{"id":123924,"date":"2024-08-25T08:50:00","date_gmt":"2024-08-25T06:50:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=123924"},"modified":"2024-10-10T12:49:15","modified_gmt":"2024-10-10T10:49:15","slug":"patricia-nieto-wybrani-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/patricia-nieto-wybrani-wywiad\/","title":{"rendered":"Patricia Nieto: praca reporta\u017cysty \u017cywi si\u0119 j\u0119zykiem innych [WYWIAD]"},"content":{"rendered":"\n

Kolumbijska pisarka Patricia Nieto opowiedzia\u0142a mi o swoim reporta\u017cu Wybrani<\/em> i lokalnych wierzeniach, zwi\u0105zanych z bezimiennymi zmar\u0142ymi.<\/h2>\n\n\n\n

Puerto Berr\u00edo le\u017cy na wsch\u00f3d od Medell\u00edn w Kolumbii nad rzek\u0105 Magdalen\u0105. Jej nurtem sp\u0142ywaj\u0105 anonimowi zmarli, a ich cia\u0142a zahaczaj\u0105 o rybackie sieci czy szuwary. Grabarz Pacha organizuje dla nich miejsca poch\u00f3wku na lokalnym cmentarzu, a mieszka\u0144cy miasteczka nawi\u0105zuj\u0105 z nimi relacje \u2013 prosz\u0105 o ochron\u0119, wsparcie czy mi\u0142o\u015b\u0107. W zamian przyozdabiaj\u0105 groby i otaczaj\u0105 zmar\u0142ych czu\u0142o\u015bci\u0105 i trosk\u0105. W swoim poetyckim reporta\u017cu Patricia Nieto opowiada o tym, jak spo\u0142eczno\u015b\u0107 pracuje z potwornym b\u00f3lem anonimowych \u015bmierci i jak magiczne my\u015blenie oswaja rzeczywisto\u015b\u0107, w kt\u00f3rej wydarza si\u0119 niewyobra\u017calna przemoc. <\/p>\n\n\n\n

Za pomoc z przet\u0142umaczeniem wywiadu dzi\u0119kuj\u0119 Marii Rutkowskiej. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jakie jest twoje najwcze\u015bniejsze wspomnienie, zwi\u0105zane z cmentarzami?<\/h4>\n\n\n\n

Urodzi\u0142am si\u0119 w Sons\u00f3n. To niewielka katolicka miejscowo\u015b\u0107 o zimnym klimacie, po\u0142o\u017cona niedaleko trawiastego pasma paramo w Andach. Tamtejszy cmentarz, za\u0142o\u017cony przez Hiszpan\u00f3w na pocz\u0105tku XX wieku, stanowi jedno z najwa\u017cniejszych miejsc. Jest bowiem symbolem wyciszenia, pi\u0119kna, szacunku, powagi i \u017ca\u0142oby. Czasem w niedziel\u0119 tata zabiera\u0142 nas \u2013 moje dwie siostry i mnie \u2013 na cmentarz, \u017ceby pomodli\u0107 si\u0119 za dziadka, pochowanego w jednej z pierwszych krypt w prawym skrzydle cmentarza. Po odwiedzinach przemierzali\u015bmy nekropoli\u0119, przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 du\u017cym bia\u0142ym \u0142ukom. Czytali\u015bmy te\u017c nazwiska zmar\u0142ych, kt\u00f3rych znali\u015bmy i zbierali\u015bmy sosnowe szyszki. P\u00f3\u017aniej przechodzili\u015bmy do tylnej, mniej zadbanej cz\u0119\u015bci, gdzie \u2013 jak opowiada\u0142 tata \u2013 w dawnych czasach chowano nieochrzczonych zmar\u0142ych, samob\u00f3jc\u00f3w i ateist\u00f3w. Gdy mia\u0142am jakie\u015b dwana\u015bcie lat, przestali\u015bmy chodzi\u0107 na cmentarz tak cz\u0119sto. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bezimienne dusze odgrywaj\u0105 wa\u017cn\u0105 rol\u0119 w spo\u0142ecze\u0144stwie, kt\u00f3re opisujesz. S\u0105 jak meksyka\u0144scy \u015awi\u0119ci Patroni, ale wi\u0119\u017a z nimi wydaje si\u0119 by\u0107 du\u017co bardziej intymna. Sk\u0105d potrzeba takich relacji? <\/h4>\n\n\n\n

Wi\u0119zi z duszami, kt\u00f3re opu\u015bci\u0142y bezimienne cia\u0142a, jest charakterystyczna dla Puerto Berr\u00edo. To jedyne miejsce w kraju, gdzie dochodzi do adopcji<\/em> dusz. Zwykle ludzie wyci\u0105gali cia\u0142a z rzek, \u017ceby je pochowa\u0107, ale nie starali si\u0119 nawi\u0105za\u0107 relacji z ich duszami. Zgodnie z wierzeniami, mog\u0142yby nimi zaw\u0142adn\u0105\u0107. Wiem o pewnej grocie w pobli\u017cu Puerto Berr\u00edo, gdzie wierni modl\u0105 si\u0119 do trzech pochowanych tam partyzantek. Nie d\u0105\u017c\u0105 jednak do tego, by nawi\u0105zywa\u0107 z ich duszami jakich\u015b d\u0142u\u017cszych relacji. Mo\u017cliwe, \u017ce praktyka adopcji jest w pewnym sensie kontynuacj\u0105 kultu bezimiennych dusz (r\u00f3wnie\u017c: bez cia\u0142a, bez przesz\u0142o\u015bci, bez domu), kt\u00f3re obejmowa\u0142y w posiadanie cia\u0142a nieszcz\u0119\u015bliwc\u00f3w skazanych na tortury i tragiczn\u0105 \u015bmier\u0107. To istotny w\u0105tek. Ale po co adaptowa\u0107 dusz\u0119 kogo\u015b, kto zgin\u0105\u0142 \u015bmierci\u0105 tragiczn\u0105? Sk\u0105d bierze si\u0119 pragnienie nawi\u0105zania bliskiej relacji z cia\u0142em w stanie rozk\u0142adu? Sk\u0105d bierze si\u0119 motywacja do zwi\u0105zania si\u0119 z bytem, kt\u00f3ry opu\u015bci\u0142 zmaltretowane cia\u0142o? <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Patricia
Patricia Nieto, Wybrani, <\/em>t\u0142. Aleksandra Wiktorowska, wydawnictwo ArtRage, KUP W EMPIKU<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Pod koniec Wybranych <\/em>pojawia si\u0119 w\u0105tek wzajemnej opieki nad  bezimiennymi zmar\u0142ymi. Niekt\u00f3re osoby mog\u0105 mie\u0107 nadziej\u0119, \u017ce ich zaginieni zmarli b\u0119d\u0105 otoczeni opiek\u0105 przez innych ludzi. By\u0142aby to w\u00f3wczas forma wymiany. <\/h4>\n\n\n\n

Patricia Nieto:<\/strong> My\u015bl\u0119, \u017ce ten obraz dw\u00f3ch matek to najpi\u0119kniejszy dow\u00f3d ludzkiej solidarno\u015bci, wsp\u00f3\u0142czucia i empatii, kt\u00f3re mog\u0142am zaobserwowa\u0107 pracuj\u0105c nad t\u0105 ksi\u0105\u017ck\u0105. Co\u015b w rodzaju: ja dbam o cia\u0142o ch\u0142opca, kt\u00f3ry przynosi\u0142 mi wod\u0119 z rzeki z nadziej\u0105, \u017ce kto\u015b inny otoczy opiek\u0105 mojego zaginionego syna. Wymiana dzieci utraconych to przejaw mi\u0142o\u015bci w rozdartym kraju. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W Polsce mamy wiele tradycji zwi\u0105zanych z Dniem Wszystkim \u015awi\u0119tych. Zapalamy \u015bwieczki i kupujemy kwiatowe wie\u0144ce. Chocia\u017c wygl\u0105da to pi\u0119knie, czasem czuj\u0119, \u017ce odhaczamy zadanie<\/em> raz na rok i p\u00f3\u017aniej o cmentarzach zapominamy. Tw\u00f3j reporta\u017c pokazuje, \u017ce relacje ze zmar\u0142ymi potrafi\u0105 by\u0107 bardzo silne nie tylko od \u015bwi\u0119ta. <\/h4>\n\n\n\n

Praktyki religijne po\u015bwi\u0119cone duszom czy\u015b\u0107cowym to w Kolumbii mocno zakorzeniony zwyczaj. Ludzie modl\u0105 si\u0119 do nich, by nigdy ich nie opuszcza\u0142y, by przychodzi\u0142y z pomoc\u0105 w niebezpiecze\u0144stwie i  pomaga\u0142y w rozwi\u0105zywaniu ma\u0142ych i du\u017cych problem\u00f3w. Je\u015bli gorliwie si\u0119 modlisz, obudz\u0105 ci\u0119 punktualnie rano, przyjd\u0105 z odsiecz\u0105, gdy znajdziesz si\u0119 sam w ciemnym zau\u0142ku, pomog\u0105 na trudnym egzaminie a nawet przyci\u0105gn\u0105 do ciebie mi\u0142o\u015b\u0107 i pieni\u0105dze. Chocia\u017c katoliccy ksi\u0119\u017ca nie pochwalaj\u0105 tych praktyk, uznaj\u0105c je za zabobony, wiele os\u00f3b i tak w to wierzy.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kolumbia \u015bwi\u0119tuj\u0119 Dzie\u0144 Wszystkich \u015awi\u0119tych jako radosne \u015bwi\u0119to czy jest to jednak czas smutku i zadumy?<\/h4>\n\n\n\n

W Kolumbii ten czas \u015bwi\u0119towany jest przez katolik\u00f3w w ko\u015bcio\u0142ach i w niekt\u00f3rych grupach modlitewnych. Pielgrzymki wiernych odwiedzaj\u0105 w\u00f3wczas cmentarze i odprawiane s\u0105 tam nowenny. <\/strong>W skr\u00f3cie, to czas skupienia i modlitwy dla wierz\u0105cych, ale dla pozosta\u0142ych nie ma wi\u0119kszego znaczenia. Jest to prostu dzie\u0144 wolny od pracy.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czy Halloween w Kolumbii jest bardzo popularne?<\/h4>\n\n\n\n

Halloween jest wa\u017cnym komercyjnym wydarzeniem w Kolumbii od oko\u0142o 30 lat. Wcze\u015bniej to by\u0142 Dzie\u0144 Dziecka. Organizowano gry, zabawy i przebieranki. P\u00f3\u017aniej, pod wp\u0142ywem przenikaj\u0105cej reklamy ze Stan\u00f3w Zjednoczonych, ten dzie\u0144 przekszta\u0142ci\u0142 si\u0119 w Halloween albo Dzie\u0144 Czarownic, zwi\u0105zany bezpo\u015brednio z konsumpcjonizmem: stroje, alkohol, muzyka, jedzenie. W tej kulturze nie ma relacji duchowej ze zmar\u0142ymi. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Fernanda Melchor<\/a> powiedzia\u0142a mi, \u017ce reporta\u017c jest stronniczy, bo opowiadanej historii zawsze nadaje si\u0119 jak\u0105\u015b form\u0119. Nie opowiada si\u0119 jej obiektywnie. Jaka jest twoja perspektywa?<\/h4>\n\n\n\n

Reporta\u017c literacki \u2013 czyli gatunek non fiction \u2013 rodzi si\u0119 z do\u015bwiadczenia kronikarza, kt\u00f3ry swoim spojrzeniem obejmuje ca\u0142o\u015b\u0107 danych zebranych podczas badania. To znaczy, \u017ce uk\u0142adaj\u0105c opowie\u015b\u0107 reporta\u017cysta porz\u0105dkuje chaos, kt\u00f3ry nazywamy rzeczywisto\u015bci\u0105. Porz\u0105dkowa\u0107 to znaczy: zebra\u0107 fragmenty, nada\u0107 im hierarch\u0119 i odpowiednio je ze sob\u0105 po\u0142\u0105czy\u0107, czyli nada\u0107 znaczenie. Dlatego reporta\u017c literacki jest subiektywnym dzia\u0142aniem tw\u00f3rczym zakotwiczonym w faktach. Nie chodzi o obiektywizm tylko o odpowiedni\u0105 weryfikacj\u0119, kt\u00f3ra ma stanowi\u0107 gwarancj\u0119 jako\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Sprawd\u017a te\u017c: \u201cSzwajcara\u201d, terapia i miniaturowe osio\u0142ki. Rozmowa z pisark\u0105 Jen Beagin<\/a><\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Czy zaanga\u017cowanie czytelnika w non fiction poprzez u\u017cycie j\u0119zyka poetyckiego jest bardziej efektywne ni\u017c opowiedzenie historii na ch\u0142odno<\/em>?<\/h4>\n\n\n\n

Patricia Nieto: <\/strong>Praca reporta\u017cysty \u017cywi si\u0119 j\u0119zykiem innych, czyli tych, z kt\u00f3rymi si\u0119 rozmawia. Kronikarz czerpie wi\u0119c z poetyki \u017cywego j\u0119zyka ludzi z odleg\u0142ej mu kultury i pr\u00f3buje j\u0105 zrozumie\u0107 (poczu\u0107), \u017ceby m\u00f3g\u0142 powsta\u0107 tekst, kt\u00f3ry b\u0119dzie mia\u0142 du\u017co wsp\u00f3lnego z mow\u0105 tych, kt\u00f3rych dotyczy. Pisz\u0105c t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119 stara\u0142am si\u0119, by bohaterowie zostali przedstawieni z czu\u0142o\u015bci\u0105. By czytelnicy byli w stanie wsp\u00f3\u0142odczuwa\u0107 b\u00f3l bohater\u00f3w i, by\u0107 mo\u017ce, \u017ceby pojawi\u0142a si\u0119  niewidzialna ni\u0107 porozumienia.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jednym z moich ulubionych fragment\u00f3w Wybranych<\/em> jest scena, gdy uk\u0142adane s\u0105 ko\u015bci Robinsona. Tyle w niej czu\u0142o\u015bci i r\u00f3\u017cnych emocji! Jak uda\u0142o si\u0119 zachowa\u0107 r\u00f3wnowag\u0119 pomi\u0119dzy prywatno\u015bci\u0105 rodziny a przemoc\u0105? <\/h4>\n\n\n\n

Ekshumacja zw\u0142ok Robinsona Castrillona by\u0142a jednym z najbardziej poruszaj\u0105cych wydarze\u0144, w jakich bra\u0142am udzia\u0142 jako reporta\u017cystka. Antropolodzy sk\u0142adaj\u0105 cia\u0142o z ko\u015bci znalezionych w grobie na bia\u0142ej pod\u0142odze. Uk\u0142adaj\u0105 je z niezwyk\u0142\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105, podczas gdy matka i syn Robinsona obserwuj\u0105, jak zarysowuje si\u0119 szkielet. Kobieta zaczyna widzie\u0107 syna ponownie, podczas gdy  ch\u0142opcu powstaj\u0105cy szkielet nikogo nie przypomina. Nie jest w stanie przywo\u0142a\u0107 \u017cadnych wspomnie\u0144 z ojcem.  Mog\u0142am uczestniczy\u0107 w tym wydarzeniu,  poniewa\u017c zar\u00f3wno z matk\u0105 jak i z antropolo\u017ck\u0105 s\u0105dow\u0105 rozmawia\u0142am wcze\u015bniej godzinami o ich do\u015bwiadczeniach w poszukiwaniu zaginionych. Kiedy ujrza\u0142am szkielet Robinsona, sama by\u0142am w stanie go rozpozna\u0107. By\u0142 mi ju\u017c znany z historii opowiadanych przez matk\u0119 i z relacji antropolo\u017cki. Nie by\u0142am tam obc\u0105 osob\u0105. Czu\u0142am si\u0119 na tyle pewnie, by moja relacja by\u0142a wiarygodnym \u015bwiadectwem. Do dzi\u015b jestem w kontakcie zar\u00f3wno z matk\u0105 Robinsona jak i z antropolo\u017ck\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jest jaka\u015b zasada, kt\u00f3rej przestrzegasz, gdy piszesz o przemocy? <\/h4>\n\n\n\n

Przekaza\u0107 wszystko, na co pozwala mi m\u00f3j j\u0119zyk i nikomu nie wyrz\u0105dzi\u0107 przy tym krzywdy.\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Kolumbijska pisarka Patricia Nieto opowiedzia\u0142a mi o swoim reporta\u017cu Wybrani i lokalnych wierzeniach, zwi\u0105zanych z bezimiennymi zmar\u0142ymi. Puerto Berr\u00edo le\u017cy na wsch\u00f3d od Medell\u00edn w Kolumbii nad rzek\u0105 Magdalen\u0105. Jej nurtem sp\u0142ywaj\u0105 anonimowi zmarli, a ich cia\u0142a zahaczaj\u0105 o rybackie sieci czy szuwary. Grabarz Pacha organizuje dla nich miejsca poch\u00f3wku na lokalnym cmentarzu, a mieszka\u0144cy…<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":123943,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_selected_social_profile":[]},"categories":[6671],"tags":[3248,3520,4912,2474,6563],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-123924","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-wywiad","tag-ksiazki","tag-miasto","tag-more-ksiazkowe","tag-wywiad","tag-wywiady-jagody","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-25 17:58:58","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123924"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=123924"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123924\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":124496,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/123924\/revisions\/124496"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/123943"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=123924"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=123924"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=123924"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=123924"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}