{"id":131663,"date":"2025-03-09T09:07:00","date_gmt":"2025-03-09T08:07:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=131663"},"modified":"2025-03-04T17:20:01","modified_gmt":"2025-03-04T16:20:01","slug":"paul-murray-zadlo-ksiazka-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/paul-murray-zadlo-ksiazka-wywiad\/","title":{"rendered":"Paul Murray: „\u017b\u0105d\u0142o”, duchy, PKB i antyczne tragedie [WYWIAD]"},"content":{"rendered":"\n

\u2013 Postacie w ksi\u0105\u017cce dryfuj\u0105 w dziwny, odizolowany spos\u00f3b. Pr\u00f3buj\u0105 sprawi\u0107, by przesz\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a czym\u015b, co mog\u0105 kontrolowa\u0107 albo w czym mog\u0105 si\u0119 schowa\u0107. Je\u015bli jednak pozwolisz duchom przesz\u0142o\u015bci wej\u015b\u0107 do swojego \u017cycia i spr\u00f3bujesz przyzna\u0107, \u017ce s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ciebie, dopiero wtedy mo\u017cesz zacz\u0105\u0107 \u017cy\u0107 w tera\u017aniejszo\u015bci<\/em> \u2013 powiedzia\u0142 nam Paul Murray.<\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Powie\u015b\u0107 \u017b\u0105d\u0142o<\/em> wci\u0105ga czytelnika w mistern\u0105 intryg\u0119. Co\u015b, co zaczyna si\u0119 jako rodzinna saga, szybko g\u0119stnieje i zaczyna wodzi\u0107 nas na manowce. Ka\u017cde z bohater\u00f3w: rodze\u0144stwo Cass i PJ, ich rodzice Imelda i Dickie oraz plejada towarzysz\u0105cych im postaci, skrywa swoje tajemnice, kt\u00f3re nieub\u0142aganie prowadz\u0105 do rozrywaj\u0105cego serce na strz\u0119py fina\u0142u. Mieszaj\u0105 si\u0119 tu motywy, tropy, w\u0105tki i style literackie. Mamy tu coming of age, preppersowe przygody budowlane, abstrakcyjne ci\u0105gi my\u015blowe Imeldy i Polaka Ryszarda, kt\u00f3ry wprowadza napi\u0119cie godne rasowego thrillera. W tej mistrzowsko poprowadzonej fabule nic nie jest takie, jak si\u0119 pocz\u0105tkowo wydaje. <\/p>\n\n\n\n

Paul Murray <\/strong>opowiedzia\u0142 nam, jak budowa\u0142 niezwyk\u0142\u0105 struktur\u0119 swojej powie\u015bci oraz czy PKB i wr\u00f3\u017cby z fus\u00f3w mog\u0105 istnie\u0107 w jednej rzeczywisto\u015bci. T\u0142umaczy te\u017c, jaka jest r\u00f3\u017cnica mi\u0119dzy tragedi\u0105 greck\u0105 a szekspirowsk\u0105 i jakie to ma znaczenie wobec kryzysu klimatycznego. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jagoda Gawliczek: Ksi\u0105\u017cki dziel\u0119 czasem na te, o kt\u00f3rych do\u015b\u0107 \u0142atwo zapominam i te, kt\u00f3re ze mn\u0105 zostaj\u0105 na d\u0142u\u017cej. W przypadku \u017b\u0105d\u0142a <\/em>jeszcze nie wysz\u0142am z lasu. Jest noc i stoj\u0119 w deszczu. Czy m\u00f3g\u0142by\u015b prosz\u0119 uwolni\u0107 mnie spod tego zakl\u0119cia?<\/h4>\n\n\n\n

Paul Murray: <\/strong>Haha, zrobi\u0119 co w mojej mocy!<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

To poczucie, \u017ce istnieje jaki\u015b los, przed kt\u00f3rym nie da si\u0119 uciec, wynika cz\u0119\u015bciowo z tego, jak kawa\u0142kujesz i splatasz ze sob\u0105 plany czasowe. Na ile taka architektura by\u0142a zaplanowana od pocz\u0105tku?<\/h4>\n\n\n\n

Tak naprawd\u0119 zacz\u0105\u0142em od postaci Cass, kt\u00f3ra mia\u0142a by\u0107 g\u0142\u00f3wn\u0105 bohaterk\u0105 ksi\u0105\u017cki. Potem zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce musz\u0119 poszerzy\u0107 perspektyw\u0119. Wprowadzi\u0142em wi\u0119c kolejnego cz\u0142onka rodziny, czyli jej m\u0142odszego brata PJa, a potem jeszcze ich mam\u0119 i tat\u0119. Nie by\u0142em pewien, czy to zadzia\u0142a, ale chcia\u0142em jako\u015b po\u0142\u0105czy\u0107 te wszystkie postacie. A las, o kt\u00f3rym wspominasz, jest wa\u017cn\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ksi\u0105\u017cki. To dziwna strefa transformacji i derealizacji oraz miejsce, w kt\u00f3rym przecinaj\u0105 si\u0119 wszystkie osi czasu. Rzeczywisto\u015b\u0107 jest zawieszona, a przesz\u0142o\u015b\u0107 zaczyna pojawia\u0107 si\u0119 ponownie pod postaci\u0105 wspomnie\u0144. Tak samo dzieje si\u0119 jednak tak\u017ce w rozdzia\u0142ach Imeldy czy Dickiego. Nie przepracowali wydarze\u0144 ze swojego \u017cycia, wi\u0119c te nieustannie powracaj\u0105 i przyt\u0142aczaj\u0105 ich w tera\u017aniejszo\u015bci. \u017b\u0105d\u0142o <\/em>to opowie\u015b\u0107 o tym, \u017ce to, co minione, wp\u0142ywa na tera\u017aniejszo\u015b\u0107 na sposoby, kt\u00f3rych si\u0119 nie spodziewamy.  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Paul
Paul Murray „\u017b\u0105d\u0142o”, t\u0142. \u0141ukasz Witczak, Wydawnictwo Filtry, kup w Empiku<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Imelda jest troch\u0119 pisark\u0105, bo ca\u0142y czas przepisuje<\/em> sam\u0105 siebie na nowo. Na ile by\u0142a \u017car\u0142oczn\u0105 postaci\u0105 i zdobywa\u0142a dla siebie coraz wi\u0119cej miejsca w ksi\u0105\u017cce? <\/h4>\n\n\n\n

Paul Murray: <\/strong>To ciekawe pytanie. Gdy pierwsz\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 historii opowiadali tylko Cass i PJ, Imelda wydawa\u0142a si\u0119 jednowymiarow\u0105, zadufan\u0105 w sobie, p\u0142ytk\u0105 konsumentk\u0105. Nie by\u0142a ani zbyt mi\u0142a, ani g\u0142\u0119boka. Czytelnik mia\u0142 prawo pomy\u015ble\u0107, \u017ce jest troch\u0119 idiotk\u0105. Postanowi\u0142em wi\u0119c odwr\u00f3ci\u0107 to do g\u00f3ry nogami i pokaza\u0107 j\u0105 jako prawdziw\u0105 osob\u0119 z traumatyczn\u0105 przesz\u0142o\u015bci\u0105 i \u017cywio\u0142owym stylem komunikowania si\u0119. To takie dziwne, \u017ce jako autor mo\u017cesz mie\u0107 mas\u0119 plan\u00f3w i pomys\u0142\u00f3w, ale nie wiesz, czy zadzia\u0142aj\u0105, p\u00f3ki nie usi\u0105dziesz do pisania. Kiedy wi\u0119c zacz\u0105\u0142em tworzy\u0107 jej histori\u0119 i scen\u0119 retrospekcji zda\u0142em sobie spraw\u0119, \u017ce jej energia jest wi\u0119ksza, ni\u017c si\u0119 spodziewa\u0142em. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zak\u0142adam, \u017ce \u015bwietnie jest by\u0107 zaskakiwanym w ten spos\u00f3b?<\/h4>\n\n\n\n

Zdecydowanie, bo to mo\u017ce  oznacza\u0107, \u017ce czytelnik te\u017c prze\u017cyje zaskoczenie. Czuj\u0119 si\u0119 dumny z tej bohaterki, bo r\u00f3\u017cni si\u0119 od wszystkich postaci, jakie kiedykolwiek napisa\u0142em. Nie ma dobrego wykszta\u0142cenia i pochodzi z trudnego \u015brodowiska. Ci\u0119\u017cko pracowa\u0142em, \u017ceby stworzy\u0107 jej rozdzia\u0142y, nada\u0107 im w\u0142asny rytm i brzmienie, kt\u00f3re r\u00f3\u017cni si\u0119 od innych g\u0142os\u00f3w w ksi\u0105\u017cce. Dla mnie to ona jest sercem tej ksi\u0105\u017cki. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czytaj te\u017c: Claudia Durastanti: Nie lubi\u0119 u\u017cywa\u0107 \u0142atwych s\u0142\u00f3w [WYWIAD]<\/a><\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jej styl troch\u0119 przypomina strumie\u0144 \u015bwiadomo\u015bci. Jest w tym pewien paradoks, bo z jednej strony \u015bwiadczy to o braku wykszta\u0142cenia, z drugiej to literatura godna Nobla. <\/h4>\n\n\n\n

Paul Murray: <\/strong>Lepiej mi idzie s\u0142uchanie cudzych opowie\u015bci. To troch\u0119 banalne, ale to prawda, \u017ce ka\u017cdy ma histori\u0119 do opowiedzenia. Ludzie, stoj\u0105cy przed tob\u0105 w kolejce w supermarkecie, do\u015bwiadczyli rzeczy, kt\u00f3re sprawi\u0142yby, \u017ce twoje w\u0142osy stan\u0105 si\u0119 bia\u0142e \u2013 niezwyk\u0142ych, przera\u017caj\u0105cych, bolesnych i cudownych wydarze\u0144. Je\u015bli potrafisz uchwyci\u0107 ten g\u0142os w ksi\u0105\u017cce i sprawi\u0107, by wydawa\u0142 si\u0119 przekonuj\u0105cy, to jest to naprawd\u0119 pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie dla pisarza. Imelda nie ma wykszta\u0142cenia, kt\u00f3re nauczy\u0142oby j\u0105, jak nadawa\u0107 sens rzeczom i umieszcza\u0107 je w \u0142adnych akapitach. To da\u0142oby jej mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontrolowania swoich do\u015bwiadcze\u0144, ale jest pozbawiona takiej mo\u017cliwo\u015bci. Przez to jej \u017cycie przychodzi i odchodzi jak fale, a ona pr\u00f3buje po prostu unikn\u0105\u0107 czego\u015b strasznego. Jednocze\u015bnie to, \u017ce czuje wszystko tak g\u0142\u0119boko, czyni j\u0105 dobr\u0105 opowiadaczk\u0105. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W tym sensie podobn\u0105 postaci\u0105 jest wr\u00f3\u017cbitka, kt\u00f3ra widzi przysz\u0142o\u015b\u0107 w herbacie. <\/h4>\n\n\n\n

Nie chc\u0119 wpa\u015b\u0107 w bana\u0142, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani s\u0105 z Marsa<\/em>, ale szczerze interesowa\u0142o mnie, jak funkcjonuje \u015bwiat biznesu w Irlandii. Wejd\u017a na strony biznesowe w dowolnej gazecie. Znajdziesz tam informacje o tym, \u017ce ro\u015bnie PKB, jakie s\u0105 prognozy, a wszystko jest zdominowane przez m\u0119\u017cczyzn. Z tej perspektywy wydaje si\u0119, \u017ce \u015bwiat zosta\u0142 zorganizowany racjonalnie i podlega prawom matematycznym czy ekonomicznym, a uczucia to co\u015b niezbyt istotnego. Oczywi\u015bcie mo\u017cesz je mie\u0107, ale nie da si\u0119 ich sprzeda\u0107 i nie pojawi\u0105 si\u0119 na gie\u0142dzie, wi\u0119c bogacze nigdy si\u0119 nimi nie zainteresuj\u0105. <\/p>\n\n\n\n

W ci\u0105gu ostatnich 20 lat Irlandia przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 z bardzo biednego i religijnego kraju w pa\u0144stwo superbogate i prawie \u015bwieckie. W pewnym momencie ta nowa gospodarka po prostu si\u0119 rozpad\u0142a, a wszyscy zacz\u0119li si\u0119 zastanawia\u0107, co sta\u0142o si\u0119 z ich bajk\u0105. Chocia\u017c udaj\u0105, \u017ce jest inaczej, ekonomi\u015bci nie potrafi\u0105 przewidzie\u0107 przysz\u0142o\u015bci. Nie rozumiej\u0105 te\u017c, czego ludzie potrzebuj\u0105, aby przetrwa\u0107 i mie\u0107 sensowne \u017cycie. Wszystkie te rzeczy umykaj\u0105 rachunkom. Dickie zosta\u0142 wychowany, by by\u0107 synem bogatego biznesmena. Imelda pochodzi z zupe\u0142nie innego \u015brodowiska, ale kiedy wnosi w jego \u017cycie wr\u00f3\u017cby i przes\u0105dy, on nawet nie udaje, \u017ce wierzy w takie rzeczy. A jednak \u017cycie to nie jest gra wideo, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cesz wygra\u0107 je\u015bli poznasz wszystkie kody. <\/p>\n\n\n\n

Rose te\u017c nie widzi wszystkiego, lecz pr\u00f3buje ostrzec Imeld\u0119, \u017ce sprawy nie potocz\u0105 si\u0119 tak, jakby si\u0119 wydawa\u0142o. M\u0105drzy ludzie \u2013 naukowcy, technicy, ekonomi\u015bci \u2013 m\u00f3wi\u0105 nam, w kt\u00f3r\u0105 stron\u0119 potoczy si\u0119 \u015bwiat. A potem, cholera, i tak wpadamy w czarn\u0105 dziur\u0119. Mo\u017ce wi\u0119c lepiej da\u0107 sobie powr\u00f3\u017cy\u0107 i wcale nie wyjdziemy na tym gorzej. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

M\u0119\u017cczy\u017ani w Twojej ksia\u017cce reprezentuj\u0105 r\u00f3\u017cne \u015brodowiska. \u0141\u0105czy ich brak poczucia przynale\u017cno\u015bci, kr\u0119te \u015bcie\u017cki, na kt\u00f3rych szukaj\u0105 mi\u0142o\u015bci i ustawiczne odrzucanie wszystkiego, co irracjonalne. Jednocze\u015bnie wszyscy oni ponosz\u0105 pora\u017cki. My\u015blisz, \u017ce mog\u0105 wyj\u015b\u0107 poza kr\u0105g tradycyjnie rozumianej m\u0119sko\u015bci i znale\u017a\u0107 nowe sposoby, kt\u00f3re nie b\u0119d\u0105 tak matematyczne<\/em>?<\/h4>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce wszystko jest mo\u017cliwe. Pod koniec ksi\u0105\u017cki sprawy nie id\u0105 zbyt dobrze, ale jednocze\u015bnie Cass ma przysz\u0142o\u015b\u0107, w kt\u00f3rej mog\u0142aby robi\u0107 co\u015b innego. Tworzy\u0107 wiersze. Pewnie na tym nie zarobi, ale pisanie czego\u015b mo\u017ce ci\u0119 wyzwoli\u0107 i nada\u0107 \u017cyciu sens. Praca w firmie ojca nie uczyni twojego \u017cycia pi\u0119knym. Z kolei PJ chce wiedzie\u0107, jak dzia\u0142aj\u0105 rzeczy i jakie p\u0142yn\u0105 z tego mo\u017cliwo\u015bci. Te sposoby wyj\u015bcia istniej\u0105, ale potrzeba do tego odwagi. Spo\u0142ecze\u0144stwo nieustannie dostarcza nam komunikat\u00f3w na temat tego, co dzia\u0142a, a co nie. Dzi\u015b na przyk\u0142ad widzia\u0142em zach\u0119t\u0119 do bojkotu towar\u00f3w z Izraela z powodu ludob\u00f3jstwa w Palestynie. Natychmiast pojawi\u0142y si\u0119 g\u0142osy o tym, jak taka decyzja wp\u0142ynie na gospodark\u0119. Co stanie si\u0119 z pieni\u0119dzmi w naszych kieszeniach? <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Paul Murray: „\u017b\u0105d\u0142o” w r\u00f3\u017cnych t\u0142umaczeniach<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Spo\u0142ecze\u0144stwo kontroluje to, jakie decyzje podejmujemy? <\/h4>\n\n\n\n

Paul Murray: <\/strong>Je\u015bli jeste\u015b m\u0119\u017cczyzn\u0105, to bardzo, bardzo trudno robi\u0107 rzeczy, kt\u00f3re stawiaj\u0105 ci\u0119 poza normami. M\u0119\u017cczy\u017anie w \u015brednim wieku w ma\u0142ym miasteczku trudno jest wyj\u015b\u0107 poza okre\u015blony schemat. Ludzie b\u0119d\u0105 ci\u0119 ocenia\u0107. Boisz si\u0119, \u017ce ci\u0119 odizoluj\u0105 i zaniedbaj\u0105. Jednocze\u015bnie tak naprawd\u0119 nie chodzi o to, co si\u0119 stanie, ale o to, czego si\u0119 obawiasz. Dickie nie ufa ludziom przez kilka z\u0142ych do\u015bwiadcze\u0144 z m\u0142odo\u015bci. Czuje, \u017ce \u015bwiat jest wrogim miejscem i \u017ce musi si\u0119 zakamuflowa\u0107, by wygl\u0105da\u0107 jak wszyscy inni. Je\u015bli powie, \u017ce chce zosta\u0107 poet\u0105 albo po\u015blubi\u0107 ukochanego przyjaciela, to zostanie zniszczony. Czy to prawda? Czasem tak, ale nie zawsze. Pytanie te\u017c, czy lepiej \u017cy\u0107 w k\u0142amstwie, ni\u017c podj\u0105\u0107 to ryzyko. Ka\u017cdy si\u0119 z tym mierzy. Ka\u017cde z nas b\u0119dzie mia\u0142o w pewnym momencie wyb\u00f3r, czy p\u00f3j\u015b\u0107 bezpieczn\u0105 drog\u0105, czy jednak t\u0105 dziwniejsz\u0105 i trudn\u0105. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

No i praktycznie wszystkie postaci w Twojej ksi\u0105\u017cce na r\u00f3\u017cne sposoby ok\u0142amuj\u0105 same siebie i pr\u00f3buj\u0105 schowa\u0107 mi\u0119kkie cz\u0119\u015bci <\/em>pod mask\u0105 czy zbroj\u0105. A wierzysz w przeznaczenie?<\/h4>\n\n\n\n

Masz na my\u015bli, czy wierz\u0119, \u017ce rzeczy s\u0105 nam pisane zanim si\u0119 urodzimy?<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Bardziej jak w greckiej tragedii, \u017ce jeste\u015bmy skazani na los, kt\u00f3ry musi si\u0119 wype\u0142ni\u0107. <\/h4>\n\n\n\n

Niedawno po raz pierwszy przeczyta\u0142em Edypa <\/em>Sofoklesa. To niesamowita sztuka. Nie s\u0105dz\u0119, \u017ceby bogowie z g\u00f3ry ustalili nasz los, ale sami czasem my\u015blimy, \u017ce nasz los zosta\u0142 z g\u00f3ry ustalony. Ka\u017ce si\u0119 nam wierzy\u0107, \u017ce musimy \u017cy\u0107 w okre\u015blony spos\u00f3b, aby odnie\u015b\u0107 sukces lub przetrwa\u0107. Musisz odcina\u0107 wszystko, co nie pasuje do g\u0142\u00f3wnego nurtu. Da si\u0119 to nazwa\u0107 przeznaczeniem. Sp\u00f3jrzmy chocia\u017cby na zmiany klimatyczne. M\u00f3wi si\u0119 o nich od lat 70. i s\u0105 one systematycznie negowane przez przemys\u0142 naftowy. Teraz jeste\u015bmy ju\u017c na etapie, w kt\u00f3rym ka\u017cdy wie, \u017ce to prawda. Jednocze\u015bnie nadal temu zaprzeczamy, bo rzekomo w pojedynk\u0119 nic nie zmienimy, a wszystko kontroluje system. Nasze \u017cycie jest bardzo materialistyczne. W por\u00f3wnaniu do wioski z XV wieku czy czego\u015b podobnego, pod\u0105\u017camy po odizolowanych od siebie trajektoriach. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

\u0141atwiej jest wierzy\u0107, \u017ce nie mamy sprawczo\u015bci? <\/h4>\n\n\n\n

Tak. Mo\u017cesz zej\u015b\u0107 z tej \u015bcie\u017cki, ale potrzeba do tego odwagi. Wygodniej jest my\u015ble\u0107, \u017ce nie mamy \u017cadnej mocy, \u017ce nikogo nie obchodzimy. Jest taki s\u0142ynny wers z Kierkegaarda. To Twoja wina, \u017ce go przywo\u0142uj\u0119, bo zadajesz mi filozoficzne pytania. Cz\u0142owiek woli si\u0119 myli\u0107 z milionem innych, ni\u017c mie\u0107 racj\u0119 sam. <\/em>Czyli: to jest z\u0142e, ale przyjd\u0119 i to zrobi\u0119, bo tak ju\u017c musi by\u0107, a poza tym to boj\u0119 si\u0119 wyj\u015b\u0107 poza schemat. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wywo\u0142a\u0142e\u015b Sofoklesa, a \u017b\u0105d\u0142o <\/em>czyta si\u0119 jak antyczn\u0105 tragedi\u0119: spl\u0105tane losy, zmierzaj\u0105ce nieub\u0142aganie w stron\u0119 fina\u0142u. Dla mnie to troch\u0119 powie\u015b\u0107 o dziedziczeniu. Na nasze \u017cycie wp\u0142ywa wszystko to, co wydarzy\u0142o si\u0119 przed nami i warunkuje to, w kt\u00f3rym miejscu si\u0119 znajdujemy. To te\u017c mo\u017ce by\u0107 pretekst do zwolnienia siebie z odpowiedzialno\u015bci. <\/h4>\n\n\n\n

Dickie nie zaakceptuje tego, \u017ce co\u015b mog\u0142oby si\u0119 zmieni\u0107 nawet kosztem zrobienia czego\u015b naprawd\u0119 okropnego. M\u00f3wi\u0105, \u017ce \u0142atwiej wyobrazi\u0107 sobie koniec \u015bwiata ni\u017c koniec kapitalizmu. Lepiej, \u017ceby\u015bmy wszyscy zostali unicestwieni, ni\u017c zatrzyma\u0107 si\u0119 i powiedzie\u0107: jestem inny, dziwny, nie pasuj\u0119. To jest prawdziwa tragedia. Kiedy promowa\u0142em \u017b\u0105d\u0142o <\/em>w Dublinie, moja redaktorka wyg\u0142osi\u0142a przem\u00f3wienie i wspomnia\u0142a m.in. o r\u00f3\u017cnicy mi\u0119dzy tragedi\u0105 greck\u0105 a szekspirowsk\u0105. Podobno polega ona na tym, \u017ce publiczno\u015b\u0107 wychodzi z tragedii greckiej my\u015bl\u0105c: jaka szkoda, \u017ce \u200b\u200btak musia\u0142o by\u0107<\/em>. Wychodz\u0105c z szekspirowskiej my\u015bli: jaka szkoda, bo \u200b\u200bmog\u0142o by\u0107 inaczej<\/em>. My\u015bl\u0119, \u017ce w przypadku zmiany klimatu wydaje nam si\u0119, \u017ce jeste\u015bmy w tragedii greckiej, gdy tak naprawd\u0119 jeste\u015bmy w szekspirowskiej. \u0141atwiej jest my\u015ble\u0107, \u017ce jeste\u015b w tragedii greckiej, poniewa\u017c, no c\u00f3\u017c, przepowiednie m\u00f3wi\u0105, \u017ce musisz zabi\u0107 swojego ojca, wi\u0119c to si\u0119 zdarzy i ju\u017c.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Imelda pr\u00f3buje spe\u0142nia\u0107 swoj\u0105 przepowiedni\u0119 i zobaczy\u0107 ducha na weselu. Pod\u0105\u017ca za wskaz\u00f3wkami od Rose i ponosi pora\u017ck\u0119. <\/h4>\n\n\n\n

Ona wk\u0142ada w to zbyt wiele wiary. Jest zdesperowana. Je\u015bli czytasz tragedie to wiesz, \u017ce przepowiednie s\u0105 zawsze zwodnicze. Edyp zabija swojego ojca, bo jest przekonany, \u017ce zosta\u0142 adoptowany. Za wszelk\u0105 cen\u0119 stara si\u0119 unikn\u0105\u0107 przepowiedni, ale ona zawsze ci\u0119 jako\u015b dogoni. Imelda wierzy, \u017ce spotka si\u0119 z duchem ukochanego, a w tym wszystkim chodzi o to, \u017ce to ona jest duchem. \u017byje przecie\u017c mi\u0119dzy przesz\u0142o\u015bci\u0105 i tera\u017aniejszo\u015bci\u0105, bo zgubi\u0142a si\u0119 w tym zawieszonym \u015bwiecie. Kiedy rozmawiam z lud\u017ami o tej ksi\u0105\u017cce, cz\u0119sto pytaj\u0105 mnie o duchy. A przecie\u017c ich tu nie ma! <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Hej, stop spoilerom! <\/h4>\n\n\n\n

Ju\u017c si\u0119 zatrzymuj\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Z Twojej perspektywy wa\u017cniejsze jest pytanie, co znaczy by\u0107 \u017cywym? <\/h4>\n\n\n\n

Musisz znale\u017a\u0107 spos\u00f3b na negocjacje z przesz\u0142o\u015bci\u0105 i zawarcie z ni\u0105 jakiego\u015b rodzaju pokoju. Postacie w ksi\u0105\u017cce dryfuj\u0105 w dziwny, odizolowany spos\u00f3b. Pr\u00f3buj\u0105 sprawi\u0107, by przesz\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a czym\u015b, co mog\u0105 kontrolowa\u0107 albo w czym mog\u0105 si\u0119 schowa\u0107. Je\u015bli jednak pozwolisz duchom przesz\u0142o\u015bci wej\u015b\u0107 do swojego \u017cycia i spr\u00f3bujesz przyzna\u0107, \u017ce s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ciebie, dopiero wtedy mo\u017cesz zacz\u0105\u0107 \u017cy\u0107 w tera\u017aniejszo\u015bci. Jest jeszcze jeden wers z filozofii, ale nie pami\u0119tam autora. Przesz\u0142o\u015b\u0107 zawsze nadchodzi do nas z przysz\u0142o\u015bci. Spos\u00f3b, w jaki odnosimy si\u0119 do przesz\u0142o\u015bci, zale\u017cy od nas. Mog\u0119 za\u0142o\u017cy\u0107, \u017ce nigdy nie wspomn\u0119 o mojej rodzinie. Zmieni\u0119 imi\u0119. B\u0119d\u0119 udawa\u0107, \u017ce dorasta\u0142em w Brazylii. Odetn\u0119 si\u0119. Taki stan \u0142atwo zaburzy\u0107. Zamiast tego mog\u0119 powiedzie\u0107: okej, mia\u0142em traumatyczn\u0105 przesz\u0142o\u015b\u0107 w Irlandii <\/em>i wykorzysta\u0107 lekcj\u0119, kt\u00f3rej si\u0119 nauczy\u0142em z tej przesz\u0142o\u015bci, \u017ceby spr\u00f3bowa\u0107 \u017cy\u0107 w spos\u00f3b, kt\u00f3ry nie b\u0119dzie powiela\u0142 tego cierpienia. Czy to ma sens?<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Tak, zdecydowanie. Twoja ksi\u0105\u017cka \u0142\u0105czy wiele gatunk\u00f3w i trop\u00f3w. Mamy coming of age Cass, thriller z Ryszardem i eksperymentaln\u0105 proz\u0119 Imeldy. Czy uwa\u017casz, \u017ce pisz\u0105c ksi\u0105\u017ck\u0119 wsp\u00f3\u0142cze\u015bnie, potrzebujemy takich decyzji, \u017ceby obj\u0105\u0107 do\u015bwiadczenie, kt\u00f3re prze\u017cywamy? <\/h4>\n\n\n\n

Tak jak wspomnia\u0142em, to nie jest co\u015b, co planowa\u0142am zrobi\u0107. Przeczyta\u0142am wiele r\u00f3\u017cnych rzeczy i w miar\u0119 jak pisa\u0142em t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, wszystkie te r\u00f3\u017cne style sta\u0142y si\u0119 przydatne. Pisz\u0105c ksi\u0105\u017cki dzisiaj, dobrze jest mie\u0107 interesuj\u0105c\u0105 histori\u0119. Wiele ksi\u0105\u017cek jest po prostu nudnych i frustruj\u0105ce jest, gdy s\u0105 wpychane w \u015bwiat jako niesamowita literatura. To nie jest m\u00f3j g\u0142\u00f3wny cel, ale stale o tym pami\u0119tam: chc\u0119, \u017ceby ludzie nadal czytali ksi\u0105\u017cki. Nie chc\u0119, \u017ceby ludzie my\u015bleli, \u017ce ksi\u0105\u017cki s\u0105 czym\u015b z przesz\u0142o\u015bci, co zosta\u0142o wyparte przez Internet lub cokolwiek innego, taka staromodna rozrywka, kt\u00f3ra nie jest istotna czy interesuj\u0105ca. My\u015bl\u0119, \u017ce ksi\u0105\u017cki maj\u0105 t\u0119 wyj\u0105tkow\u0105 zdolno\u015b\u0107, aby nas ekscytowa\u0107 i anga\u017cowa\u0107\u2026 ale musisz sprawi\u0107, aby ich czytanie by\u0142o przyjemne, prawda? To d\u0142uga ksi\u0105\u017cka, wi\u0119c dobrze by\u0142o mie\u0107 w niej historie, kt\u00f3re ciekawi\u0105. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Na pocz\u0105tku przestraszy\u0142am si\u0119 tej d\u0142ugo\u015bci, ale potem poch\u0142on\u0119\u0142am ksi\u0105\u017ck\u0119 w ca\u0142o\u015bci. <\/h4>\n\n\n\n

To niesamowite, \u017ce ksi\u0105\u017cka mia\u0142a tak \u015bwietny odzew. To troch\u0119 przeczy wszystkiemu, co mi m\u00f3wiono o tym, \u017ce ludzie nie b\u0119d\u0105 czyta\u0107 d\u0142ugich ksi\u0105\u017cek. \u017be nie maj\u0105 tyle uwagi, aby \u015bledzi\u0107 z\u0142o\u017cone w\u0105tki fabularne i \u017ce nie lubi\u0105 smutnych historii. Bla, bla, bla. Ludzie s\u0105 w stanie czyta\u0107 d\u0142ugie ksi\u0105\u017cki i s\u0105 w stanie \u015bledzi\u0107 naprawd\u0119 skomplikowane w\u0105tki fabularne.Je\u015bli po prostu zaufasz swojemu czytelnikowi i dasz mu histori\u0119 i postacie, z kt\u00f3rymi mo\u017ce si\u0119 uto\u017csami\u0107, to wszystko zadzia\u0142a. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wczoraj wieczorem sko\u0144czy\u0142am czyta\u0107 Ogr\u00f3d poza czasem <\/em>Olivii Laing. To esej m.in. o mi\u0142o\u015bci do ro\u015blin. Przysz\u0142o mi do g\u0142owy, \u017ce jeste\u015b ogrodnikiem, kt\u00f3ry wysia\u0142 wszystkie nasiona i w trakcie powie\u015bci one zaczynaj\u0105 rosn\u0105\u0107, zmienia\u0107 si\u0119, nabiera\u0107 nieoczekiwanych kszta\u0142t\u00f3w. <\/h4>\n\n\n\n

Nie czyta\u0142em tej ksi\u0105\u017cki, ale to ciekawa intuicja. Pisanie to do\u015b\u0107 tajemniczy proces. Wiesz, zaczynasz od czego\u015b, co mo\u017cna por\u00f3wna\u0107 do nasionek. Masz zdanie lub scen\u0119, a potem ca\u0142o\u015b\u0107 po prostu ro\u015bnie i ro\u015bnie. Kiedy wracam i poprawiam pocz\u0105tek widz\u0119 rzeczy, kt\u00f3rych niby nie planowa\u0142em, a ju\u017c tam s\u0105. To jest naprawd\u0119 do\u015b\u0107 dziwne i nie potrafi\u0119 tego wyja\u015bni\u0107, ale tak jest. Mo\u017ce jednak co\u015b jest na rzeczy z tym przeznaczeniem i duchami. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 Postacie w ksi\u0105\u017cce dryfuj\u0105 w dziwny, odizolowany spos\u00f3b. Pr\u00f3buj\u0105 sprawi\u0107, by przesz\u0142o\u015b\u0107 by\u0142a czym\u015b, co mog\u0105 kontrolowa\u0107 albo w czym mog\u0105 si\u0119 schowa\u0107. Je\u015bli jednak pozwolisz duchom przesz\u0142o\u015bci wej\u015b\u0107 do swojego \u017cycia i spr\u00f3bujesz przyzna\u0107, \u017ce s\u0105 cz\u0119\u015bci\u0105 ciebie, dopiero wtedy mo\u017cesz zacz\u0105\u0107 \u017cy\u0107 w tera\u017aniejszo\u015bci \u2013 powiedzia\u0142 nam Paul Murray. Powie\u015b\u0107 \u017b\u0105d\u0142o wci\u0105ga czytelnika w…<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":131667,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_selected_social_profile":[]},"categories":[5139],"tags":[3248,4912,2474,6563],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-131663","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","tag-ksiazki","tag-more-ksiazkowe","tag-wywiad","tag-wywiady-jagody","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-23 11:25:12","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131663"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=131663"}],"version-history":[{"count":15,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131663\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":132037,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/131663\/revisions\/132037"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/131667"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=131663"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=131663"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=131663"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=131663"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}