{"id":109917,"date":"2023-12-10T07:41:00","date_gmt":"2023-12-10T06:41:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=109917"},"modified":"2024-10-10T12:49:20","modified_gmt":"2024-10-10T10:49:20","slug":"eduardo-halfon-klasztor-zaloba-wydawnictwo-czarne-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/eduardo-halfon-klasztor-zaloba-wydawnictwo-czarne-wywiad\/","title":{"rendered":"Pisarz Eduardo Halfon: niech moje ksi\u0105\u017cki koczuj\u0105 tak jak ja [WYWIAD]"},"content":{"rendered":"\n

\u2013 Pi\u0119kno w literaturze to jedyne, co ma sens. Jest dla mnie absolutnie najwa\u017cniejsze. Reszta ma wobec tego charakter s\u0142u\u017cebny i pojawia si\u0119 o tyle, o ile jest potrzebna czy pomocna<\/em> \u2013 rozmowa z pisarzem Eduardo Halfonem. <\/h3>\n\n\n\n

Cho\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci miejsc figuruje jako autor gwatemalski, Eduardo Halfon umyka \u0142atwym podzia\u0142om. Jego korzenie obejmuj\u0105 Liban, Syri\u0119 i Polsk\u0119, a dotychczasowe miejsca zamieszkania wyd\u0142u\u017caj\u0105 t\u0119 list\u0119 o co najmniej drugie tyle. Urodzony w Ameryce Po\u0142udniowej, wychowywany w P\u00f3\u0142nocnej, obecnie zamieszkuj\u0105cy w Europie – mog\u0142abym tak wymienia\u0107 i wymienia\u0107. Skorzysta\u0142am z chwili, w kt\u00f3rej pojawi\u0142 si\u0119 w Krakowie, by zapyta\u0107 go o dos\u0142owne i symboliczne migracje, poszukiwanie poczucia przynale\u017cno\u015bci i literackie pi\u0119kno. Punktem wyj\u015bcia naszej rozmowy by\u0142y dwie autobiograficzne powie\u015bci, zebrane w ksi\u0105\u017cce Klasztor. \u017ba\u0142oba<\/em> (t\u0142. Tomasz Pindel, Wydawnictwo Czarne). <\/p>\n\n\n\n

Rozmow\u0119 nagrali\u015bmy w studiu podcastowym Krakowskiego Biura Festiwalowego, kt\u00f3remu dzi\u0119kuj\u0119 za serdeczno\u015b\u0107 i go\u015bcin\u0119. Za t\u0142umaczenie podzi\u0119kowania kieruj\u0119 natomiast do dr Ewy Palki. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jagoda Gawliczek: Tematem przewodnim tegorocznej edycji Festiwalu Conrada, kt\u00f3rego go\u015bciem jeste\u015b, s\u0105 migracje. Z Twoim \u017cyciorysem wydajesz si\u0119 by\u0107 wr\u0119cz idealnym prelegentem. <\/h4>\n\n\n\n

Eduardo Halfon: <\/strong>To prawda, jestem wiecznym migrantem i to praktycznie od zawsze. Moje \u017cycie opiera\u0142o si\u0119 na tu\u0142aczce nawet gdy by\u0142em jeszcze dzieckiem. Przez ostatnie 10 lat nie zagrzewam miejsca ju\u017c zupe\u0142nie nigdzie, gdy\u017c ci\u0105gle gdzie\u015b si\u0119 przenosz\u0119. To robi si\u0119 dla mnie coraz trudniejsze \u2013 by\u0107 mo\u017ce ze wzgl\u0119du na m\u00f3j wiek i sytuacj\u0119 rodzinn\u0105. Cz\u0142owiek wykszta\u0142ca w sobie pewne rutyny, a nagle trzeba to wszystko zostawi\u0107 i \u017cy\u0107 jakim\u015b innym rytmem.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Na ile to do\u015bwiadczenie wp\u0142ywa na Twoj\u0105 tw\u00f3rczo\u015b\u0107? <\/h4>\n\n\n\n

W ogromny spos\u00f3b. Co wi\u0119cej, kiedy\u015b podr\u00f3\u017cowanie \u0142\u0105czy\u0142o si\u0119 dla mnie jeszcze z entuzjazmem, rado\u015bci\u0105 i energi\u0105. W tym momencie to po prostu niezb\u0119dna cz\u0119\u015b\u0107 mojego \u017cycia. Ca\u0142y czas podr\u00f3\u017cuj\u0119, gdy\u017c jest to wa\u017cne dla mojej pracy. Nie m\u00f3wi\u0119 tu wy\u0142\u0105cznie o tym, \u017ce je\u017cd\u017c\u0119 na festiwale czy rozmaite wydarzenia by udziela\u0107 tam wywiad\u00f3w. Odnosz\u0119 si\u0119 tak\u017ce do mojej pracy pisarskiej. Tym s\u0105 obecne te wszystkie moje migracje. Pisz\u0119 o moim dzieci\u0144stwie i o tym, jak wyjecha\u0142em z Gwatemali. Jest te\u017c \u0141\u00f3d\u017a, gdzie szuka\u0142em domu mojego dziadka. Ca\u0142y czas si\u0119 kr\u0119c\u0119, bo ten ruch przybli\u017ca mnie do historii, kt\u00f3re potem opowiadam w ksi\u0105\u017ckach. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czuj\u0119, \u017ce przecinaj\u0105 si\u0119 tutaj dwie p\u0142aszczyzny. Z jednej strony literatura pozwala Ci bada\u0107 swoj\u0105 osobist\u0105 histori\u0119, a z drugiej umo\u017cliwia przekazanie tego do\u015bwiadczenia czytelnikom i by\u0107 mo\u017ce \u2013 w konsekwencji \u2013 uwra\u017cliwienie ich na tematyk\u0119 migracji. <\/h4>\n\n\n\n

Tak, dok\u0142adnie tak to wygl\u0105da. Chcia\u0142bym zwr\u00f3ci\u0107 te\u017c uwag\u0119, \u017ce ja nie pisz\u0119 na temat<\/em> podr\u00f3\u017cy. Owszem, pojecha\u0142am do Izraela czy Gwatemali i te miejsca pojawiaj\u0105 si\u0119 na przyk\u0142ad w Klasztorze. \u017ba\u0142obie<\/em>, ale nie stworzy\u0142em z tego kroniki czy pami\u0119tnika. Je\u015bli chcia\u0142em co\u015b napisa\u0107 na temat \u0141odzi, to czu\u0142em, \u017ce musz\u0119 tam pojecha\u0107. Nie po to, \u017ceby potem opowiada\u0107, co mi si\u0119 przydarzy\u0142o na miejscu czy w czasie samej podr\u00f3\u017cy. Tak naprawd\u0119 to nic si\u0119 tam takiego nie sta\u0142o. Podr\u00f3\u017c jak podr\u00f3\u017c, bez specjalnych zaskocze\u0144 czy przyg\u00f3d. Chodzi\u0142o mi, by poczu\u0107 zapach danego miejsca. Moim zdaniem \u017ceby o czym\u015b pisa\u0107, trzeba to najpierw zobaczy\u0107 i pow\u0105cha\u0107. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Eduardo
Eduardo Halfon, Klasztor. \u017ba\u0142oba<\/em>, KUP W EMPIKU<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Emocje \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 u Ciebie z do\u015bwiadczeniami zmys\u0142owymi? <\/h4>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce tym w\u0142a\u015bnie jest literatura \u2013 gdy pr\u00f3bujemy przekaza\u0107 d\u017awi\u0119ki, zapachy i wszystko, co czujemy wszystkimi naszymi zmys\u0142ami. To jej elementy sk\u0142adowe, budulec. Je\u017celi chc\u0119 napisa\u0107 o jakim\u015b miejscu albo usytuowa\u0107 gdzie\u015b wydarzenia, sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na teksty, kt\u00f3re pisz\u0119, to to zadzia\u0142a tylko wtedy, je\u017celi rzeczywi\u015bcie tam pojad\u0119 i to faktycznie zobacz\u0119. Przenikaj\u0105 si\u0119 tu te dwa poziomy, o kt\u00f3rych wspomnia\u0142a\u015b wcze\u015bniej. Z jednej strony ten poziom osobisty, bo szukam odpowiedzi na prywatne pytania, a z drugiej strony to miejsce staje si\u0119 t\u0142em czy teatraln\u0105 dekoracj\u0105, na tle kt\u00f3rej dziej\u0105 si\u0119 wydarzenia w ramach historii, kt\u00f3r\u0105 opowiadam. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Miejsca, w kt\u00f3rym umieszczasz akcj\u0119, rzadko wydaj\u0105 si\u0119 neutralne. Przypomina mi si\u0119 scena z Klasztoru<\/em>, czyli rozmowa w taks\u00f3wce o nienawi\u015bci \u017byd\u00f3w do Arab\u00f3w. To dzia\u0142a w kontek\u015bcie ksi\u0105\u017cki i poszukiwa\u0144 bohatera o mocno spl\u0105tanych – tak\u017ce arabskich – korzeniach. Z drugiej strony to dzia\u0142a te\u017c w szerszym kontek\u015bcie, jako pewna metafora dla ca\u0142ego wycinka rzeczywisto\u015bci. <\/h4>\n\n\n\n

Wychodz\u0105c od danego szczeg\u00f3\u0142u mo\u017cemy doj\u015b\u0107 do czego\u015b uniwersalnego. Da si\u0119 w\u00f3wczas sformu\u0142owa\u0107 co\u015b, co ma du\u017co wi\u0119ksze znaczenie i wychodzi poza partykularyzm danego momentu. Nigdy odwrotnie, bo moim zdaniem nie da si\u0119 przej\u015b\u0107 z poziomu uniwersalnego do detali. Mo\u017ce w literaturze innego typu, na przyk\u0142ad w eseju – tam co\u015b takiego mog\u0142oby si\u0119 wydarzy\u0107, ale nigdy w literaturze pi\u0119knej. Pracuj\u0105c z tekstem wychodz\u0119 od autentycznych wydarze\u0144, zakorzenionych w konkretnej rzeczywisto\u015bci, by doj\u015b\u0107 potem do czego\u015b bardziej og\u00f3lnego. Dok\u0142adnie tak jak w przypadku tego kr\u00f3tkiego dialogu mi\u0119dzy taks\u00f3wkarzem i pasa\u017cerem. Kiedy si\u0119 nad tym zastanowi\u0107, jest tam co\u015b du\u017co mocniejszego i g\u0142\u0119bszego ni\u017c zwyk\u0142a pogaw\u0119dka.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Co jest dla Ciebie punktem wyj\u015bcia w literaturze? Podejmowanie kwestii politycznych czy poszukiwanie pi\u0119kna? <\/h4>\n\n\n\n

Pi\u0119kno w literaturze to jedyne, co ma sens. Jest dla mnie absolutnie najwa\u017cniejsze. Reszta ma wobec tego charakter s\u0142u\u017cebny i pojawia si\u0119 o tyle, o ile jest potrzebna czy pomocna. Czyli je\u017celi na przyk\u0142ad potrzebne nam s\u0105 jakie\u015b realia, czy to bie\u017c\u0105ce, czy co\u015b z przesz\u0142o\u015bci, to si\u0119 tym pos\u0142ugujemy. To wszystko jest jednak s\u0142u\u017cebne wobec tego literackiego pi\u0119kna, czy mo\u017ce wr\u0119cz jest na jego us\u0142ugach. Literatura to sztuka i tak\u0105 ma rol\u0119. Sztuka natomiast odwo\u0142uje si\u0119 do tego, co irracjonalne, do uczu\u0107, emocji. Polityka jest elementem otaczaj\u0105cego nas \u015bwiata, wi\u0119c tak naprawd\u0119 jedyne, co ma sens, to w\u0142a\u015bnie pi\u0119kno. Je\u017celi jaki\u015b tekst literacki albo film trafia do Ciebie poprzez pi\u0119kno, porusza Ci\u0119, budzi Twoje emocje\u2026 to jest to, o co mi chodzi.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Rozmawia\u0142am ostatnio z Samanth\u0105 Schweblin<\/a>, kt\u00f3ra zauwa\u017cy\u0142a, \u017ce o ksi\u0105\u017ckach mo\u017cemy my\u015ble\u0107 w bardzo dalekiej perspektywie, typu kto\u015b mo\u017ce czyta\u0107 j\u0105 po 300 latach od napisania. To pasuje mi do tego, co powiedzia\u0142e\u015b. Pi\u0119kno mo\u017ce wykracza\u0107 poza konkretny kontekst socjopolityczny i dzia\u0142a\u0107 uniwersalnie.<\/h4>\n\n\n\n

Sercem dzie\u0142a sztuki jest co\u015b stabilnego, sta\u0142ego, uniwersalnego. To w\u0142a\u015bnie sprawia, \u017ce mo\u017ce ono przetrwa\u0107 300 lat. To oczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 te\u017c obraz lub rze\u017aba, kt\u00f3ra po up\u0142ywie czasu dalej ma w sobie t\u0119 si\u0142\u0119 i do nas przemawia, o ile przetrwa ewentualne uszkodzenia fizyczne. My\u015bl\u0119, \u017ce podobna sytuacja ma miejsce w przypadku ksi\u0105\u017cek. O ile maj\u0105 w sobie co\u015b takiego, co je wynosi poza specyficzny moment, w kt\u00f3rym powsta\u0142y, o tyle maj\u0105 swoje dalsze \u017cycie. Oczywi\u015bcie autorzy nie do ko\u0144ca mog\u0105 to kontrolowa\u0107. Innymi s\u0142owy: nie mo\u017cna sobie za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce si\u0119 co\u015b takiego napisze.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

A jaki widzisz kontekst dla swojej literatury? Postrzegasz siebie jako autora z Ameryki Po\u0142udniowej czy jednak te migracje przenosz\u0105 Ci\u0119 w szerszy kontekst?<\/h4>\n\n\n\n

To jest trudne pytanie. Nie jestem pewien, czy w og\u00f3le mo\u017cliwe jest udzielenie na nie odpowiedzi. W momencie, gdy siadam i pisz\u0119, o niczym takim nie my\u015bl\u0119, ani tego nie planuj\u0119. To powstaje jakby w pr\u00f3\u017cni \u2013 nie towarzyszy mi \u015bwiadomo\u015b\u0107, co to jest za ksi\u0105\u017cka czy jaki to rodzaj literatury. Nie my\u015bl\u0119 o tym, gdzie by to mo\u017cna by\u0142o umie\u015bci\u0107. Je\u015bli ju\u017c, to powiedzia\u0142bym, \u017ce nie mo\u017cna traktowa\u0107 moich ksi\u0105\u017cek jako literatury Gwatemali<\/em>. Tematy, kt\u00f3re poruszam, nie maj\u0105 nic wsp\u00f3lnego z tematami poruszanymi w tamtejszych ksi\u0105\u017ckach. Nie widzia\u0142bym siebie tak\u017ce jako przyk\u0142adu literatury \u015brodkowoameryka\u0144skiej i ameryka\u0144skiej. Zdaj\u0119 sobie spraw\u0119, \u017ce moje pisanie w og\u00f3le jest trudno zaklasyfikowa\u0107 i ustawi\u0107 na regale. Mo\u017ce o to mi tak naprawd\u0119 chodzi: \u017ceby te moje ksi\u0105\u017cki by\u0142y wyrazem diaspory, w kt\u00f3rej \u017cyj\u0119. \u017beby kr\u0105\u017cy\u0142y po \u015bwiecie, \u017ceby trudno by\u0142o je gdzie\u015b jednoznacznie umie\u015bci\u0107 i \u017ceby by\u0142y wykorzenione. Niech prowadz\u0105 koczowniczy tryb \u017cycia tak jak ja.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Mo\u017ce kto\u015b m\u00f3g\u0142by si\u0119 pokusi\u0107 o ustawienie ich na p\u00f3\u0142ce literatur\u0105 polsk\u0105?<\/h4>\n\n\n\n

To si\u0119 nawet ju\u017c wydarzy\u0142o. W Barcelonie jest ksi\u0119garnia, kt\u00f3ra w\u0142a\u015bnie tak ustawia moje ksi\u0105\u017cki. Mo\u017ce dlatego, \u017ce jedn\u0105 z wczesnych moich powie\u015bci by\u0142 Polski bokser<\/em>. Kto\u015b zobaczy\u0142 tytu\u0142, ustawi\u0142 mnie na tej p\u00f3\u0142ce i tak ju\u017c zosta\u0142o. W porz\u0105dku. W og\u00f3le mi to nie przeszkadza i nie protestuj\u0119.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jak si\u0119 czujesz ze swoj\u0105 polsko\u015bci\u0105? Poruszy\u0142e\u015b ten temat w Klasztorze<\/em>, ale zastanawiam si\u0119, czy co\u015b od tamtej pory si\u0119 zmieni\u0142o. Na ile to jest dla Ciebie pewien proces?<\/h4>\n\n\n\n

Polsko\u015b\u0107 jest mi r\u00f3wnie bliska co moja syryjsko\u015b\u0107 i liba\u0144sko\u015b\u0107. Z tych kraj\u00f3w pochodzili po prostu moi dziadkowie. Czuj\u0119 si\u0119 te\u017c zwi\u0105zany z Francj\u0105, Stanami Zjednoczonymi czy Niemcami, w kt\u00f3rych w tym momencie mieszkam ju\u017c od 3 lat. Jest to nieprawdopodobny koktajl. Polska, Liban i Syria s\u0105 dla mnie bardzo wa\u017cne jako obrazy, kt\u00f3re znam od moich dziadk\u00f3w. Oni opu\u015bcili tamte kraje i nigdy do nich nie wr\u00f3cili, wi\u0119c mam tylko wspomnienia, kt\u00f3re mi przekazywali. Opowie\u015bci, kt\u00f3re dzi\u0119ki temu pojawia\u0142y si\u0119 w moim \u017cyciu, budzi\u0142y ch\u0119\u0107, \u017ceby tam pojecha\u0107 i to wszystko zobaczy\u0107. W\u0142a\u015bnie dlatego 10 lat temu zdecydowa\u0142em si\u0119 na przyjazd do Polski. Chcia\u0142em zobaczy\u0107 \u0141\u00f3d\u017a, sk\u0105d pochodzi\u0142 m\u00f3j dziadek. To wszystko we mnie wsp\u00f3\u0142istnieje. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Sprawd\u017a te\u017c: Ksi\u0105\u017cki o Palestynie: pi\u0119\u0107 tytu\u0142\u00f3w, kt\u00f3re pomog\u0105 wam pog\u0142\u0119bi\u0107 wiedz\u0119<\/a><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 Pi\u0119kno w literaturze to jedyne, co ma sens. Jest dla mnie absolutnie najwa\u017cniejsze. Reszta ma wobec tego charakter s\u0142u\u017cebny i pojawia si\u0119 o tyle, o ile jest potrzebna czy pomocna \u2013 rozmowa z pisarzem Eduardo Halfonem. Cho\u0107 w wi\u0119kszo\u015bci miejsc figuruje jako autor gwatemalski, Eduardo Halfon umyka \u0142atwym podzia\u0142om. Jego korzenie obejmuj\u0105 Liban, Syri\u0119…<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":109921,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[6671],"tags":[3248,7529,3520,4912,3382,2474,6563],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-109917","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wywiad","tag-ksiazki","tag-long-story","tag-miasto","tag-more-ksiazkowe","tag-wydawnictwo-czarne","tag-wywiad","tag-wywiady-jagody","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-20 13:15:14","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109917"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109917"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109917\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":110435,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109917\/revisions\/110435"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/109921"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109917"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109917"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109917"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=109917"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}