{"id":128144,"date":"2024-11-26T13:10:36","date_gmt":"2024-11-26T12:10:36","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=128144"},"modified":"2024-11-26T13:10:38","modified_gmt":"2024-11-26T12:10:38","slug":"stanislaw-szukalski-gniezno-wystawa-2024","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/stanislaw-szukalski-gniezno-wystawa-2024\/","title":{"rendered":"Wybitny rze\u017abiarz czy ikona pseudonauki? W Gnie\u017anie odwiedzicie wyj\u0105tkowy \u015bwiat Stanis\u0142awa Szukalskiego"},"content":{"rendered":"\n

O polsko-ameryka\u0144skim arty\u015bcie przypomniano sobie w 2018 roku, gdy na Netfliksa trafi\u0142 g\u0142o\u015bny, wsp\u00f3\u0142produkowany przez Leonarda DiCaprio dokument. Teraz nadarza si\u0119 okazja do tego, \u017ceby jeszcze bli\u017cej zapozna\u0107 si\u0119 z jego zagadkow\u0105 wizj\u0105 tw\u00f3rcz\u0105. <\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wystaw\u0119 Szukalski S\u0142owia\u0144ski. <\/em><\/strong>(Re)konstrukcja dziedzictwa <\/strong><\/em>Stanis\u0142awa Szukalskiego<\/strong>, niekiedy nazywanego tak\u017ce Stachem z Warty<\/strong>, od 13 pa\u017adziernika <\/strong>zobaczymy w Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego w Gnie\u017anie.<\/strong> Wyb\u00f3r tego miejsca w pierwszej chwili mo\u017ce by\u0107 niezrozumia\u0142y. W ko\u0144cu plac\u00f3wka popularyzuje wiedz\u0119 na temat najdawniejszej historii naszej ojczyzny. Sta\u0142\u0105 ekspozycj\u0119 z\u0142o\u017cy\u0142a ze \u015bredniowiecznych zabytk\u00f3w, malarskich wyobra\u017ce\u0144 dynastii Piast\u00f3w czy roma\u0144skiej ceramiki znalezionej na terenie Wielkopolski. Tymczasem sam Stanis\u0142aw Szukalski dzia\u0142a\u0142 w XX wieku i zmar\u0142 nieca\u0142e 40 lat temu. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"Stanis\u0142aw
Stanis\u0142aw Szukalski w 1936 roku \/ Koncern Ilustrowany Kurier Codzienny \/ <\/em>fot. Narodowe Archiwum Cyfrowe <\/sup><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W\u0119\u017ce, \u015awiatowied i \u015bwi\u0105tynia na Wawelu <\/h3>\n\n\n\n

Wystarczy jednak szybki rzut oka na biogram rze\u017abiarza, \u017ceby zrozumie\u0107, \u017ce nie ma mowy o \u017cadnej pomy\u0142ce. Przedrostka przed jego nazwiskiem bynajmniej nie u\u017cyto przypadkowo. \u2013 Wystawa to interaktywna podr\u00f3\u017c przez \u015bwiat s\u0142owia\u0144skich fascynacji tego niezwyk\u0142ego tw\u00f3rcy, prezentuj\u0105ca jego r\u00f3\u017cnorodne dokonania artystyczne oraz literackie, a tak\u017ce aspiracje naukowe \u2013<\/em> przeczytamy w opisie wystawy. Artysta zainteresowa\u0142 si\u0119 kultur\u0105 prapocz\u0105tk\u00f3w Polski, gdy jako dziecko przeprowadzi\u0142 si\u0119 do wsi Gidle. Obcowanie z tamtejszym folklorem wp\u0142yn\u0119\u0142o na niego r\u00f3wnie mocno co kr\u00f3tki, cho\u0107 intensywny pobyt na Akademii Sztuk Pi\u0119knych w Krakowie. Pozna\u0142 tam Jacka Malczewskiego, kt\u00f3ry zaszczepi\u0142 w nim pasj\u0119 do symbolizmu. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Widok og\u00f3lny na wystaw\u0119 \/ fot. Estera Burza\u0144ska \/ Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego w Gnie\u017anie<\/sup><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

S\u0142abo\u015b\u0107 do kultury s\u0142owia\u0144skiej unaocznia\u0142a si\u0119 u Szukalskiego na wielu polach. W czasie dwudziestolecia mi\u0119dzywojennego zaintrygowa\u0142y go w\u0119\u017ce, kt\u00f3re pojawia\u0142y si\u0119 w wierzeniach S\u0142owian czy Ba\u0142t\u00f3w. Zaczerpn\u0105\u0142 od nich tak\u017ce posta\u0107 Kraka, legendarnego pogromcy smoka wawelskiego. Jego imieniem nazwa\u0142 czasopismo, w kt\u00f3rym postulowa\u0142 gruntown\u0105 rewolucj\u0119 \u00f3wczesnej Polski. Uwa\u017ca\u0142, \u017ce nar\u00f3d powinien wr\u00f3ci\u0107 do korzeni, nie patrze\u0107 \u015blepo na obowi\u0105zuj\u0105ce mody i bardziej czci\u0107 ponadczasowych bohater\u00f3w. Duchowym przyw\u00f3dc\u0105 kraju wed\u0142ug niego mia\u0142 by\u0107 J\u00f3zef Pi\u0142sudski, a jego axis mundi: <\/em>Duchtynia, \u015bwi\u0105tynia z siedzib\u0105 na Wawelu. Rze\u017abiarz chcia\u0142 postawi\u0107 tam rze\u017ab\u0119 czterog\u0142owego \u015awiatowieda, kt\u00f3rej imitacj\u0119 zobaczymy w jednej z sal gnie\u017anie\u0144skiego muzeum. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Ok\u0142adka czasopisma Krak <\/em>stworzonego przez Stanis\u0142awa Szukalskiego \/ fot. Estera Burza\u0144ska \/ Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego w Gnie\u017anie<\/sup><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Stanis\u0142aw Szukalski: na tropie pocz\u0105tk\u00f3w ludzko\u015bci<\/h3>\n\n\n\n

Na prze\u0142omie lat 30. i 40. my\u015bl mieszkaj\u0105cego w\u00f3wczas w Stanach Zjednoczonych tw\u00f3rcy mocno si\u0119 zradykalizowa\u0142a. Rozwi\u0105za\u0142 ju\u017c grup\u0119 artystyczn\u0105 Szczep Rogate Serce zrzeszaj\u0105c\u0105 koleg\u00f3w o podobnych pogl\u0105dach, ale nie przesta\u0142 my\u015ble\u0107 o wielko\u015bci S\u0142owian. Opracowa\u0142 w\u00f3wczas <\/em>pseudonauk\u0119 znan\u0105 jako zermatyzm<\/strong>. \u2013 Stanowi\u0142a ona niezwyk\u0142\u0105 fuzj\u0119 i (re)interpretacj\u0119 \u017ar\u00f3de\u0142 geologicznych, antropologicznych, archeologicznych i j\u0119zykowych, maj\u0105cych na celu dowiedzenie wsp\u00f3lnych pocz\u0105tk\u00f3w ludzko\u015bci oraz wsp\u00f3lnych opowie\u015bci mitycznych <\/em>\u2013 przypominaj\u0105 kuratorzy wystawy. Swego rodzaju przewodnik po idei zawar\u0142 w 42-tomowym (!) opracowaniu zawieraj\u0105cym nawet 14 tysi\u0119cy ilustracji. Om\u00f3wiono w nim r\u00f3wnie\u017c macimow\u0119: praj\u0119zyk maj\u0105cy wiele cech wsp\u00f3lnych z polskim. Jego kolebk\u0105 mia\u0142a by\u0107 Wyspa Wielkanocna. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n
\n
\"\"
Rze\u017aba J\u0105kaj\u0105cy si\u0119 filozof <\/em>Stanis\u0142awa Szukalskiego z 1915 roku \/ fot. Estera Burza\u0144ska \/ Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego w Gnie\u017anie<\/sup><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Posta\u0107 Szukalskiego bez w\u0105tpienia wzbudza\u0142a i wzbudza wiele kontrowersji. Bywa\u0142 niepokorny w publicznym wyg\u0142aszaniu swoich pogl\u0105d\u00f3w. Szydzi\u0142 z innych przedstawicieli \u015brodowiska artystycznego. Stworzony przez niego Toporze\u0142 \u2013 symbol przedstawiaj\u0105cy g\u0142ow\u0119 or\u0142a z obosiecznym toporem \u2013 wykorzystywa\u0142y antysemickie i nacjonalistyczne organizacje. Niekt\u00f3rzy, uznaj\u0105c, \u017ce straci\u0142 kontakt z rzeczywisto\u015bci\u0105 i \u017cyje wyimaginowanymi wizjami, na dobre o nim zapomnieli. Artysta zmar\u0142 w 1987 roku z poczuciem g\u0142\u0119bokiego niedocenienia: o tyle dojmuj\u0105cego, \u017ce maj\u0105cego \u017ar\u00f3d\u0142o w jego ojczy\u017anie, kt\u00f3rej po\u015bwi\u0119ci\u0142 mn\u00f3stwo czasu i energii. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Ogl\u0105da\u0107, ale z rezerw\u0105? <\/h3>\n\n\n\n

Po wielu latach tw\u00f3rca prze\u017cywa drugie \u017cycie. Kolejne muzea prezentuj\u0105 jego dzie\u0142a, Ireneusz Dobrowolski wyre\u017cyserowa\u0142 po\u015bwi\u0119cony mu dokument,<\/a> kt\u00f3ry zobaczymy na Netfliksie. W Warcie, gdzie urodzi\u0142 si\u0119 ponad 130 lat temu, niedawno ods\u0142oni\u0119to mural z jego podobizn\u0105. Wystawa w Gnie\u017anie, ze zrozumia\u0142ych powod\u00f3w skupiaj\u0105ca si\u0119 na s\u0142owia\u0144skich motywach, to kolejny przejaw tego upami\u0119tnienia. Raczej nie warto podchodzi\u0107 do niej bezkrytycznie: historia wielokrotnie pokaza\u0142a, \u017ce etnocentryzm potrafi niepostrze\u017cenie wymkn\u0105\u0107 si\u0119 spod kontroli. Mimo tego zastrze\u017cenia wizyta w pierwszej stolicy Polski wci\u0105\u017c mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 pasjonuj\u0105cym wgl\u0105dem w dorobek rodzimego, jedynego w swoim rodzaju enfant terrible<\/em>. <\/p>\n\n\n\n

Szukalski S\u0142owia\u0144ski. (Re)konstrukcja dziedzictwa<\/strong> <\/em>\/ Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa Polskiego w Gnie\u017anie, 13.10-23.03, pon: nieczynne, wt-nd.: 9-16, bilety: 20 (normalny) \/ 16 z\u0142, niedziele: wst\u0119p wolny <\/em><\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Najdro\u017cszy banan \u015bwiata trafi\u0142 w r\u0119ce nowego posiadacza. To praca rze\u017abiarza Maurizio Cattelana<\/a><\/h3>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

O polsko-ameryka\u0144skim arty\u015bcie przypomniano sobie w 2018 roku, gdy na Netfliksa trafi\u0142 g\u0142o\u015bny, wsp\u00f3\u0142produkowany przez Leonarda DiCaprio dokument. Teraz nadarza si\u0119 okazja do tego, \u017ceby jeszcze bli\u017cej zapozna\u0107 si\u0119 z jego zagadkow\u0105 wizj\u0105 tw\u00f3rcz\u0105. Wystaw\u0119 Szukalski S\u0142owia\u0144ski. (Re)konstrukcja dziedzictwa Stanis\u0142awa Szukalskiego, niekiedy nazywanego tak\u017ce Stachem z Warty, od 13 pa\u017adziernika zobaczymy w Muzeum Pocz\u0105tk\u00f3w Pa\u0144stwa…<\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":128145,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_selected_social_profile":[]},"categories":[6677],"tags":[5694,2235,3394,1721],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-128144","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-news-miasto","tag-historia","tag-muzeum","tag-news","tag-sztuka","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-23 08:35:10","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128144"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=128144"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128144\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":128393,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/128144\/revisions\/128393"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/128145"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=128144"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=128144"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=128144"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=128144"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}