{"id":132813,"date":"2025-04-03T15:25:44","date_gmt":"2025-04-03T13:25:44","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=132813"},"modified":"2025-04-04T09:19:45","modified_gmt":"2025-04-04T07:19:45","slug":"pasta-miso-fermentacja-soja-miedzynarodowa-stacja-kosmiczna","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/pasta-miso-fermentacja-soja-miedzynarodowa-stacja-kosmiczna\/","title":{"rendered":"Na pok\u0142adzie ISS przyrz\u0105dzono past\u0119 miso&#8230; i wysz\u0142a. To pierwszy przyk\u0142ad pozaziemskiej fermentacji"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">\u2013 <em>Nie wiedzieli\u015bmy, czego si\u0119 spodziewa\u0107<\/em>. <em>Ekscytuj\u0105ce by\u0142o poczu\u0107 zapach i wzi\u0105\u0107 pierwszy k\u0119s <\/em>\u2013 przekonuje w rozmowie z magazynem <em>CNN <\/em>jeden z autor\u00f3w eksperymentu, Joshua Evans.<\/h2>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce osoby przebywaj\u0105ce w przestrzeni pozaziemskiej, na przyk\u0142ad na pok\u0142adzie Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), nie do\u015bwiadczaj\u0105 grawitacji, musz\u0105 po\u015bwi\u0119ca\u0107 kilka godzin dziennie na \u0107wiczenia. W przeciwnym razie ich mi\u0119\u015bnie zaczn\u0105 zanika\u0107, a ko\u015bci ulegn\u0105 demineralizacji. Tak intensywny, obowi\u0105zkowy wysi\u0142ek idzie w parze z odpowiednim \u017cywieniem. Dieta astronaut\u00f3w musi by\u0107 zbilansowana i obfitowa\u0107 w sk\u0142adniki od\u017cywcze. Ich posi\u0142ki r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 jednak od tych, kt\u00f3re konsumowaliby na Ziemi. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_18792\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/onm7P_iFueE?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>W powy\u017cszym filmie astronauci wyja\u015bniaj\u0105, jak spo\u017cywaj\u0105 posi\u0142ki na Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Suszone owoce? Tak. Chrupi\u0105cy chleb? Niekoniecznie <\/h3>\n\n\n\n<p>Przyrz\u0105dzaniem kosmicznych da\u0144 rz\u0105dzi kilka regu\u0142. Po pierwsze: \u017cywno\u015b\u0107 przechowuje si\u0119 w pr\u00f3\u017cniowych, jednorazowych pojemnikach. Cz\u0119sto bywa sproszkowana i liofilizowana, czyli pozbawiona wody. Po drugie: nie powinna si\u0119 kruszy\u0107, \u017ceby drobinki pokarmu nie przedostawa\u0142y si\u0119 do system\u00f3w wentylacyjnych. Poza tym zakazane jest picie alkoholu i napoj\u00f3w gazowanych. Ten pierwszy os\u0142abia zdolno\u015bci poznawcze cz\u0142onk\u00f3w za\u0142ogi. P\u0142yny nasycone dwutlenkiem w\u0119gla gro\u017c\u0105 za to podniesieniem si\u0119 tre\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowej do garde\u0142. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#feff12\"><a href=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/jon-hopkins-forever-held-nasa-2024\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Jon Hopkins \u0142\u0105czy si\u0142y z NASA. Nowy utw\u00f3r elektronicznego producenta wyl\u0105duje na Ksi\u0119\u017cycu!<\/a><\/h3>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Restauracja w\u015br\u00f3d gwiazd <\/h3>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 zasady bywaj\u0105 restrykcyjne, pr\u00f3b urozmaicenia jad\u0142ospis\u00f3w na szcz\u0119\u015bcie nie brakuje. W 2002 roku na pok\u0142adzie ISS znalaz\u0142 si\u0119 modu\u0142 LADA Greenhouse, gdzie astronauci samodzielnie hoduj\u0105 warzywa. Tak dostarczyli ju\u017c sobie samym m.in. groszek, rzodkiewki, og\u00f3rki i r\u00f3\u017cne typy sa\u0142at. <\/p>\n\n\n\n<p>Na medal spisuj\u0105 si\u0119 tak\u017ce krajowe agencje kosmiczne i dietetycy. Japo\u0144ska JAXA dostarczy\u0142a rodakom match\u0119, ramen i sushi, jej korea\u0144ski odpowiednik \u2013 kimchi, a francuski \u2013 wo\u0142owin\u0119 po burgundzku i nale\u015bniki <em>Cr\u00eapes Suzette<\/em>. Na prze\u0142omie maja i czerwca Mi\u0119dzynarodowa Stacja Kosmiczna ugo\u015bci za to pierwsz\u0105 polsk\u0105 misj\u0119. Jej cz\u0142onek, dr S\u0142awosz Uzna\u0144ski-Wi\u015bniewski, zabierze ze sob\u0105 pierogi z kapust\u0105 i grzybami, leczo oraz szarlotk\u0119. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_20022\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/D_723qwjULM?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Veggies in Space: Astronauts Sample Freshly Grown Lettuce<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Pasta miso: fermentacja nie z tej ziemi<\/h3>\n\n\n\n<p>Ostatnio doniesiono za\u015b o kolejnym udanym jedzeniowym eksperymencie, kt\u00f3ry tak\u017ce odby\u0142 si\u0119 poza Ziemi\u0105. Jego g\u0142\u00f3wnym bohaterem jest tradycyjne danie kuchni japo\u0144skiej, czyli <strong>pasta miso. <\/strong>Stanowi podstaw\u0119 g\u0119stych, aromatycznych sos\u00f3w, zup, a coraz cz\u0119\u015bciej tak\u017ce i deser\u00f3w. Powstaje z po\u0142\u0105czenia soi i soli, kt\u00f3re nast\u0119pnie zostaj\u0105 sfermentowane. <\/p>\n\n\n\n<p>W\u0142a\u015bnie ten naturalny proces spr\u00f3bowano odwzorowa\u0107 w warunkach mikrograwitacji. Na pok\u0142adzie ISS odwzorowano go, umieszczaj\u0105c past\u0119 w pojemniku z czujnikami monitoruj\u0105cymi temperatur\u0119, wilgotno\u015b\u0107, ci\u015bnienie i promieniowanie. Pr\u00f3bki kontrolne pozostawiono za\u015b w ameryka\u0144skim Cambridge i du\u0144skiej Kopenhadze. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/miso-made-in-space-tas-1024x683.jpg\" alt=\"pasta miso \" class=\"wp-image-132828\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/miso-made-in-space-tas-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/miso-made-in-space-tas-300x200.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/miso-made-in-space-tas-768x512.jpg 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/miso-made-in-space-tas-370x247.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/miso-made-in-space-tas-800x533.jpg 800w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/miso-made-in-space-tas-20x13.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/miso-made-in-space-tas-740x493.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/miso-made-in-space-tas-72x48.jpg 72w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Pasta miso jeszcze przed fermentacj\u0105 \/ fot. Jimmy Day <\/sup><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Pozaziemska fermentacja trwa\u0142a okr\u0105g\u0142y miesi\u0105c. \u2013 <em>Nie wiedzieli\u015bmy, czego si\u0119 spodziewa\u0107, bo nigdy wcze\u015bniej nie wykonywano tego procesu w kosmosie<\/em> \u2013 przekonuje w <a href=\"https:\/\/edition.cnn.com\/2025\/04\/02\/science\/miso-paste-made-in-space-intl-hnk\/index.html\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener nofollow\">rozmowie z <em>CNN<\/em><\/a><em> <\/em>jeden z pomys\u0142odawc\u00f3w eksperymentu, Joshua Evans z Du\u0144skiego Uniwersytetu Technicznego. Okaza\u0142o si\u0119, \u017ce <em>pozaziemska <\/em>pasta miso mia\u0142a nieco ciemniejszy kolor, bardziej orzechowy smak i mniej zwart\u0105 struktur\u0119. \u2013 <em>To kluczowe mikrobiologiczne i sensoryczne r\u00f3\u017cnice, kt\u00f3re odzwierciedlaj\u0105 charakterystyczne cechy \u015brodowiska kosmicznego<\/em> \u2013 przeczytamy w abstrakcie <a href=\"http:\/\/cell.com\/iscience\/fulltext\/S2589-0042(25)00450-X?utm_campaign=Press%20Package&amp;utm_medium=email&amp;_hsenc=p2ANqtz-_mPklpVP2jg9GIyZSsVEZCM195Cf6Cuatm2ofU1_IyCaa41cMAn4inT2arOFdhZeDV5fyE97ixzZXboewzYiEmojsweWuuVLhpVLxEXhu1pXLCMMI&amp;_hsmi=353971423&amp;utm_content=353971423&amp;utm_source=hs_email#fig1\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener nofollow\">artyku\u0142u podsumowuj\u0105cego badanie.<\/a> Ostatecznie nie da\u0142o si\u0119 jej jednak pomyli\u0107 z niczym innym.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_37281\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/wFfXhZ2_P4c?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Pasta miso w kosmosie<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Nowa era gotowania <\/h3>\n\n\n\n<p>Evans wierzy, \u017ce z pasty miso i innych produkt\u00f3w potencjalnej fermentacji uciesz\u0105 si\u0119 nie tylko wyg\u0142odniali astronauci. \u2013 <em>\u0141\u0105cz\u0105c ze sob\u0105 mikrobiologi\u0119, chemi\u0119 smaku, nauk\u0119 sensoryczn\u0105 oraz szersze rozwa\u017cania spo\u0142eczne i kulturowe, nasze badanie otwiera nowe kierunki eksploracji tego, jak \u017cycie zmienia si\u0119, gdy podr\u00f3\u017cuje do nowych \u015brodowisk takich jak przestrze\u0144 kosmiczna<\/em> \u2013 spekuluje. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u2013 Nie wiedzieli\u015bmy, czego si\u0119 spodziewa\u0107. Ekscytuj\u0105ce by\u0142o poczu\u0107 zapach i wzi\u0105\u0107 pierwszy k\u0119s \u2013 przekonuje w rozmowie z magazynem CNN jeden z autor\u00f3w eksperymentu, Joshua Evans. Ze wzgl\u0119du na to, \u017ce osoby przebywaj\u0105ce w przestrzeni pozaziemskiej, na przyk\u0142ad na pok\u0142adzie Mi\u0119dzynarodowej Stacji Kosmicznej (ISS), nie do\u015bwiadczaj\u0105 grawitacji, musz\u0105 po\u015bwi\u0119ca\u0107 kilka godzin dziennie na \u0107wiczenia.&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":63,"featured_media":132818,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_selected_social_profile":[]},"categories":[7889],"tags":[5369,2218,1900,3273,3394],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-132813","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-lifestyle","tag-japonia","tag-jedzenie","tag-kosmos","tag-more","tag-news","parent_cat_lifestyle"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-23 19:24:23","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132813"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/63"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=132813"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132813\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":132833,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/132813\/revisions\/132833"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/132818"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=132813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=132813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=132813"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=132813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}