{"id":137782,"date":"2025-09-07T09:15:00","date_gmt":"2025-09-07T07:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=137782"},"modified":"2025-09-05T12:53:12","modified_gmt":"2025-09-05T10:53:12","slug":"tamta-melaszwili-ksiazki-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/tamta-melaszwili-ksiazki-wywiad\/","title":{"rendered":"Tamta Melaszwili: Kultura uczy nas nienawi\u015bci do siebie [WYWIAD]"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u2013 <em>Pisa\u0142am scen\u0119, w kt\u00f3rej bohaterka je ciastka. To wydaje si\u0119 banalne, ale w pewnym sensie by\u0142o czym\u015b prawie rewolucyjnym. Musimy oduczy\u0107 si\u0119 wstydu i uczy\u0107 si\u0119 przyjemno\u015bci <\/em>\u2013 m\u00f3wi Tamta Melaszwili, autorka powie\u015bci <em>Kos, kos, je\u017cyna<\/em> i <em>Wyliczanka<\/em>. <\/h3>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Gruzi\u0144ska autorka odznaczy\u0142a si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci polskich czytelnik\u00f3w dwiema niezwyk\u0142ymi ksi\u0105\u017ckami. Obie dotycz\u0105 do\u015bwiadczenia bycia kobiet\u0105 w spo\u0142ecze\u0144stwie naznaczonym napi\u0119ciami i traum\u0105. <em><strong>Kos, kos, je\u017cyna<\/strong><\/em> opowiada o Etero, kt\u00f3ra zdecydowa\u0142a si\u0119 pozosta\u0107 singielk\u0105 i czerpa\u0107 przyjemno\u015b\u0107 z \u017cycia bez konieczno\u015bci troszczenia si\u0119 o roszczeniowego partnera. W konserwatywnej spo\u0142eczno\u015bci wydaje si\u0119 to by\u0107 radykalnym gestem. Gdy prawie spada w rw\u0105cy nurt rzeki, jej codzienno\u015b\u0107 zyskuje nieoczekiwany zwrot. Z kolei <strong><em>Wyliczanka<\/em>,<\/strong> debiut autorki, \u015bledzi losy dw\u00f3ch przyjaci\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re pr\u00f3buj\u0105 odnale\u017a\u0107 si\u0119 w realiach konfliktu zbrojnego. Chc\u0105 nie tylko go przetrwa\u0107, ale te\u017c si\u0119 w nim nie zatraci\u0107.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#feff05\"><a href=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/studium-przypadku-graeme-macrae-burnet-ksiazka-wywiad\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Graeme Macrae Burnet: \u201eFreud nie by\u0142 wiarygodnym narratorem\u201d [WYWIAD]<\/a><\/h3>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u200bJagoda Gawliczek, Going. MORE: W <em>Wyliczance<\/em> dzieci pos\u0142uguj\u0105 si\u0119 surow\u0105, czasem brutaln\u0105 odmian\u0105 j\u0119zyka. Sk\u0105d ten wyb\u00f3r? Czy s\u0142owa mia\u0142y by\u0107 no\u015bnikiem traumy?<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Tamta Melaszwili<\/strong>: By\u0107 mo\u017ce, nie wiem \u2013 to nie by\u0142o do ko\u0144ca \u015bwiadome. To moja pierwsza ksi\u0105\u017cka, napisa\u0142am j\u0105 w 2010 roku, czyli pi\u0119tna\u015bcie lat temu. Wtedy w og\u00f3le nie my\u015bla\u0142am, \u017ce mog\u0119 by\u0107 pisark\u0105. To by\u0142a raczej forma protestu, wyra\u017cenia gniewu wobec \u015bwiata roku 2008. \u015awiat przedstawiony w ksi\u0105\u017cce jest niekonkretny \u2013 zrobi\u0142am to celowo. Dzi\u015b, po latach, ciekawie jest s\u0142ucha\u0107 interpretacji czytelnik\u00f3w. I tak, mo\u017ce rzeczywi\u015bcie j\u0119zyk by\u0142 wehiku\u0142em traumy. Sama nie prze\u017cy\u0142am wojny wprost, ale dorasta\u0142am w Gruzji lat 90. \u2013 w czasach wojen i kryzys\u00f3w polityczno-ekonomicznych. To na pewno odcisn\u0119\u0142o na mnie \u015blad.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"758\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Tamta-Melaszwili-1024x758.jpg\" alt=\"Tamta Melaszwili\" class=\"wp-image-137785\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Tamta-Melaszwili-1024x758.jpg 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Tamta-Melaszwili-300x222.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Tamta-Melaszwili-768x568.jpg 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Tamta-Melaszwili-370x274.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Tamta-Melaszwili-800x592.jpg 800w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Tamta-Melaszwili-20x15.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Tamta-Melaszwili-740x548.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Tamta-Melaszwili-65x48.jpg 65w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Tamta Melaszwili: dwie powie\u015bci, wydane w Polsce nak\u0142adem Wydawnictwa Filtry, t\u0142. Magdalena Nowakowska, <a href=\"https:\/\/www.empik.com\/szukaj\/produkt?author=tamta+melaszwili\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener nofollow\">kup w Empiku<\/a><\/sup><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">W <em>Kos, kos, je\u017cyna<\/em> pojawia si\u0119 z kolei wiele niedopowiedze\u0144. Nie wiemy wszystkiego \u2013 mo\u017ce bohaterka \u015bni, mo\u017ce ju\u017c nie \u017cyje. W tej ksi\u0105\u017cce najwi\u0119ksz\u0105 uwag\u0119 zwr\u00f3ci\u0142am jednak na\u2026 cisz\u0119.<\/h3>\n\n\n\n<p>Nigdy nie zak\u0142ada\u0142am, \u017ce bohaterka mog\u0142a by\u0107 martwa i \u017ce \u015bledzimy jej alternatywne \u017cycie przed \u015bmierci\u0105. Ale lubi\u0119 takie interpretacje \u2013 sama jako czytelniczka uwielbiam dopowiada\u0107 i pozostawia\u0107 sobie na to przestrze\u0144. Je\u015bli chodzi o cisz\u0119, nie traktowa\u0142am jej jako <em>narz\u0119dzia<\/em>. Uwa\u017cam, \u017ce dla kobiet najwa\u017cniejsze jest raczej podnoszenie g\u0142osu i \u017cycie po swojemu, czyli tak jak bohaterka ksi\u0105\u017cki. Ale oczywi\u015bcie milczenie te\u017c jest cz\u0119\u015bci\u0105 naszego \u017cycia \u2013 czasem daje ukojenie, a czasem trzeba je przerwa\u0107.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Bardzo zazdro\u015bci\u0142am twojej bohaterce uporu \u2013 ja sama jestem raczej nie\u015bmia\u0142a i grzeczna. Czy cz\u0119sto spotykasz si\u0119 z interpretacj\u0105, \u017ce bohaterka mo\u017ce by\u0107 ju\u017c martwa?<\/h3>\n\n\n\n<p>Nie, to raczej rzadkie \u2013 us\u0142ysza\u0142am to mo\u017ce cztery czy pi\u0119\u0107 razy. Ale lubi\u0119 t\u0119 interpretacj\u0119!<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Prowadzi\u0142am klub ksi\u0105\u017cki wok\u00f3\u0142 <em>Kos, kos, je\u017cyna<\/em> i mieli\u015bmy tam bardzo gor\u0105c\u0105 dyskusj\u0119 na ten temat. To dla mnie wielki przywilej, \u017ce mog\u0119 o to zapyta\u0107 autork\u0119.<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Tamta Melaszwili<\/strong>: Dla mnie ka\u017cda interpretacja jest prawdziwa \u2013 literatura \u017cyje tym, jak czytelnicy j\u0105 odczytuj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">A jakie by\u0142o najbardziej zaskakuj\u0105ce odczytanie?<\/h3>\n\n\n\n<p>Najciekawsze by\u0142y skrajne reakcje \u2013 albo czysta mi\u0142o\u015b\u0107 do bohaterki, albo czysta nienawi\u015b\u0107. Cz\u0119\u015b\u0107 czytelnik\u00f3w by\u0142a ni\u0105 zachwycona, inni: oburzeni. Dla niekt\u00f3rych by\u0142a zbyt obca, nietypowa dla gruzi\u0144skiej literatury: samotna, w \u015brednim wieku, a jednocze\u015bnie ciesz\u0105ca si\u0119 sob\u0105 i swoim cia\u0142em. Dla niekt\u00f3rych czytelnik\u00f3w \u2013 zw\u0142aszcza m\u0142odych m\u0119\u017cczyzn \u2013 by\u0142a wr\u0119cz <em>nikim<\/em>. Pytano mnie: <em>czemu mamy zna\u0107 my\u015bli tej zwyczajnej kobiety? <\/em>Inni m\u00f3wili mi jednak, \u017ce dzi\u0119ki tej ksi\u0105\u017cce lepiej zrozumieli swoje matki. To by\u0142 dla mnie ogromny komplement.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_39572\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/WVuO3kywuS4?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><figcaption class=\"wp-element-caption\"><sup>Tamta Melaszwili: Ksi\u0105\u017cka <em>Kos, kos, je\u017cyna<\/em> doczeka\u0142a si\u0119 ekranizacji w re\u017cyserii Eleny Naveriani. Film zobaczycie na platformie Max. <\/sup><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Jej cia\u0142o jest ekranem projekcyjnym dla innych ludzi. Podoba\u0142o mi si\u0119, jak pokaza\u0142a\u015b ten mechanizm.<\/h3>\n\n\n\n<p>Cia\u0142o kobiety by\u0142o dla mnie kluczowe. Chcia\u0142am pokaza\u0107 bohaterk\u0119, kt\u00f3ra nie jest <em>idealnie<\/em> pi\u0119kna, ale lubi swoje cia\u0142o. To rzadko\u015b\u0107, bo kultura uczy nas nienawi\u015bci do siebie. Pisa\u0142am scen\u0119, w kt\u00f3rej bohaterka je ciastka. To wydaje si\u0119 banalne, ale w pewnym sensie by\u0142o czym\u015b prawie rewolucyjnym. Musimy oduczy\u0107 si\u0119 wstydu i uczy\u0107 si\u0119 przyjemno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">W ciele bohaterki zapisane s\u0105 te\u017c \u015blady dawnej traumy. To przypomina <em>Wyliczank\u0119<\/em>, gdzie dziewczynki staraj\u0105 si\u0119 ochroni\u0107 siebie przed \u015bwiatem.<\/h3>\n\n\n\n<p>Rzeczywi\u015bcie, w ka\u017cdej mojej powie\u015bci powraca echo wojny. Nawet je\u015bli nie pisz\u0119 o niej wprost, trauma wojny jest obecna \u2013 tak\u017ce we mnie samej. To rana, kt\u00f3rej nie da si\u0119 ca\u0142kowicie zagoi\u0107.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">W <em>Wyliczance<\/em> te\u017c pojawiaj\u0105 si\u0119 projekcje \u2013 dziewczynki s\u0105 oceniane, przypisuje si\u0119 im intencje, np. gdy jedna z nich zbli\u017ca si\u0119 zbyt blisko do wrogich \u017co\u0142nierzy.<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Tamta Melaszwili<\/strong>: Tak, to mechanizm, kt\u00f3ry dobrze znamy jako kobiety. Ka\u017cda kultura narzuca kobietom takie projekcje. Wydawa\u0142o mi si\u0119, \u017ce to bardzo gruzi\u0144skie, ale kiedy ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 za granic\u0105, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce to do\u015bwiadczenie uniwersalne.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Czujesz jaki\u015b rodzaj presji, gdy twoje ksi\u0105\u017cki s\u0105 t\u0142umaczone i musisz <em>reprezentowa\u0107 Gruzj\u0119<\/em>?<\/h3>\n\n\n\n<p>To nie presja, a raczej naturalna rola pisarzy z <em>mniejszych<\/em> j\u0119zyk\u00f3w. Autorzy angielscy czy francuscy tego nie do\u015bwiadczaj\u0105, ale my tak. W spotkaniach z czytelnikami cz\u0119sto staj\u0119 si\u0119 ambasadork\u0105 Gruzji \u2013 cho\u0107 trwa to tylko godzin\u0119 czy dwie. I lubi\u0119 to.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Niekt\u00f3rzy pisarze, na przyk\u0142ad <a href=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/pajtim-statovci-niewidzialni-powiesc-ksiazka-wywiad\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Pajtim Statovci<\/a>, wspominali mi, \u017ce zamyka si\u0119 ich w tematach to\u017csamo\u015bci i polityki.<\/h3>\n\n\n\n<p>To prawda. Bywa, \u017ce pisarzy pr\u00f3buje si\u0119 ogranicza\u0107 do \u201ew\u0142asnych\u201d temat\u00f3w. Ale my potrafimy si\u0119 w tym odnale\u017a\u0107 i tak pisa\u0107, by nasze g\u0142osy by\u0142y s\u0142yszane tak, jak chcemy.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Ostatnie pytanie \u2013 co teraz czytasz?<\/h3>\n\n\n\n<p><strong>Tamta Melaszwili<\/strong>: W\u0142a\u015bnie kupi\u0142am <a href=\"https:\/\/www.empik.com\/archipelag-gulag-1918-1956-tom-1-3-solzenicyn-aleksander,prod4410119,ksiazka-p\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><em>Archipelag GU\u0141ag<\/em> So\u0142\u017cenicyna<\/a>. Dopiero zacz\u0119\u0142am, ale wydaje mi si\u0119 bardzo aktualny, bo mechanizmy dyktatur i autorytaryzmu wci\u0105\u017c si\u0119 powtarzaj\u0105. Jako czytelniczka pod\u0105\u017cam za moim nastrojem. Si\u0119gam kilka ksi\u0105\u017cek na raz i zmieniam je zale\u017cnie od humoru.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>\u2013 Pisa\u0142am scen\u0119, w kt\u00f3rej bohaterka je ciastka. To wydaje si\u0119 banalne, ale w pewnym sensie by\u0142o czym\u015b prawie rewolucyjnym. Musimy oduczy\u0107 si\u0119 wstydu i uczy\u0107 si\u0119 przyjemno\u015bci \u2013 m\u00f3wi Tamta Melaszwili, autorka powie\u015bci Kos, kos, je\u017cyna i Wyliczanka. Gruzi\u0144ska autorka odznaczy\u0142a si\u0119 w \u015bwiadomo\u015bci polskich czytelnik\u00f3w dwiema niezwyk\u0142ymi ksi\u0105\u017ckami. Obie dotycz\u0105 do\u015bwiadczenia bycia kobiet\u0105&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":137784,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_selected_social_profile":[]},"categories":[5139],"tags":[3248,3273,4912,2474,6563],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-137782","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","tag-ksiazki","tag-more","tag-more-ksiazkowe","tag-wywiad","tag-wywiady-jagody","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-20 01:54:01","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137782"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=137782"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137782\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":137796,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/137782\/revisions\/137796"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/137784"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=137782"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=137782"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=137782"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=137782"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}