{"id":134015,"date":"2025-05-13T14:05:16","date_gmt":"2025-05-13T12:05:16","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=134015"},"modified":"2025-05-14T08:17:32","modified_gmt":"2025-05-14T06:17:32","slug":"dekolonizacja-muzeow-polska-co-to","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/dekolonizacja-muzeow-polska-co-to\/","title":{"rendered":"Muzea bez uprzedze\u0144, za to z poszanowaniem cudzego dziedzictwa. Czy to mo\u017cliwe? [PODCAST]"},"content":{"rendered":"\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Dekolonizacja muze\u00f3w to proces, o kt\u00f3rym w \u015bwiecie kultury i instytucji publicznych m\u00f3wi si\u0119 coraz wi\u0119cej. Wraz z go\u015b\u0107mi kolejnego odcinka <em>What&#8217;s Going. On? \u2013 <\/em>dr. Magdalen\u0105 Wr\u00f3blewsk\u0105 i dr. Witkiem Orskim <em>\u2013<\/em> rozk\u0142adamy go na czynniki pierwsze. <\/h2>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Bezpo\u015brednim pretekstem do naszej rozmowy okaza\u0142a si\u0119 czasowa wystawa <em><strong>Wybielanie<\/strong><\/em>, kt\u00f3r\u0105 a\u017c do ko\u0144ca sierpnia zobaczymy w <strong>Pa\u0144stwowym Muzeum Etnograficznym w Warszawie<\/strong>. Jej kuratorami s\u0105 dr Magdalena Wr\u00f3blewska, historyczka sztuki i dyrektorka instytucji, i artysta wizualny Witek Orski. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_41496\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/uCgNoSTN55k?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Dekolonizacja muze\u00f3w to temat nowego odcinka podcastu <em>What&#8217;s Going. On<\/em>? <\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Afryka to nie pa\u0144stwo <\/h3>\n\n\n\n<p>W ramach <em>Wybielania <\/em>duet ekspert\u00f3w autokrytycznie przyjrza\u0142 si\u0119 przesz\u0142o\u015bci muzeum. Co to oznacza w praktyce? Spos\u00f3b, w jaki pozyskiwano, a nast\u0119pnie opisywano i prezentowano eksponaty, nie jest neutralny. W przypadku zbior\u00f3w etnograficznych, zawieraj\u0105cych przejawy materialnej dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka z r\u00f3\u017cnych kultur, mo\u017ce zakorzenia\u0107 stereotypy albo uprzedzenia. Przyk\u0142adem takiego procesu jest powierzchowne traktowanie dziedzictwa afryka\u0144skiego, jakby pochodzi\u0142o tylko z jednego kraju. \u2013 <em>Widzia\u0142em tak\u0105 mapk\u0119: \u017cartobliw\u0105, ale niestety wiele m\u00f3wi\u0105c\u0105. Wynika\u0142o z niej, \u017ce reprezentacja Afryki w popkulturze wygl\u0105da tak: jest wydzielony Egipt, a potem dopiero Madagaskar kojarzony z filmem<\/em>. <em>A poza tym co\u015b dziwnego pomi\u0119dzy, co jest dzikie, prymitywne, nieznane i nierozwini\u0119te <\/em>\u2013 opowiada Orski.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"576\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/wybielanie_1080x1920-864x1536-1-576x1024.png\" alt=\"dekolonizacja \" class=\"wp-image-134018\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/wybielanie_1080x1920-864x1536-1-576x1024.png 576w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/wybielanie_1080x1920-864x1536-1-169x300.png 169w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/wybielanie_1080x1920-864x1536-1-370x658.png 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/wybielanie_1080x1920-864x1536-1-20x36.png 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/wybielanie_1080x1920-864x1536-1-27x48.png 27w\" sizes=\"(max-width: 576px) 100vw, 576px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Plakat wystawy <em>Wybielanie<\/em>, kt\u00f3rej kuratorami s\u0105 go\u015bcie 3. odcinka podcastu <em>What&#8217;s Going. On<\/em> \/ fot. Pa\u0144stwowe Muzeum Etnograficzne \/ materia\u0142y prasowe <\/sup><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Dekolonizacja muze\u00f3w. Odda\u0107 g\u0142os nies\u0142yszanym <\/h3>\n\n\n\n<p>Zar\u00f3wno <em>Wybielanie<\/em>, jak i ca\u0142y tegoroczny program <em>Wbrew stereotypom<\/em>, kt\u00f3ry Pa\u0144stwowe Muzeum Etnograficzne zaplanowa\u0142o na ten rok, wpisuj\u0105 si\u0119 w za\u0142o\u017cenia tzw. <strong>dekolonizacji muze\u00f3w<\/strong>. Proces zapocz\u0105tkowany w drugiej po\u0142owie XX wieku zachodzi na dw\u00f3ch polach: bardziej teoretycznym i praktycznym. Ten pierwszy nie sprowadza si\u0119 tylko do krytycznego namys\u0142u nad tym, z czego sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 istniej\u0105ce kolekcje. \u2013 <em>Jednym z najwi\u0119kszych wyzwa\u0144, przed kt\u00f3rymi staj\u0105 wsp\u00f3\u0142czesne muzea, jest w\u0142\u0105czanie r\u00f3\u017cnych spo\u0142eczno\u015bci, oddawanie<\/em> <em>im g\u0142osu i poniek\u0105d dzielenie si\u0119 w\u0142adz\u0105 instytucjonaln\u0105 <\/em>\u2013 przekonuje Wr\u00f3blewska. Przedstawicieli rdzennych grup, na przyk\u0142ad Aborygen\u00f3w albo Innuit\u00f3w, nie powinno zabrakn\u0105\u0107 w procesie tworzenia po\u015bwi\u0119conej im wystawy. Maj\u0105 prawo do tego, \u017ceby samodzielnie reprezentowa\u0107 swoj\u0105 kultur\u0119. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#feff12\"><a href=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/konkurs-piosenki-eurowizji-2025-eurowizja-wywiad\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">W\u0142a\u015bnie ruszaj\u0105 p\u00f3\u0142fina\u0142y 69. Eurowizji. S\u0142ynnemu konkursowi muzycznemu po\u015bwi\u0119cili\u015bmy poprzedni odcinek podcastu!<\/a><\/h3>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">D\u0142uga droga do domu <\/h3>\n\n\n\n<p>Dekolonizacja muze\u00f3w w niekt\u00f3rych przypadkach zak\u0142ada tak\u017ce pozbycie si\u0119 dzie\u0142, kt\u00f3re zosta\u0142y zrabowane np. podczas rabunk\u00f3w kolonialnych, i zwr\u00f3cenie ich prawowitym w\u0142a\u015bcicielom. Taki proces nazywa si\u0119 <strong>restytucj\u0105<\/strong>. Dr Magdalena Wr\u00f3blewska zwraca uwag\u0119 na jego symboliczny i ekonomiczny wymiar, podkre\u015blaj\u0105c jednocze\u015bnie, \u017ce w Polsce nie b\u0119dziemy cz\u0119sto do\u015bwiadcza\u0107 go w praktyce. <\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 <em>To pewnie wynika z zawi\u0142ej historii braku posiadania kolonii zamorskich, z kt\u00f3rych przywo\u017cono obiekty. <\/em>(&#8230;) <em>Skala tych nadu\u017cy\u0107 i spos\u00f3b wchodzenia w posiadanie przedmiot\u00f3w s\u0105 na tyle odmienne od model\u00f3w z kraj\u00f3w zachodnich<\/em>, <em>\u017ce nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107, \u017ce wniosk\u00f3w o restytucj\u0119 nie otrzymamy wiele <\/em>\u2013 przekonuje dyrektorka PME. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_86160\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/RnsKdMnGwho?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Zwiastun filmu dokumentalnego <em>Dahomej <\/em>Mati Diop, kt\u00f3ry ukazuje, jak w praktyce wygl\u0105da dekolonizacja muze\u00f3w. Skarby zrabowane z Kr\u00f3lestwa Dahomeju (dzisiejszy Benin) przez europejskie wojska trafi\u0142y z paryskiego Quai Branly do miejsca pochodzenia<\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Od Sienkiewicza do polskich kolonii <\/h3>\n\n\n\n<p>W naszym podca\u015bcie poza zdefiniowaniem dekolonizacji muze\u00f3w i wyliczeniem jej przejaw\u00f3w sprawdzamy tak\u017ce: <\/p>\n\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>jak wygl\u0105da\u0142y kolonialne ambicje Polski i dlaczego nie uda\u0142o si\u0119 ich realizowa\u0107;<\/li>\n\n\n\n<li>dlaczego wystawa w Pa\u0144stwowym Muzeum Etnograficznym nosi tytu\u0142 <em>Wybielanie<\/em>;<\/li>\n\n\n\n<li>jak w fotografii utrwalaj\u0105 si\u0119 wizualne stereotypy; <\/li>\n\n\n\n<li>co problematycznego kryje si\u0119<em> <\/em>w ksi\u0105\u017ckach Henryka Sienkiewicza;<\/li>\n\n\n\n<li>jak ogl\u0105da\u0107 wystawy z otwarto\u015bci\u0105 na nieznane i szacunkiem do inno\u015bci. <\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<p><em>What&#8217;s Going<\/em>. <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/@goingapp\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener nofollow\">obejrzycie na YouTube<\/a> albo <a href=\"https:\/\/open.spotify.com\/show\/2PKsluDT8fNimpvB996Apm\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener nofollow\">ods\u0142uchacie na Spotify<\/a>. Kolejne odcinki ukazuj\u0105 si\u0119 co wtorek, o godzinie 14:00. Przypominamy, \u017ce program prowadzi Stanis\u0142aw Bry\u015b, produkuje Jagoda Gawliczek, a realizuj\u0105 i montuj\u0105: Tomasz Ta\u0144ski (wideo) oraz Magdalena Wi\u0119s\u0142aw (audio). Za pomoc dzi\u0119kujemy tak\u017ce ca\u0142ej ekipie Empik Go. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<iframe style=\"border-radius:12px\" src=\"https:\/\/open.spotify.com\/embed\/episode\/2YeMIYUZPO0Mk2FuVhs1Xz\/video?utm_source=generator\" width=\"496\" height=\"279\" frameBorder=\"0\" allowfullscreen=\"\" allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; fullscreen; picture-in-picture\" loading=\"lazy\"><\/iframe>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Dekolonizacja muze\u00f3w to proces, o kt\u00f3rym w \u015bwiecie kultury i instytucji publicznych m\u00f3wi si\u0119 coraz wi\u0119cej. Wraz z go\u015b\u0107mi kolejnego odcinka What&#8217;s Going. On? \u2013 dr. Magdalen\u0105 Wr\u00f3blewsk\u0105 i dr. Witkiem Orskim \u2013 rozk\u0142adamy go na czynniki pierwsze. Bezpo\u015brednim pretekstem do naszej rozmowy okaza\u0142a si\u0119 czasowa wystawa Wybielanie, kt\u00f3r\u0105 a\u017c do ko\u0144ca sierpnia zobaczymy w&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":5,"featured_media":134017,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_selected_social_profile":[]},"categories":[5139],"tags":[7906,3725,1721,6,709,2474],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-134015","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","tag-morekultura","tag-podcast","tag-sztuka","tag-warszawa","tag-wystawa","tag-wywiad","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-23 04:13:16","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134015"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/5"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134015"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134015\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134043,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134015\/revisions\/134043"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/134017"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134015"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134015"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134015"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=134015"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}