{"id":110814,"date":"2024-01-02T11:14:00","date_gmt":"2024-01-02T10:14:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=110814"},"modified":"2024-09-11T16:14:27","modified_gmt":"2024-09-11T14:14:27","slug":"mega-jezioro-rekord-guinessa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/mega-jezioro-rekord-guinessa\/","title":{"rendered":"Paratetyda doceniona. Mega jezioro trafi\u0142o na list\u0119 rekord\u00f3w Guinnessa"},"content":{"rendered":"\n

Chocia\u017c technicznie rzecz bior\u0105c przesta\u0142a istnie\u0107, to i tak idzie po swoje. Mega jezioro <\/strong>Paratetyda trafi\u0142o na list\u0119 rekord\u00f3w Guinnessa. Czym sobie na to zas\u0142u\u017cy\u0142o?<\/h2>\n\n\n\n

Moloch w\u015br\u00f3d w\u00f3d<\/h3>\n\n\n\n

Przy nim Bajka\u0142 przypomina ka\u0142u\u017c\u0119, a Huron nieco wi\u0119kszy staw. Gabaryt\u00f3w zazdro\u015bci mu nawet najwi\u0119ksze jezioro na \u015bwiecie, Morze Kaspijskie. Paratetyda<\/strong> ju\u017c nie istnieje, ale kiedy\u015b zajmowa\u0142a dumne, pierwsze miejsce pod wzgl\u0119dem rozmiaru spo\u015br\u00f3d wszystkich istniej\u0105cych jezior. Swoj\u0105 \u015bwietno\u015b\u0107 prze\u017cywa\u0142a 11,6 miliona lat temu, kiedy na \u015bwiecie homo sapiens jeszcze nie istnia\u0142, ale za to l\u0105dy przemierza\u0142y zwierzaki Deinotherium (to takie ogromne, dziwne s\u0142onie) i Cetotherium riabinini (to, dla odmiany, miniaturowe walenie).\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"mega
Mega jezioro<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Zastanawiacie si\u0119, jak du\u017ca by\u0142a Paratetyda? By\u0142a gigantyczna. Gdyby spojrze\u0107 na wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 map\u0119, obejmowa\u0142aby teren od p\u00f3\u0142nocnych W\u0142och, a\u017c po Kazachstan, co \u2013 w szczytowym momencie \u2013 dawa\u0142o oko\u0142o 2,8 miliona kilometr\u00f3w kwadratowych. To o 300 tysi\u0119cy wi\u0119cej, ni\u017c powierzchnia Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Teraz, pozosta\u0142o z niej\u2026 c\u00f3\u017c, niewiele. Co spowodowa\u0142o, \u017ce przesta\u0142a istnie\u0107?<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zosta\u0142a tylko histori\u0105<\/h3>\n\n\n\n

Temat Paratetydy sta\u0142 si\u0119 w ostatnich latach g\u0142\u00f3wnym obszarem zainteresowa\u0144 naukowc\u00f3w z Wydzia\u0142u Nauk o Ziemi Uniwersytetu w Utrechcie. Badacze wykazali, \u017ce jezioro dotkn\u0119\u0142y 4 spadki w\u00f3d, z czego najdotkliwsze datuj\u0105 na okres od 9,75 do 7,65 miliona lat temu. Poziom wody zmniejszy\u0142 si\u0119 wtedy o 250 metr\u00f3w, powoduj\u0105c roz\u0142am Paratetydy na mniejsze zbiorniki. Wp\u0142yw na tak drastyczne zmiany mia\u0142y dotkliwe susze, kt\u00f3rych nie zdo\u0142a\u0142y ujarzmi\u0107 znikome opady deszczu. Skutki by\u0142y krytyczne. Szacuje si\u0119, \u017ce w najgorszych okresach, jezioro straci\u0142o nawet 70% swojej powierzchni.<\/p>\n\n\n\n

Znikni\u0119cie Paratetydy odbi\u0142o si\u0119 szerokim echem w ekosystemie Europy i Azji. Jak si\u0119 pewnie domy\u015blacie, wygin\u0119\u0142o wiele gatunk\u00f3w zwierz\u0105t. Po\u017cegnali\u015bmy wspomniane wcze\u015bniej s\u0142onie i walenie, dla kt\u00f3rych nie by\u0142o ju\u017c dogodnych warunk\u00f3w do \u017cycia. Powsta\u0142e na wyschni\u0119tych terenach \u0142\u0105ki stworzy\u0142y jednak szans\u0119 na ewoluowanie dla zwierz\u0105t l\u0105dowych. <\/p>\n\n\n\n

Czemu piszemy o tym akurat teraz? A dlatego, \u017ce Paratetyda zosta\u0142a w\u0142a\u015bnie wpisana na list\u0119 Rekord\u00f3w Guinnessa<\/a>. Wreszcie. \u2013 Nasza eksploracja Paratetydy wykracza poza zwyk\u0142\u0105 ciekawo\u015b\u0107. Ujawnia ono ekosystem reaguj\u0105cy na wahania klimatu<\/em> \u2013 powiedzia\u0142 w komunikacie prasowym dr Dan Palcu, jeden z badaczy z Uniwersytetu w Utrechcie. \u2013 Badaj\u0105c kataklizmy, kt\u00f3re to staro\u017cytne mega jezioro prze\u017cy\u0142o w wyniku zmian klimatycznych, zyskujemy bezcenne spostrze\u017cenia, kt\u00f3re mog\u0105 wyja\u015bni\u0107 drog\u0119 do rozwi\u0105zania obecnych i przysz\u0142ych kryzys\u00f3w w zanieczyszczonych morzach, takich jak Morze Czarne<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czy Kapibara ma jaki\u015b Rekord Guinessa? Niekoniecznie, ale i tak jest kr\u00f3low\u0105 naszej redakcji<\/a><\/h3>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Chocia\u017c technicznie rzecz bior\u0105c przesta\u0142a istnie\u0107, to i tak idzie po swoje. Mega jezioro Paratetyda trafi\u0142o na list\u0119 rekord\u00f3w Guinnessa. Czym sobie na to zas\u0142u\u017cy\u0142o? Moloch w\u015br\u00f3d w\u00f3d Przy nim Bajka\u0142 przypomina ka\u0142u\u017c\u0119, a Huron nieco wi\u0119kszy staw. Gabaryt\u00f3w zazdro\u015bci mu nawet najwi\u0119ksze jezioro na \u015bwiecie, Morze Kaspijskie. Paratetyda ju\u017c nie istnieje, ale kiedy\u015b zajmowa\u0142a…<\/p>\n","protected":false},"author":67,"featured_media":110820,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[6677],"tags":[5539,3520,7507,4868],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-110814","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news-miasto","tag-memternet","tag-miasto","tag-przyroda","tag-spoleczenstwo","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-23 12:36:29","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110814"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/67"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=110814"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110814\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":110821,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/110814\/revisions\/110821"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/110820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=110814"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=110814"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=110814"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=110814"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}