cliwo\u015bci. Dlatego cz\u0119sto gdy s\u0142ucham podcast\u00f3w i wy\u0142apuj\u0119 interesuj\u0105ce zdanie, zatrzymuj\u0119 odtwarzanie i je zapisuj\u0119. Dla mnie ta fizyczna interakcja z tekstem podczas czytania jest bardzo wa\u017cna. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

To walka, kt\u00f3r\u0105 r\u00f3wnie\u017c tocz\u0119. W d\u0142u\u017cszych podr\u00f3\u017cach czytnik ebook\u00f3w jest niezast\u0105piony, jednak podobnie jak Ty, bardzo lubi\u0119 notowa\u0107 i zaznacza\u0107 fragmenty w ksi\u0105\u017ckach. Uwielbiam te\u017c dzielenie si\u0119 egzemplarzami z adnotacjami z bliskimi osobami. To tworzy swoisty dialog wewn\u0105trz ksi\u0105\u017cki. Wydaje mi si\u0119 to do\u015bwiadczeniem meta-literackim. Taki cytat m\u00f3wi nam co\u015b o nas samych, zaczyna dzia\u0142a\u0107 te\u017c poza kontekstem danej ksi\u0105\u017cki. <\/h4>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce ciekawym pomys\u0142em by\u0142oby napisanie autobiografii czy te\u017c ksi\u0105\u017cki wspomnieniowej, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z podkre\u015ble\u0144 z ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re mia\u0142y dla nas znaczenie. Mo\u017cna by przy tym zanotowa\u0107 dat\u0119 czytania itd. Pozwoli\u0142oby to nawi\u0105za\u0107 do naszego \u017cycia, ale tak\u017ce przemierzy\u0107 nasz\u0105 biografi\u0119 poprzez podkre\u015blone fragmenty, kt\u00f3re nas w\u00f3wczas poruszy\u0142y czy rezonowa\u0142y z naszymi uczuciami. W ko\u0144cu biblioteka w pewnym sensie stanowi nasze CV. Ksi\u0105\u017cki, kt\u00f3re postanowili\u015bmy zachowa\u0107 i te, kt\u00f3re zdecydowali\u015bmy si\u0119 porzuci\u0107, wiele m\u00f3wi\u0105 o naszej drodze.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Chcia\u0142abym przej\u015b\u0107 do Twojej ksi\u0105\u017cki, bo widz\u0119 tu pewn\u0105 paralel\u0119. Czyta\u0107 j\u0105 mo\u017cemy w\u0142a\u015bnie poprzez pryzmat tego, jak nak\u0142adaj\u0105 si\u0119 na siebie poszczeg\u00f3lne warstwy tekstu i co w\u00f3wczas ujawniaj\u0105. <\/h4>\n\n\n\n

Jako czytelniczka ceni\u0119 „otwarte” ksi\u0105\u017cki. Gdy czytamy, przyst\u0119pujemy do ksi\u0105\u017cki z naszymi uprzedzeniami, oczekiwaniami, okoliczno\u015bciami i do\u015bwiadczeniem. Chocia\u017c tekst pozostaje ten sam, interpretacja zawsze r\u00f3\u017cni si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od osoby. Tyle jest mo\u017cliwych interpretacji ksi\u0105\u017cki, ilu jest czytelnik\u00f3w. St\u0105d moje zainteresowanie „otwartymi” ksi\u0105\u017ckami, zar\u00f3wno jako czytelniczka, jak i pisarka. „Cuda” to powie\u015b\u0107 o pieni\u0105dzach, o braku pieni\u0119dzy, o tym, jak pieni\u0105dze, kt\u00f3re mamy lub kt\u00f3rych nie mamy, kszta\u0142tuj\u0105 nasze \u017cycie. To tak\u017ce powie\u015b\u0107 o klasie spo\u0142ecznej, ale omawia r\u00f3wnie\u017c prywatne, intymne historie postaci czy relacje w rodzinie. S\u0105dz\u0119, \u017ce ka\u017cdy czytelnik mo\u017ce znale\u017a\u0107 w niej co\u015b dla siebie. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Te historie, jak sama podkre\u015blasz, maj\u0105 g\u0142\u0119boki kontekst. Zauwa\u017cy\u0142am jednak, \u017ce docierasz do niego poprzez rozproszenie codziennych sytuacji i proste interakcje. Czy jest to dla Ciebie wyb\u00f3r estetyczny czy mo\u017ce polityczny?<\/h4>\n\n\n\n

Dla mnie niemal wszystko w tej powie\u015bci jest polityczne, wszystko odnosi si\u0119 do kwestii spo\u0142ecznych. My\u015bl\u0105c o Twoim pytaniu, przypomnia\u0142o mi si\u0119, \u017ce to tak\u017ce powie\u015b\u0107 o w\u0142adzy, o tym, jak w\u0142adza jest sprawowana nawet w obszarach, gdzie wydawa\u0142oby si\u0119, \u017ce nie ma miejsca na opresj\u0119. M\u00f3wi\u0119 tutaj na przyk\u0142ad o kwestii klas spo\u0142ecznych. Postaci to m\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety z klasy robotniczej. Mimo to istniej\u0105 mi\u0119dzy nimi ogromne r\u00f3\u017cnice zwi\u0105zane z p\u0142ci\u0105. Przyjaciele Marii, cho\u0107 s\u0105 to \u015bwiadomi m\u0119\u017cczy\u017ani, lewicowi dzia\u0142acze partyjni, wykluczaj\u0105 j\u0105 ze swoich rozm\u00f3w i dyskusji. Wed\u0142ug nich kobiety nie powinny zajmowa\u0107 si\u0119 polityk\u0105. Nawet w tych przestrzeniach, gdzie wydaje si\u0119, \u017ce powinna panowa\u0107 r\u00f3wno\u015b\u0107, tocz\u0105 si\u0119 gry o w\u0142adz\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Antje R\u00e1vik Strubel: Tego, co widzisz, nigdy nie bierz za pewnik [WYWIAD] | MORE Ksi\u0105\u017ckowe<\/a><\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Moja ulubiona scena w Twojej ksi\u0105\u017cce to ta, w kt\u00f3rej m\u0119\u017cczy\u017ani \u017cywio\u0142owo dyskutuj\u0105 o kwestiach politycznych. W pewnym momencie \u017ca\u0142uj\u0105, \u017ce nie ma nikogo, kto by ich sportretowa\u0142. Tymczasem czytamy przecie\u017c t\u0119 histori\u0119, ale narratork\u0105 jest kobieta, kt\u00f3ra stoi z nimi na spotkaniu, lecz pozostaje niezauwa\u017cona. <\/h4>\n\n\n\n

Nigdy wcze\u015bniej o tym nie my\u015bla\u0142am. Zako\u0144czy\u0142am pisanie tej powie\u015bci cztery lata temu, a tej sceny ju\u017c nie pami\u0119tam. Mo\u017ce pochodzi z rozdzia\u0142u sprzed sze\u015bciu, mo\u017ce siedmiu lat. Nigdy wcze\u015bniej nie przysz\u0142o mi do g\u0142owy, \u017ce to ja jestem t\u0105 osob\u0105, kt\u00f3ra przedstawi\u0142a te postaci i napisa\u0142a o nich. To ciekawe. Staram si\u0119 nigdy nie ocenia\u0107 swoich bohater\u00f3w, poniewa\u017c nie wiem, co bym zrobi\u0142a, gdybym urodzi\u0142a si\u0119 w ich czasach. C\u00f3\u017c, literatura w\u0142a\u015bnie o tym jest, prawda? To wcielenie si\u0119 w kogo\u015b innego. Prawda jest jednak taka, \u017ce nier\u00f3wno\u015b\u0107 p\u0142ci nadal istnieje. Scena z 1982 roku mog\u0142aby wydarzy\u0107 si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w 2023. My\u015bl\u0119, \u017ce to przemawia na moj\u0105 korzy\u015b\u0107 jako pisarki, bo to, co napisa\u0142am, jest aktualne. Z drugiej strony zastanawiam si\u0119 jednak, w jakim kierunku zmierza spo\u0142ecze\u0144stwo.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czy uwa\u017casz, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani skupiaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na Wielkich Tematach, pomijaj\u0105c kwestie praktyczne, podczas gdy kobiety systemowo troch\u0119 nie mog\u0105 sobie pozwoli\u0107 na ich zaniedbanie?<\/h4>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce wychowano nas tak, \u017ce kiedy czytamy tekst z mocno m\u0119skim g\u0142osem, z m\u0119skim bohaterem, to uznajemy, \u017ce opowiada on o wielkich sprawach ludzko\u015bci \u2013 mi\u0142o\u015bci, czasie, \u015bmierci. Gdy tekst jest podpisany przez kobiet\u0119, wydaje si\u0119, \u017ce nie jest skierowany do ca\u0142ej ludzko\u015bci, tylko do jej cz\u0119\u015bci \u2013 do kobiet. My\u015bl\u0119, \u017ce nie powinno tak by\u0107. Chcia\u0142am napisa\u0107 powie\u015b\u0107 o pieni\u0105dzach, temacie dotycz\u0105cym wszystkich, ale opowiedzian\u0105 przez kobiety, z kobiecymi postaciami g\u0142\u00f3wnymi. Z drugiej strony, francuska krytyczka literacka i feministka, B\u00e9atrice Didier twierdzi, \u017ce literatur\u0119 kobiec\u0105 mog\u0105 pisa\u0107 zar\u00f3wno kobiety, jak i m\u0119\u017cczy\u017ani. Nazywa w ten spos\u00f3b literatur\u0119 opart\u0105 na wspomnieniach, czyli autobiografie, dzienniki, listy, a tak\u017ce poezj\u0119, zw\u0142aszcza t\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z wyra\u017caniem osobistych do\u015bwiadcze\u0144. Uwa\u017ca, \u017ce przestrzenie intymno\u015bci by\u0142y pierwszymi miejscami, gdzie kobiety mog\u0142y pisa\u0107 swobodnie. Nikt nie m\u00f3wi Ci, co masz pisa\u0107 w dzienniku czy wspomnieniach. Znam literatur\u0119 hiszpa\u0144sk\u0105 i pierwsze ksi\u0105\u017cki napisane przez kobiety w Hiszpanii to w\u0142a\u015bnie wspomnienia.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Mo\u017ce to te\u017c kwestia ekonomiczna? Zastanawiam si\u0119, czy tworzenie narracji autobiograficznych mo\u017ce by\u0107 nieco \u0142atwiejszym procesem do zainicjowania na przyk\u0142ad w momencie, w kt\u00f3rym pisanie nie jest dla kogo\u015b g\u0142\u00f3wnym \u017ar\u00f3d\u0142em dochodu. <\/h4>\n\n\n\n

No tak, nie musisz przecie\u017c studiowa\u0107 danego zagadnienia, jak w przypadku na przyk\u0142ad powie\u015bci historycznej. Nadal istniej\u0105 kraje, w kt\u00f3rych dost\u0119p do podstawowej edukacji nie jest r\u00f3wny dla m\u0119\u017cczyzn i kobiet. Wiele zale\u017cy te\u017c od klasy spo\u0142ecznej. W niekt\u00f3rych krajach, je\u015bli pochodzisz z rodziny robotniczej, mo\u017cesz uzyska\u0107 dost\u0119p do pewnego poziomu edukacji, ale potem staje si\u0119 to coraz trudniejsze, zw\u0142aszcza gdy brakuje \u015brodk\u00f3w na dalsz\u0105 nauk\u0119. Jako przyk\u0142ad literacki mog\u0119 przytoczy\u0107 tw\u00f3rczo\u015b\u0107 hiszpa\u0144sk\u0105, kt\u00f3r\u0105 znam najlepiej. Chodzi o Pokolenie 27, w kt\u00f3rego sk\u0142ad wchodzili m.in. Federico Garc\u00eda Lorca i Luis Cernuda. Lorca pochodzi\u0142 z zamo\u017cnej rodziny, kt\u00f3ra wspiera\u0142a go podczas studi\u00f3w prawniczych i muzycznych. \u00d3wczesne kobiety, nawet je\u015bli r\u00f3wnie\u017c pochodzi\u0142y z bogatych rodzin, nie mia\u0142y mo\u017cliwo\u015bci kszta\u0142cenia si\u0119. W tamtych czasach uwa\u017cano bowiem, \u017ce nikt nie chcia\u0142by po\u015blubi\u0107 pisarki. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Niewiele rzeczy wywo\u0142uje we mnie taki gniew. Tak du\u017co m\u00f3wi si\u0119 o rosn\u0105cej roli kobiet czy grup marginalizowanych w \u015bwiecie literackim, a przecie\u017c te g\u0142osy by\u0142y obecne tak\u017ce w przesz\u0142o\u015bci, tylko nie mia\u0142y jak wybrzmie\u0107. Ile takich tekst\u00f3w przegapili\u015bmy?<\/h4>\n\n\n\n

W historii literatury mamy kobiety o ogromnym talencie, kt\u00f3rym mimo wszystko udawa\u0142o si\u0119 opublikowa\u0107 swoje prace. Niekt\u00f3re z nich zdoby\u0142y uznanie jako pisarki, nauczycielki czy redaktorki. Pojawia si\u0119 jednak pytanie, co by si\u0119 sta\u0142o, gdyby urodzi\u0142y si\u0119 w innych okoliczno\u015bciach? Ile wielkich pisarek stracili\u015bmy, poniewa\u017c nie mia\u0142y mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby nauczy\u0107 si\u0119 pisa\u0107? W Hiszpanii, cho\u0107 obecnie publikuje wi\u0119cej kobiet, nadal s\u0105 one w mniejszo\u015bci w por\u00f3wnaniu do m\u0119\u017cczyzn. Wydaje si\u0119, \u017ce jest ich wi\u0119cej, ale to z\u0142udzenie, wynikaj\u0105ce z faktu, \u017ce ludzie nie s\u0105 przyzwyczajeni do ich obecno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142czesne pisarki czy poetki hiszpa\u0144skie szczeg\u00f3lnie cenisz?<\/h4>\n\n\n\n

Mog\u0119 poda\u0107 wiele przyk\u0142ad\u00f3w pisarek, kt\u00f3re wp\u0142yn\u0119\u0142y na moje \u017cycie. Nie wiem jednak, kt\u00f3re z nich s\u0105 dost\u0119pne po polsku. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Potraktujmy to jako zach\u0119t\u0119 do nauki hiszpa\u0144skiego lub list\u0119 \u017cycze\u0144 dla polskich wydawnictw. <\/h4>\n\n\n\n

No dobrze, niech tak b\u0119dzie. Carmen Mart\u00edn Gaite, kt\u00f3ra by\u0142a zar\u00f3wno powie\u015bciopisark\u0105, jak i eseistk\u0105. \u00c1ngela Figuera Aymerich to poetka, kt\u00f3ra jako jedna z pierwszych wprowadzi\u0142a poezj\u0119 spo\u0142eczn\u0105 do sfery intymno\u015bci. Mamy te\u017c now\u0105 generacj\u0119. Mar\u00eda S\u00e1nchez pisze o kobietach ze wsi. M\u00f3wi o tym, jak pracowa\u0142y na rzecz swoich rodzin cz\u0119sto bez wynagrodzenia. Alana Portero, czyli autorka powie\u015bci La mala costumbre<\/em>, opowiada z kolei o do\u015bwiadczeniach transkobiety w robotniczej dzielnicy. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ko\u0144czy nam si\u0119 czas, wi\u0119c zadam Ci ostatnie pytanie i tym samym zahacz\u0119 jeszcze o Twoj\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0119. Recenzje Cud\u00f3w<\/em> skupiaj\u0105 si\u0119 na postaciach Marii i Alicji, tymczasem pomi\u0119dzy nimi stoi te\u017c Carmen. Dla jednej z nich to matka, dla drugiej c\u00f3rka. Jak my\u015blisz, czemu jej obecno\u015b\u0107 umyka uwadze krytyki i jaka jest Twoja osobista opinia na temat tej postaci. <\/h4>\n\n\n\n

W mojej ksi\u0105\u017cce Carmen jest przedstawiana przez inne postacie. Chcia\u0142am, aby czytelnik m\u00f3g\u0142 samodzielnie budowa\u0107 jej wizerunek na podstawie tego, co m\u00f3wi\u0105 o niej inni bohaterowie. Interesuje mnie, aby ksi\u0105\u017cki przypomina\u0142y \u017cycie, w kt\u00f3rym nasze wyobra\u017cenie o kim\u015b opiera si\u0119 na tym, co m\u00f3wi\u0105 o tej osobie inni. W przypadku Carmen chcia\u0142am stworzy\u0107 posta\u0107 pe\u0142n\u0105 tajemnic i niedopowiedze\u0144, kt\u00f3rej czytelnik m\u00f3g\u0142by nada\u0107 w\u0142asny kszta\u0142t.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W historii literatury mamy kobiety o ogromnym talencie, kt\u00f3rym udawa\u0142o si\u0119 opublikowa\u0107 swoje prace. Niekt\u00f3re z nich zdoby\u0142y uznanie jako pisarki, nauczycielki czy redaktorki. Pojawia si\u0119 jednak pytanie, co by si\u0119 sta\u0142o, gdyby urodzi\u0142y si\u0119 w innych okoliczno\u015bciach? Ile wielkich pisarek stracili\u015bmy, poniewa\u017c nie mia\u0142y mo\u017cliwo\u015bci, \u017ceby nauczy\u0107 si\u0119 pisa\u0107? \u2013 rozmowa z hiszpa\u0144sk\u0105 pisark\u0105…<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":106364,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[6671],"tags":[3248,7529,3520,4912,5044,2474,6563],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-106361","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wywiad","tag-ksiazki","tag-long-story","tag-miasto","tag-more-ksiazkowe","tag-wydawnictwo-w-a-b","tag-wywiad","tag-wywiady-jagody","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-24 02:48:56","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106361"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106361"}],"version-history":[{"count":16,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106361\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":106537,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106361\/revisions\/106537"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106364"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106361"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106361"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106361"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=106361"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}