{"id":108187,"date":"2023-11-14T08:27:00","date_gmt":"2023-11-14T07:27:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=108187"},"modified":"2024-10-10T12:49:41","modified_gmt":"2024-10-10T10:49:41","slug":"bora-chung-przeklety-krolik-tajfuny-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/bora-chung-przeklety-krolik-tajfuny-wywiad\/","title":{"rendered":"Bora Chung: Moj\u0105 wyobra\u017ani\u0119 stworzy\u0142y tradycyjne korea\u0144skie opowie\u015bci"},"content":{"rendered":"\n

\u2013 Kiedy mieszka\u0142am w Stanach, \u017cy\u0142am po\u015brodku pola kukurydzy. Bez auta czy konia mog\u0142abym tam umrze\u0107 z g\u0142odu. No wi\u0119c zdoby\u0142am samoch\u00f3d. Potem wjecha\u0142am nim do bagna. Jakim\u015b cudem auto przetrwa\u0142o wypadek, a ja zyska\u0142am pomys\u0142 na kolejne opowiadanie<\/em> \u2013 rozmowa z Bor\u0105 Chung. <\/h3>\n\n\n\n

Bora Chung to po\u0142udniowokorea\u0144ska pisarka, kt\u00f3rej zbi\u00f3r opowiada\u0144 Przekl\u0119ty kr\u00f3lik <\/em>w\u0142a\u015bnie ukaza\u0142 si\u0119 w Polsce (wyd. Tajfuny, przek\u0142ad Marta Niewiadomska). Je\u015bli wierzy\u0107 t\u0142umom, kt\u00f3re szturmowa\u0142y autork\u0119 jednocze\u015bnie na Targach Ksi\u0105\u017cki w Krakowie i Festiwalu Conrada tam\u017ce, tytu\u0142 b\u0142yskawicznie sta\u0142 si\u0119 hitem. Za granic\u0105 nie jest inaczej \u2013 przek\u0142ad angloj\u0119zyczny zdoby\u0142 jednocze\u015bnie nominacje do Mi\u0119dzynarodowego Bookera i National Book Award.<\/p>\n\n\n\n

Na rozmow\u0119 um\u00f3wi\u0142y\u015bmy si\u0119 w kameralnej Kr\u00f3lowej Przedmie\u015bcia. Kiedy pojawia si\u0119 na miejscu (kwadrans przed czasem!), wydaje si\u0119 nieco sp\u0142oszona. Jednak jak tylko zaczniemy rozmawia\u0107, szybko rozbije to wra\u017cenie. Jest dok\u0142adnie taka, jak jej opowiadania: inteligentna i przewrotna. Zgadza si\u0119 te\u017c ta cz\u0119\u015b\u0107 z morderstwami, ale o tym p\u00f3\u017aniej. Zaczniemy od innej historii. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Bora
Bora Chung, Przekl\u0119ty kr\u00f3lik<\/em>, wydawnictwo Tajfuny, t\u0142. Marta Niewiadomska<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

\u2013 Kr\u00f3liczki? No tak, ale to nie by\u0142 w og\u00f3le m\u00f3j pomys\u0142. <\/em><\/h4>\n\n\n\n

\u2013 W 2008 roku do\u0142\u0105czy\u0142am do magazynu Lustro. Ich zdaniem fikcja to lustro dla rzeczywisto\u015bci, a przynajmniej tak podobno powiedzia\u0142 kt\u00f3ry\u015b filozof \u2013 st\u0105d nazwa. Ka\u017cdego roku publikuj\u0105 antologi\u0119 opowiada\u0144. W 2016 chcieli wyda\u0107 cykl po\u015bwi\u0119cony znakom chi\u0144skiego zodiaku. Jest tam 12 zwierz\u0105t. Z wi\u0119kszo\u015bci\u0105 z nich mo\u017cesz zrobi\u0107 bardzo wiele. Kr\u00f3tko po og\u0142oszeniu tematu, wszyscy inni autorzy rzucili si\u0119 na smoki, konie i tygrysy. Zanim ja dotar\u0142am do rozpiski, zosta\u0142 tam tylko kr\u00f3lik i jagni\u0119. Nie wiem nic o owcach, najwy\u017cej co\u015b o swetrach. Wybra\u0142am wi\u0119c kr\u00f3liki, bo w podstaw\u00f3wce mieli\u015bmy mini zoo i dzi\u0119ki temu w dzieci\u0144stwie widywa\u0142am je prawie codziennie<\/em> \u2013 opowiada Chung.<\/p>\n\n\n\n

Projekt przerodzi\u0142 si\u0119 w tytu\u0142owe opowiadanie ze zbioru Przekl\u0119ty kr\u00f3lik<\/em>. Prywatnie urodzona w roku smoka, Bora jest urodzon\u0105 opowiadaczk\u0105. Jak podkre\u015bla, jej technika opiera si\u0119 na \u015bwiadomym i konsekwentnym oddalaniu si\u0119 od rzeczywisto\u015bci. Zaskakuj\u0105co, rozwi\u0105zanie przeszczepi\u0142a ze \u015bwiata filmu, a konkretnie z praktyki re\u017cysera filmowego z Kazachstanu. Jej zdaniem Timur Biekmambietow skutecznie przezwyci\u0119\u017cy\u0142 gorset tw\u00f3rcy filmu radzieckiego. \u2013 W czasach, k<\/em>iedy zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 swoje filmy, w tej cz\u0119\u015bci Europy efekty specjalne nie by\u0142y zbyt popularne. Kino opiera\u0142o si\u0119 raczej na filozofowaniu, abstrakcyjnej formie i zach\u0119caniu widz\u00f3w do drzemki <\/em>\u2013 podsumowuje pisarka. \u2013 Gdy re\u017cyser przeni\u00f3s\u0142 si\u0119 do Hollywood, zacz\u0105\u0142 tworzy\u0107 rozbuchane wizualnie obrazy, w kt\u00f3rych ci\u0119\u017car\u00f3wki robi\u0105 salta. W jednym z wywiad\u00f3w powiedzia\u0142, \u017ce zawsze zastanawia si\u0119, jakie jeszcze prawa fizyki m\u00f3g\u0142by z\u0142ama\u0107 w kolejnych filmach. To by\u0142o dla mnie jak objawienie i postanowi\u0142am sama tego spr\u00f3bowa\u0107 \u2013 <\/em>dodaje z zachwytem.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bora Chung. Lewitowane. <\/h4>\n\n\n\n

Cho\u0107 w jej opowiadaniach \u2013 przynajmniej tych wydanych do tej pory \u2013 \u017cadne auto nie rusza do piruet\u00f3w, pisarka \u015bmia\u0142o przekracza granice tego, co wydaje si\u0119 nam mo\u017cliwe. Nie si\u0119ga jednak po chwyty znane z literatury gatunkowej. Zamiast tego tworzy uderzaj\u0105co rzeczywiste \u015bwiaty, w kt\u00f3rych dzieje si\u0119 co\u015b zaskakuj\u0105cego. <\/p>\n\n\n\n

\u2013 W jednym z moich tekst\u00f3w z toalety wychodzi ludzka g\u0142owa. Normalnie na taki widok kto\u015b powinien zacz\u0105\u0107 krzycze\u0107, wezwa\u0107 s\u0142u\u017cby porz\u0105dkowe czy chocia\u017c dozorc\u0119. Moja bohaterka reaguje jednak bardzo spokojnie. Zale\u017ca\u0142o mi, by zbudowa\u0107 tak\u0105 opozycj\u0119, bo z tego punktu mog\u0142am rozwin\u0105\u0107 moj\u0105 histori\u0119. Na pocz\u0105tku mia\u0142am ca\u0142e strony krzyk\u00f3w, szoku i wo\u0142ania o pomoc, ale wtedy si\u0119 zaci\u0119\u0142am. Nie wiedzia\u0142am, co robi\u0107 dalej, wi\u0119c zamiast tego posz\u0142am ca\u0142kiem w drug\u0105 stron\u0119 \u2013 <\/em>przywo\u0142uje. Gdy kobieta staje si\u0119 spokojna, opowie\u015b\u0107 rusza w rytmie, charakterystycznym raczej dla z\u0142ego snu. G\u0142owa raz pojawia si\u0119, raz znika, czasem wchodzi w interakcje z domownikami. Wszyscy reaguj\u0105 z \u2013 szokuj\u0105cym, owszem, ale dla czytelnik\u00f3w \u2013 brakiem wi\u0119kszego zdziwienia. \u2013 Kiedy zmieni\u0142am swoje podej\u015bcie, ta historia przysz\u0142a do mnie sama. Wtedy poczu\u0142am, \u017ce znalaz\u0142am m\u00f3j kierunek i to sta\u0142o si\u0119 inspiracj\u0105 tak\u017ce dla kolejnych tekst\u00f3w. Przecie\u017c zawsze co\u015b mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 w przeciwn\u0105 stron\u0119. Zobacz, rozmawiamy jak dwie normalne osoby, ale mo\u017ce zaraz zaczniesz lata\u0107? Nikt nie broni\u0142by nam kontynuowania tego wywiadu, prawda? <\/em><\/p>\n\n\n\n

Spr\u00f3bowa\u0142am odwdzi\u0119czy\u0107 si\u0119 pomys\u0142em na zwrot akcji. M\u00f3j ulubiony obrazek w internecie to ten z The New Yorkera z dwiema rozmawiaj\u0105cymi ze sob\u0105 postaciami. Podpis przy jednej z nich brzmi \u2013 i ten cytuj\u0119 pisarce \u2013 teraz, gdy jeste\u015bmy w sobie zakochane, mog\u0119 zdradzi\u0107 Ci, \u017ce nie jestem \u017cyraf\u0105 tylko 58 \u0142asicami w p\u0142aszczu<\/em>. Odpowiada bez mrugni\u0119cia powiek\u0105: \u2013 Okej, w porz\u0105dku. Widz\u0119, \u017ce nawet wisi obok Ciebie odpowiednio d\u0142ugi p\u0142aszcz<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
\u017ar\u00f3d\u0142o: The New Yorker<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

S\u0142owianie s\u0105 dziwni. Ale to okej. <\/h4>\n\n\n\n

Bora nie tylko urodzi\u0142a si\u0119 w roku smoka. Mityczne stworzenia to jeden z temat\u00f3w, przy kt\u00f3rych si\u0119 o\u017cywia. Jak szczeg\u00f3\u0142owo mi wyt\u0142umaczy\u0142a, w ca\u0142ej Azji daleko im do ziej\u0105cych ogniem europejskich odpowiednik\u00f3w. Te, z kt\u00f3rymi dorasta\u0142a, s\u0105 m\u0105dre i dobrotliwe. Jednocze\u015bnie, to dopiero pocz\u0105tek fantastycznego imaginarium, jakie wype\u0142ni\u0142o jej dzieci\u0144stwo. \u2013 W Korei mamy tysi\u0105ce lat historii, pe\u0142nej mitycznych \u017c\u00f3\u0142wi czy drzew bambusowych. Wszystko mo\u017ce by\u0107 magiczne albo rozmawia\u0107 ze sob\u0105 nawzajem czy z lud\u017ami. Jako dziewczynka kocha\u0142am te opowie\u015bci, bo to one stworzy\u0142y korea\u0144sk\u0105 wyobra\u017ani\u0119. To cz\u0119\u015b\u0107 naszej to\u017csamo\u015bci jeszcze sprzed buddyzmu i konfucjanizmu, przed ca\u0142ym zewn\u0119trznym wp\u0142ywem. Ja te\u017c stamt\u0105d pochodz\u0119. To \u017ar\u00f3d\u0142o mojej wra\u017cliwo\u015bci i mojego widzenia \u015bwiata<\/em> \u2013 podkre\u015bla. Co ciekawe, autorka w czasie studi\u00f3w mia\u0142a okazj\u0119 zapozna\u0107 si\u0119 tak\u017ce z mitologi\u0105 s\u0142owia\u0144sk\u0105. Jak j\u0105 ocenia? \u2013 S\u0142owianie s\u0105 dziwni i zupe\u0142nie r\u00f3\u017cni od Korea\u0144czyk\u00f3w. Uwielbiam jednak to, \u017ce ludzie potrafi\u0105 w swoich g\u0142owach tworzy\u0107 tak fascynuj\u0105ce i tak odmienne \u015bwiaty. <\/em>Czy kiedy\u015b w jej ksi\u0105\u017ckach pojawi\u0105 si\u0119 przetworzone wersje tak\u017ce naszych<\/em> mit\u00f3w? Podobno jest taka szansa. <\/p>\n\n\n\n

A je\u015bli chcieliby\u015bcie zapozna\u0107 si\u0119 z klasyczn\u0105 korea\u0144sk\u0105 mitologi\u0105 \u2013 taka szansa te\u017c istnieje. Bora jest bardzo podekscytowana szeroko zakrojonym procesem cyfryzacji lokalnych tekst\u00f3w kultury. Jak t\u0142umaczy, to wsp\u00f3lny projekt korea\u0144skich uniwersytet\u00f3w i instytut\u00f3w badawczych. Pracownicy naukowi przet\u0142umaczyli opowie\u015bci ze staro\u017cytnego chi\u0144skiego (pe\u0142ni\u0105cego w regionie analogiczn\u0105 rol\u0119 do \u0142aciny) i je zdigitalizowali. W specjalnych bazach mo\u017cecie nie tylko obejrze\u0107 orygina\u0142 i jego warianty z kolejnych stuleci, ale te\u017c przeczyta\u0107 tekst we wsp\u00f3\u0142czesnym korea\u0144skim. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bora, czy Ty chcesz mnie zamordowa\u0107?<\/h4>\n\n\n\n

Podobno to, czego brakuje w klasycznych tekstach, to historie o mi\u0142o\u015bci. Bora uzasadnia ten stan rzeczy faktem, \u017ce samo pisanie by\u0142o w przesz\u0142o\u015bci bardzo drogie. Nie mo\u017cna by\u0142o wi\u0119c marnowa\u0107 \u015brodk\u00f3w na uczucia, gdy do om\u00f3wienia by\u0142y wojny, japo\u0144scy piraci, dynastie i smoki. A jaki stosunek do tych uniesie\u0144 serca ma ona sama? \u2013 Pisz\u0119 historie mi\u0142osne. Jak najbardziej. I zazwyczaj ko\u0144cz\u0105 si\u0119 morderstwami. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Racja. Obieca\u0142am Wam opowie\u015b\u0107 o zabijaniu. <\/p>\n\n\n\n

\u2013 Nic na to nie poradz\u0119. Wol\u0119 morderstwa od szcz\u0119\u015bliwych zako\u0144cze\u0144<\/em> \u2013 opowiada z rozbrajaj\u0105c\u0105 otwarto\u015bci\u0105. Dopytuj\u0119 z pewnym niepokojem, czy my\u015bla\u0142a kiedy\u015b o wprowadzeniu fantazji w praktyk\u0119. \u2013 Tak, nieustannie si\u0119 nad tym zastanawiam, ale spokojnie, g\u0142\u00f3wnie kieruj\u0119 te emocje w stron\u0119 Korea\u0144czyk\u00f3w. Nie mam morderczych zap\u0119d\u00f3w, po prostu jestem strasznie wkurzona. Denerwuje mnie niesprawiedliwo\u015b\u0107 spo\u0142eczna i denerwuj\u0105 mnie \u017ali ludzie, kt\u00f3rych obserwuj\u0119 w moim spo\u0142ecze\u0144stwie. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z takich historii opisa\u0142a w\u0142a\u015bnie w Kr\u00f3liku. <\/em>Akcja opowiadania rozgrywa si\u0119 na prze\u0142omie lat 60. i 70. Wojskowa dyktatura wprowadzi\u0142a w\u00f3wczas ban na alkohol, tworzony na bazie ry\u017cu, a lokalne przedsi\u0119biorstwo, zajmuj\u0105ce si\u0119 produkcj\u0105 od 600 lat, z dnia na dzie\u0144 nie mog\u0142o ju\u017c dzia\u0142a\u0107 legalnie. Sytuacja ci\u0105gn\u0119\u0142a si\u0119 przez 12 lat. Po tym czasie ry\u017cowy likier wr\u00f3ci\u0142 do kieliszk\u00f3w, a obecnie jest chroniony jako dobro narodowe. W teorii wszystko dobrze si\u0119 sko\u0144czy\u0142o. Szkoda tylko, \u017ce kosztem przedsi\u0119biorstwa, kt\u00f3re nie przetrwa\u0142o ponad dekady bez \u017ar\u00f3d\u0142a dochodu. Jak kwituje Bora: \u2013 Nie musia\u0142am daleko szuka\u0107, \u017ceby znale\u017a\u0107 tak\u0105 histori\u0119 i na pewno nie by\u0142a to jedyna opowie\u015b\u0107 o ludzkiej pod\u0142o\u015bci, na jak\u0105 si\u0119 natkn\u0119\u0142am. Serio nie powinna\u015b si\u0119 dziwi\u0107, \u017ce tak du\u017co my\u015bl\u0119 o morderstwach. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Co jeszcze kryje si\u0119 w jej tekstach? Si\u0119gnijcie po Przekl\u0119tego kr\u00f3lika <\/em>i przekonajcie si\u0119 na w\u0142asnej sk\u00f3rze. Nie po\u017ca\u0142ujecie.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Gabrielle Zevin: przygotowuj\u0105c si\u0119 do pisania ksi\u0105\u017cki, popsu\u0142am konsol\u0119 [WYWIAD]<\/a><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 Kiedy mieszka\u0142am w Stanach, \u017cy\u0142am po\u015brodku pola kukurydzy. Bez auta czy konia mog\u0142abym tam umrze\u0107 z g\u0142odu. No wi\u0119c zdoby\u0142am samoch\u00f3d. Potem wjecha\u0142am nim do bagna. Jakim\u015b cudem auto przetrwa\u0142o wypadek, a ja zyska\u0142am pomys\u0142 na kolejne opowiadanie \u2013 rozmowa z Bor\u0105 Chung.  Bora Chung to po\u0142udniowokorea\u0144ska pisarka, kt\u00f3rej zbi\u00f3r opowiada\u0144 Przekl\u0119ty kr\u00f3lik w\u0142a\u015bnie…<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":108192,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[6671],"tags":[3248,7529,3520,4912,3380,2474,6563],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-108187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wywiad","tag-ksiazki","tag-long-story","tag-miasto","tag-more-ksiazkowe","tag-tajfuny","tag-wywiad","tag-wywiady-jagody","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-23 08:47:00","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/108187"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=108187"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/108187\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":108498,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/108187\/revisions\/108498"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/108192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=108187"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=108187"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=108187"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=108187"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}