{"id":132036,"date":"2025-03-16T08:58:00","date_gmt":"2025-03-16T07:58:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=132036"},"modified":"2025-03-13T17:02:30","modified_gmt":"2025-03-13T16:02:30","slug":"alana-portero-niedobry-zwyczaj-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/alana-portero-niedobry-zwyczaj-wywiad\/","title":{"rendered":"Alana Portero: \u201cNiedobry zwyczaj\u201d, grecki epos i znikanie w ksi\u0105\u017ckach"},"content":{"rendered":"\n

\u2013 Powie\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 narz\u0119dziem lub inspiracj\u0105, ale dopiero dzia\u0142anie robi r\u00f3\u017cnic\u0119. Kultura nale\u017cy do ludzi, a dana historia jest tylko czym\u015b do wykorzystania \u2013 m\u00f3wi Alana Portero, autorka powie\u015bci Niedobry zwyczaj.<\/em><\/h2>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Hiszpa\u0144ska pisarka, poetka i aktywistka Alana Portero pojawia si\u0119 na polskiej scenie literackiej za spraw\u0105 powie\u015bci Niedobry zwyczaj. <\/em>To poruszaj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o dojrzewaniu w Madrycie i pr\u00f3bie zrozumienia w\u0142asnej to\u017csamo\u015bci. Matka Alex marzy\u0142a o synku torreadorze. Czy b\u0119dzie w stanie zaakceptowa\u0107 transp\u0142ciow\u0105 c\u00f3rk\u0119? Jak dziewczynka odnajdzie si\u0119 w nieprzychylnym dla niej \u015bwiecie? Gdzie ma szuka\u0107 wzorc\u00f3w i punkt\u00f3w odniesienia? W tej intymnej historii Portero udaje si\u0119 uchwyci\u0107 prawd\u0119 o uniwersalnych spo\u0142ecznych l\u0119kach, potrzebie akceptacji i ryzykownym momencie ujawniania przed innymi swojego wn\u0119trza. Autorka porozmawia\u0142a z nami o czytelniczych do\u015bwiadczeniach, patrzeniu na ksi\u0105\u017cki jako narz\u0119dzia w politycznej walce i\u2026 Odysei<\/em>.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Sprawd\u017a te\u017c: Paul Murray: „\u017b\u0105d\u0142o”, duchy, PKB i antyczne tragedie [WYWIAD] <\/a><\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jagoda Gawliczek: \u200b\u200b\u200b\u200bCo teraz czytasz?<\/h4>\n\n\n\n

Alana Portero: La femme gelee<\/em> Annie Ernaux.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

S\u0142ysza\u0142am, \u017ce zawsze masz przy sobie jak\u0105\u015b ksi\u0105\u017ck\u0119 i \u017ce to dla ciebie spos\u00f3b na radzenie sobie z r\u00f3\u017cnymi sytuacjami. To prawda?<\/h4>\n\n\n\n

Dla mnie czytanie jest najdoskonalszym aktem blisko\u015bci z sam\u0105 sob\u0105, form\u0105 znikni\u0119cia. To jakby przez jaki\u015b czas \u017cy\u0107 poza swoimi granicami. Dla mnie to forma zbawienia.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Czy uwa\u017casz, \u017ce Niedobry zwyczaj<\/em> mo\u017ce odegra\u0107 podobn\u0105 rol\u0119 dla innych os\u00f3b?<\/h4>\n\n\n\n

Nie wiem. Nie mog\u0142abym powiedzie\u0107 czego\u015b takiego o mojej pracy. Kiedy ko\u0144czysz ksi\u0105\u017ck\u0119, ona przestaje by\u0107 twoja. To wi\u0119c bardziej pytanie do moich czytelnik\u00f3w, jednak sama idea bycia nadziej\u0105 lub ucieczk\u0105 dla innych jest pi\u0119kna. Bycie czytan\u0105 to przywilej.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Niedawno przeczyta\u0142am Some Strange Music Draws Me In<\/em>. Narrator podkre\u015bla w niej, \u017ce m\u0142odzie\u017c trans potrzebuje starszych os\u00f3b trans, aby uwierzy\u0107, \u017ce mog\u0105 bezpiecznie si\u0119 zestarze\u0107. Co o tym my\u015blisz? Twoja bohaterka r\u00f3wnie\u017c nawi\u0105zuje relacje ze starszymi s\u0105siadkami.<\/h4>\n\n\n\n

Potrzebujemy naszych starszych jak ka\u017cda inna osoba. Dla spo\u0142ecze\u0144stwa cis-heteroseksualnego s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142ami m\u0105dro\u015bci i szacunku, ale o naszych starszych, tych queerowych, m\u00f3wi\u0105 jak o z\u0142ych wp\u0142ywach. To wstyd. Potrzebujemy ich bez konieczno\u015bci udzielania dalszych wyja\u015bnie\u0144. Mamy prawo tworzy\u0107 genealogi\u0119 na tych samych zasadach co osoby cis-hetero. Mamy prawo prze\u017cywa\u0107 uniwersalne do\u015bwiadczenia.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Niedobry zwyczaj<\/em> pokazuje starsze queerowe osoby w spos\u00f3b, kt\u00f3ry nadal nie zdarza si\u0119 zbyt cz\u0119sto w literaturze. Nie s\u0105 \u017ar\u00f3d\u0142ami komizmu ani obiektami fetyszu. S\u0105 smutne, chore, samotne, zakochane, pe\u0142ne t\u0119sknoty. <\/h4>\n\n\n\n

Tak jak wspomnia\u0142am, mamy prawo tworzy\u0107 historie za pomoc\u0105 tych samych narz\u0119dzi co wszystkie inne osoby. Narracja wok\u00f3\u0142 i o osobach queerowych cz\u0119sto pochodzi od os\u00f3b cis-hetero. Dotyczy ich fetyszy wok\u00f3\u0142 naszego \u017cycia, a do tego jest narracj\u0105 cierpienia, co sprawia, \u017ce \u200b\u200bosoby cis-hetero czuj\u0105 si\u0119 z ni\u0105 tak komfortowo. Tymczasem nasze \u017cycie jest pe\u0142ne rado\u015bci, b\u00f3lu, trudno\u015bci, nudy lub szcz\u0119\u015bcia. Dlaczego nasze ksi\u0105\u017cki nie mog\u0105 by\u0107 pisane z wykorzystaniem tych do\u015bwiadcze\u0144?<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Je\u015bli chodzi o struktur\u0119, Niedobry zwyczaj<\/em> stopniowo nawarstwia poszczeg\u00f3lne historie. Jak z tym pracowa\u0142a\u015b?<\/h4>\n\n\n\n

To struktura greckiego eposu. Je\u015bli przyjrzysz si\u0119 uwa\u017cnie, formalny aspekt jest bardzo podobny do Odysei<\/em>. Posta\u0107, kt\u00f3ra opuszcza Itak\u0119, w trakcie podr\u00f3\u017cy spotyka seri\u0119 wyroczni, kt\u00f3re zmuszaj\u0105 j\u0105 do kontynuowania wyprawy a\u017c do powrotu na wysp\u0119. Je\u015bli po\u0142\u0105czysz to z klasyczn\u0105 powie\u015bci\u0105 o dorastaniu, otrzymasz w\u0142a\u015bnie t\u0119 struktur\u0119. Moja praca jest bardziej klasyczna, ni\u017c wydaje si\u0119 na pierwszy rzut oka.<\/p>\n\n\n\n

\"Alana
Alana Portero Niedobry zwyczaj<\/em>, t\u0142. Agata Ostrowska, Wydawnictwo Filtry, kup w Empiku<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Czy pisanie i publikowanie poezji pomog\u0142o Ci przy pracy nad proz\u0105?\u00a0<\/h4>\n\n\n\n

Poezja jest dla mnie czym\u015b naturalnym. Czuj\u0119 si\u0119 bardzo komfortowo pisz\u0105c j\u0105, ale potrzebowa\u0142am pewnego fundamentu, aby odwa\u017cy\u0107 si\u0119 na powie\u015b\u0107. Dopiero praca w mediach, czyli artyku\u0142y i felietony, da\u0142y mi t\u0119 podstaw\u0119. M\u00f3j kreatywny \u015bwiat jest w wi\u0119kszo\u015bci abstrakcyjny i poetycki, wi\u0119c potrzebowa\u0142am konkretu, p\u0142yn\u0105cego z tego rodzaju publikacji.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Chcia\u0142abym m\u00f3c czyta\u0107 fragmenty Twojej powie\u015bci \u2013 zw\u0142aszcza te opisuj\u0105ce przemoc wobec g\u0142\u00f3wnej bohaterki \u2013 jako co\u015b, co pozosta\u0142o w dawno minionej przesz\u0142o\u015bci. Widz\u0105c jednak to, co dzieje si\u0119 np. teraz w USA, nie mog\u0119 sobie pozwoli\u0107 na takie my\u015blenie. Czy uwa\u017casz, \u017ce twoja ksi\u0105\u017cka staj\u0105 si\u0119 teraz jeszcze wa\u017cniejsza?<\/h4>\n\n\n\n

To ludzie sprawiaj\u0105, \u017ce ksi\u0105\u017cka jest wa\u017cna, nie ona sama. Powie\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 narz\u0119dziem lub inspiracj\u0105, ale dopiero dzia\u0142anie robi r\u00f3\u017cnic\u0119. Kultura nale\u017cy do ludzi, a dana historia jest tylko czym\u015b do wykorzystania. Samo narz\u0119dzie jest niczym w por\u00f3wnaniu z r\u0119k\u0105, kt\u00f3ra je dzier\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Masz poczucie, \u017ce w samej Hiszpanii ksi\u0105\u017cka sta\u0142a si\u0119 takim narz\u0119dziem? Wiem, \u017ce dyskusja wok\u00f3\u0142 niej by\u0142a bardzo o\u017cywiona. <\/h4>\n\n\n\n

Chc\u0119 my\u015ble\u0107, \u017ce ksi\u0105\u017cka ma potencja\u0142, by by\u0107 literacko istotn\u0105, przezwyci\u0119\u017caj\u0105c sw\u00f3j temat. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, jestem zm\u0119czona etykietk\u0105 albo aktywistki, kt\u00f3ra pisze, albo transkobiety, kt\u00f3ra napisa\u0142a ksi\u0105\u017ck\u0119 o byciu trans. Niedobry zwyczaj<\/em> opowiada o klasie, mi\u0142o\u015bci, strachu i to\u017csamo\u015bci. Chcia\u0142abym my\u015ble\u0107, \u017ce jako\u015b\u0107 literacka wystarczy, by wywo\u0142a\u0107 dyskusj\u0119. Napisa\u0142am oko\u0142o 30 artyku\u0142\u00f3w i felieton\u00f3w o prawach dotycz\u0105cych p\u0142ci w Hiszpanii. Stara\u0142am si\u0119 trzyma\u0107 powie\u015b\u0107 z dala od mojej dzia\u0142alno\u015bci aktywistycznej. Wygl\u0105da jednak na to, \u017ce mi si\u0119 to nie uda\u0142o. Moj\u0105 jedyn\u0105 ambicj\u0105 by\u0142o napisanie dobrej powie\u015bci, nic wi\u0119cej. Publiczno\u015b\u0107 robi z historiami, co chce, i wykorzystuje je tak, jak chce. Akceptuj\u0119 to.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u2013 Powie\u015b\u0107 mo\u017ce by\u0107 narz\u0119dziem lub inspiracj\u0105, ale dopiero dzia\u0142anie robi r\u00f3\u017cnic\u0119. Kultura nale\u017cy do ludzi, a dana historia jest tylko czym\u015b do wykorzystania \u2013 m\u00f3wi Alana Portero, autorka powie\u015bci Niedobry zwyczaj. Hiszpa\u0144ska pisarka, poetka i aktywistka Alana Portero pojawia si\u0119 na polskiej scenie literackiej za spraw\u0105 powie\u015bci Niedobry zwyczaj. To poruszaj\u0105ca opowie\u015b\u0107 o dojrzewaniu…<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":132041,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"default","_instagram_share_type":"default","_selected_social_profile":[]},"categories":[5139],"tags":[3248,4912,2474,6563],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-132036","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","tag-ksiazki","tag-more-ksiazkowe","tag-wywiad","tag-wywiady-jagody","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-19 04:11:01","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132036"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=132036"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132036\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":132047,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132036\/revisions\/132047"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/132041"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=132036"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=132036"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=132036"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=132036"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}