{"id":138043,"date":"2025-10-04T09:19:00","date_gmt":"2025-10-04T07:19:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=138043"},"modified":"2025-10-01T09:41:43","modified_gmt":"2025-10-01T07:41:43","slug":"maciej-nowacki-utopie-terazniejszosci-krupa","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/maciej-nowacki-utopie-terazniejszosci-krupa\/","title":{"rendered":"Maciej Nowacki, utopie tera\u017aniejszo\u015bci i queerowa intymno\u015b\u0107 [WYWIAD]"},"content":{"rendered":"\n

Czy utopia rzeczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 praktyk\u0105? Na to pytanie odpowiadaj\u0105 prace Macieja Nowackiego i Jaanusa Sammy, kt\u00f3re zobaczymy we wroc\u0142awskiej Krupa Art Foundation.<\/h3>\n\n\n\n

Wystawa\u00a0Utopie tera\u017aniejszo\u015bci<\/a><\/em> obejmuje malarstwo i fotografie. Za pomoc\u0105 tych \u015brodk\u00f3w arty\u015bci opowiadaj\u0105 o pami\u0119ci i queerowo\u015bci. \u2013 Ich dzia\u0142ania nie s\u0105\u00a0jedynie estetycznym gestem. To pr\u00f3ba od-pisywania historii, w\u0142\u0105czania mikroopowie\u015bci i do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re przez dekady pozostawa\u0142y niewidoczne<\/em> \u2013 czytamy w tek\u015bcie kuratorskim Romualda Demidenko.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kochasz sztuk\u0119 wsp\u00f3\u0142czesn\u0105? Sprawd\u017a, co ciekawego zobaczysz w ramach Warsaw Gallery Weekend<\/a><\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Maciej Nowacki odpowiedzia\u0142 nam na kilka pyta\u0144 wok\u00f3\u0142 ekspozycji. Wystaw\u0119 obejrzycie do 18 stycznia 2026 roku. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Jaanus Samma, National Utopia<\/em>, fot. Eivind Lauritzen<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Punktem wyj\u015bcia tej wystawy wydaje si\u0119 by\u0107 pytanie: czy mo\u017cliwe jest stworzenie doskona\u0142ego \u015bwiata tu i teraz. Jak Ty, jako artysta, na to odpowiadasz?<\/h3>\n\n\n\n

Maciej Nowacki<\/strong>: Nie jestem pewien czy dok\u0142adnie taka kwestia jest punktem wyj\u015bcia do naszej wystawy. Je\u015bli tak, to my\u015bl\u0119, \u017ce co\u015b takiego jak doskona\u0142y \u015bwiat oczywi\u015bcie nie istnieje, tym bardziej tu i teraz. Natomiast z pewno\u015bci\u0105 mo\u017cemy na r\u00f3\u017cne sposoby dzia\u0142a\u0107 na rzecz tego, aby nasz \u015bwiat nadawa\u0142 si\u0119 do zamieszkania dla wszystkich obecnych ju\u017c na jego powierzchni istot. Sztuka umo\u017cliwia wyobra\u017canie sobie i tworzenie nowych \u015bwiat\u00f3w. Staram si\u0119 to robi\u0107 w mojej praktyce, proponuj\u0105c wizje alternatywne wobec aktualnych hegemonii.<\/p>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce wa\u017cne jest te\u017c \u017cycie w \u015bwiecie w taki spos\u00f3b, jakby ju\u017c si\u0119 zmieni\u0142 na lepsze, oczywi\u015bcie na poziomie mentalnym. Zak\u0142adanie, \u017ce te zmiany, o kt\u00f3re walczymy, zwi\u0105zane na przyk\u0142ad z r\u00f3wnymi prawami wszystkich ludzi s\u0105 oczywisto\u015bci\u0105 i powinny by\u0107 dost\u0119pne tu i teraz. W tym sensie warto przypomnie\u0107 motto sytuacjonist\u00f3w: b\u0105d\u017amy realistamix, \u017c\u0105dajmx niemo\u017cliwego<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Przyk\u0142adowo: jestem osob\u0105 queerow\u0105, \u017cyj\u0105c\u0105 w Polsce i chc\u0119 tu wzi\u0105\u0107 \u015blub ze swoim partnerem, ale pa\u0144stwo mi na to nie pozwala. Mimo to, uwa\u017cam za oczywiste, \u017ce to mi si\u0119 nale\u017cy, \u017ce pe\u0142na r\u00f3wno\u015b\u0107 ma\u0142\u017ce\u0144ska powinna by\u0107 dost\u0119pna dla mnie tu i teraz i tego wymagam od swojego pa\u0144stwa. Z takim nastawieniem \u017cyj\u0119, jednocze\u015bnie zdaj\u0105c sobie spraw\u0119, \u017ce szybko si\u0119 to nie wydarzy, a aktualny klimat jest bardzo niesprzyjaj\u0105cy.<\/p>\n\n\n\n

\u017bycie z nadziej\u0105 w mroku<\/em> (tytu\u0142 ksi\u0105\u017cki Rebeki Solnit) jest wymagaj\u0105ce, poniewa\u017c rzeczywisto\u015b\u0107 zazwyczaj opornie odpowiada na nasze wo\u0142anie, ale jednocze\u015bnie pozwala zauwa\u017cy\u0107, \u017ce \u015bwiat faktycznie zmienia si\u0119 na r\u00f3\u017cne sposoby przez ca\u0142y czas. Oczywi\u015bcie, zazwyczaj najwi\u0119ksz\u0105 widoczno\u015b\u0107 maj\u0105 te alarmuj\u0105ce i potencjalnie negatywne zmiany i ograniczenia. Ale poza tym jest o wiele wi\u0119cej.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

W materia\u0142ach o wystawie pojawia si\u0119 poj\u0119cie utopii jako praktyki<\/em> \u2013 czego\u015b, co dzieje si\u0119 tu i teraz, a nie w odleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci. Twoja sztuka to rodzaj \u0107wiczenia wyobra\u017ani<\/em>, czy raczej pr\u00f3ba realnego budowania wsp\u00f3lnoty?<\/h3>\n\n\n\n

Moim zdaniem bardzo wa\u017cna jest zdolno\u015b\u0107 do wyobra\u017cania sobie innego \u015bwiata, opartego na r\u00f3wno\u015bci i dost\u0119pno\u015bci, a tak\u017ce wolnego od ucisku heteronormatywnego, patriarchalnego kapitalizmu. \u015awiata, w kt\u00f3rym mo\u017cemy wyra\u017ca\u0107 si\u0119 tak jak chcemy i czu\u0107 si\u0119 u siebie. A do pracy z wyobra\u017ani\u0105 sztuka nadaje si\u0119 \u015bwietnie.<\/p>\n\n\n\n

Moja praktyka bazuje na wsp\u00f3lnotach i relacjach \u2013 r\u00f3\u017cnego rodzaju \u2013 i indywidualnych historiach, kt\u00f3re s\u0105 ze sob\u0105 splecione. To, co mo\u017cna zobaczy\u0107 na obrazach to rodzaj autofikcji, powsta\u0142ych z udzia\u0142em os\u00f3b, kt\u00f3re zapraszam do wsp\u00f3lnych spotka\u0144 i sesji zdj\u0119ciowych. Te prace nie powsta\u0142yby gdyby nie konkretne osoby, wcielaj\u0105ce w swoich \u017cyciach i praktykach strategie oporu, na przyk\u0142ad wobec normatywnych regu\u0142 p\u0142ci, rodzaju i ekspresji. S\u0105dz\u0119 wi\u0119c, \u017ce te dwa wymiary przenikaj\u0105 si\u0119 wzajemnie i jedno bez drugiego nie istnieje. Wa\u017cne jest jednak dla mnie rozr\u00f3\u017cnienie pomi\u0119dzy praktyk\u0105, kt\u00f3ra stawia sobie za cel i polega na budowaniu wsp\u00f3lnoty, a moj\u0105 dzia\u0142alno\u015bci\u0105, w kt\u00f3rej dzieje si\u0119 to raczej w spos\u00f3b spontaniczny, towarzysz\u0105cy i wynikaj\u0105cy z kreacji prac.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Twoje prace dotykaj\u0105 queerowej intymno\u015bci i pami\u0119ci. Na Instagramie cz\u0119sto pokazujesz fragmenty codzienno\u015bci \u2013 mi\u0119kkie, ulotne, zmys\u0142owe. Jak dla Ciebie splataj\u0105 si\u0119 te dwie przestrzenie: prywatna intymno\u015b\u0107 i publiczny gest artystyczny?<\/h3>\n\n\n\n

Od pewnego czasu zastanawiam si\u0119 nad star\u0105 dobr\u0105 zasad\u0105, m\u00f3wi\u0105c\u0105, \u017ce to co prywatne, mo\u017ce by\u0107 polityczne. Zacz\u0105\u0142em czerpa\u0107 ze swojego \u017cycia i moment\u00f3w uznawanych za intymne w spos\u00f3b bezpo\u015bredni i widoczny dla innych. Jest to dla mnie proces negocjowania, kt\u00f3remu towarzyszy mieszanina przyjemno\u015bci i dyskomfortu.<\/p>\n\n\n\n

Wierz\u0119, \u017ce dzielenie si\u0119 fragmentami mojej codzienno\u015bci ma sens tu i teraz, w dzisiejszej Polsce. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce w sztuce jest na to miejsce i \u017ce takich propozycji jest wi\u0119cej. Chc\u0119, \u017ceby queerowe g\u0142osy by\u0142y s\u0142yszane i obecne, \u017ceby splot\u0142y si\u0119 w wielog\u0142os, kt\u00f3rego nie mo\u017cna wymaza\u0107, uciszy\u0107 i uniewa\u017cni\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Czerpanie z osobistego do\u015bwiadczenia wymaga odwagi i nie jest \u0142atwe, ale w tym momencie to w\u0142a\u015bnie utwory wychodz\u0105ce z takich pozycji najbardziej mnie interesuj\u0105. Ostatnio przeczyta\u0142em ponownie Argonaut\u00f3w<\/em> Maggie Nelson i ksi\u0105\u017cka mnie zachwyci\u0142a, czego nie mog\u0119 powiedzie\u0107 o pierwszym czytaniu. Teraz na pewno lepiej j\u0105 zrozumia\u0142em, doceniam te\u017c si\u0142\u0119 autorki w radykalnym ods\u0142anianiu swojej intymno\u015bci i jej wiar\u0119, \u017ce to ma znaczenie.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Maciej
Maciej Nowacki, Trophy (Pat)<\/em><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Romuald Demidenko, kurator wystawy, m\u00f3wi o od-pisywaniu historii<\/em>. Jakie historie \u2013 Twoim zdaniem \u2013 najbardziej potrzebuj\u0105 dzi\u015b dopisania albo przywr\u00f3cenia do obiegu?<\/h3>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce od-pisywanie, nad-pisywanie, czy wr\u0119cz tworzenie nowego obrazu przesz\u0142o\u015bci jest bardzo wa\u017cne i znajduje dzi\u015b wiele \u015bwietnych reprezentacji w sztuce. By\u0107 mo\u017ce najwa\u017cniejsze s\u0105 te opowie\u015bci, kt\u00f3re nadal wymagaj\u0105 odkrycia?<\/p>\n\n\n\n

Bardzo wa\u017cne dzisiaj s\u0105 moim zdaniem historie oporu wobec normatywnej opresji p\u0142ci i rodzaju, opowiadane przez osoby, kt\u00f3re nie zgadzaj\u0105 si\u0119 na \u017cycie w sztywnych ramach i tworz\u0105 swoje to\u017csamo\u015bci na w\u0142asnych zasadach. Wa\u017cne wydaje mi si\u0119 zar\u00f3wno poszukiwanie takich historii w przesz\u0142o\u015bci, jak r\u00f3wnie\u017c znajdowanie i opowiadanie ich tu i teraz.<\/p>\n\n\n\n

Kolejn\u0105 opowie\u015bci\u0105, kt\u00f3ra jest moim zdaniem istotna dzisiaj, jest opowie\u015b\u0107 intersekcjonalna, dotycz\u0105ca wsp\u00f3lnej walki r\u00f3\u017cnych mniejszo\u015bci i grup poddawanych opresji i wyzyskowi z patriarchalno-kapitalistyczn\u0105 hegemoni\u0105. Wydaje mi si\u0119, \u017ce tylko r\u00f3\u017cnorodne, intersekcjonalne sojusze s\u0105 w stanie stworzy\u0107 skal\u0119, kt\u00f3ra umo\u017cliwi istotne zmiany. Znalezienie po\u0142\u0105cze\u0144 i zjednoczenie w obliczu wsp\u00f3lnego wroga jest w tym momencie kolejn\u0105 utopi\u0105, ale by\u0142oby super, gdyby\u015bmy my\u015bla\u0142x i dzia\u0142a\u0142x w jej kierunku.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Marta Nadolle: \u201eT\u0105 wystaw\u0105 chc\u0119 zdj\u0105\u0107 z kobiet poczucie winy\u201d [WYWIAD]<\/a><\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

W social mediach cz\u0119sto kr\u00f3luje estetyzacja codzienno\u015bci. Ty u\u017cywasz estetyki, \u017ceby opowiada\u0107 o tym, co polityczne i spo\u0142eczne. Jak znajdujesz w tym balans?<\/h3>\n\n\n\n

Estetyka jest dla mnie przede wszystkim narz\u0119dziem, kt\u00f3rego staram si\u0119 u\u017cywa\u0107 w okre\u015blonych celach. Nie jest to jednak pe\u0142ny obraz, poniewa\u017c jestem oczywi\u015bcie tak\u017ce pod wp\u0142ywem estetyk (i polityk?), kt\u00f3re kszta\u0142tuj\u0105 moje wybory, na przyk\u0142ad tych obecnych w social mediach. W tym kontek\u015bcie balans jest na pewno bardzo trudny. My\u015bl\u0119 jednak, \u017ce im bli\u017cej jestem siebie, tym \u0142atwiej mi go odnale\u017a\u0107. Moim sposobem na kakofoni\u0119, kt\u00f3rej codziennie do\u015bwiadczam, s\u0105 \u0107wiczenia uwa\u017cno\u015bci i byciu maksymalnie \u015bwiadomym. Wtedy jestem w stanie wyra\u017aniej zobaczy\u0107 swoje wybory i odr\u00f3\u017cni\u0107 je od osadu<\/em> wizualnego, kt\u00f3ry tworzy si\u0119 naturalnie i najcze\u015bciej przebywa pod powierzchni\u0105 \u015bwiadomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Z drugiej strony, nie mam te\u017c nic przeciwko wp\u0142ywom, o ile pomagaj\u0105 one w tworzeniu mojej wizji, zamiast j\u0105 dominowa\u0107. Nie jestem fanatykiem poj\u0119cia jednostkowej oryginalno\u015bci. Uwa\u017cam wr\u0119cz, \u017ce co\u015b takiego nie istnieje bez sceny, \u015brodowiska, kt\u00f3re jest wok\u00f3\u0142 i umo\u017cliwia tworzenie takich, a nie innych rzeczy. My\u015bl, \u017ce wiele os\u00f3b jednocze\u015bnie my\u015bli i tworzy w podobnych rejestrach, jest dla mnie bardziej wzmacniaj\u0105ca ni\u017c generuj\u0105ca l\u0119k, o ile rejestry te uwa\u017cam za warto\u015bciowe.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Utopie tera\u017aniejszo\u015bci<\/em> to tak\u017ce refleksja nad wsp\u00f3lnotowo\u015bci\u0105 i przyja\u017ani\u0105 jako fundamentami oporu. Jak rozumiesz przyja\u017a\u0144 w kontek\u015bcie sztuki i aktywizmu?<\/h3>\n\n\n\n

Wsp\u00f3lnotowo\u015b\u0107, przyja\u017anie i r\u00f3\u017cnego rodzaju sojusze s\u0105 dla mnie ramami, kt\u00f3re umo\u017cliwiaj\u0105 dzia\u0142anie, kanalizuj\u0105 energi\u0119 i stanowi\u0105 systemy wsparcia. Na pewno s\u0105 wsparciem dla mojej sztuki i otwieraj\u0105 j\u0105 w r\u00f3\u017cne, tak\u017ce niespodziewane dla mnie, strony.<\/p>\n\n\n\n

Nie zajmuj\u0119 si\u0119 aktywizmem per se, natomiast znam wiele os\u00f3b anga\u017cuj\u0105cych si\u0119 w ten spos\u00f3b i bardzo podziwiam ich dzia\u0142ania i staram si\u0119 je wspiera\u0107. A tak\u017ce nimi inspirowa\u0107.<\/p>\n\n\n\n

Musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce aktywizm cz\u0119sto wydaje mi si\u0119 sensowniejszy ni\u017c sztuka, poniewa\u017c operuje na realnej tkance. Natomiast my\u015bl\u0119 te\u017c i mam nadziej\u0119, \u017ce te dwa obszary mog\u0105 wsp\u00f3\u0142istnie\u0107 i w jaki\u015b spos\u00f3b si\u0119 zaz\u0119bia\u0107.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Co Ci\u0119 dzi\u015b inspiruje w codziennym \u017cyciu \u2013 ksi\u0105\u017cki, muzyka, miejsca \u2013 co karmi Twoj\u0105 wyobra\u017ani\u0119?<\/h3>\n\n\n\n

Nawi\u0105zuj\u0105c do poprzedniego pytania \u2013  z pewno\u015bci\u0105 inspiruj\u0105 mnie osoby wok\u00f3\u0142 mnie. Mam szcz\u0119\u015bcie zna\u0107 wiele wspania\u0142ych, szczodrych i inspiruj\u0105cych os\u00f3b. Wa\u017cne s\u0105 dla mnie drobne zdarzenia, mikrohistorie, gesty, kt\u00f3re daj\u0105 nadziej\u0119, a nie s\u0105 wcale spektakularne. Inspiruj\u0105 mnie opowie\u015bci, dzia\u0142ania i wsp\u00f3lnoty, kt\u00f3re pracuj\u0105 z wyobra\u017ani\u0105 i oferuj\u0105 alternatywne wizje \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

Lubi\u0119 szczere i osobiste historie, jednocze\u015bnie b\u0119d\u0105c fanem kampowej przesady i radykalnej kreacji. Ostatnio czytam sporo autofikcji (Nelson, Jarman, Preciado). Jestem te\u017c fanem Ursuli K. Le Guin, kt\u00f3ra pozostaje dla mnie niezr\u00f3wnan\u0105 kreatork\u0105 nowych \u015bwiat\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Poza tym, sama codzienno\u015b\u0107 jest dla mnie fascynuj\u0105ca \u2013 poprzez swoj\u0105 powtarzalno\u015b\u0107, cykliczno\u015b\u0107 i niespektakularno\u015b\u0107. My\u015bl\u0119, \u017ce w dowarto\u015bciowaniu skromnych, pozornie nieznacznych gest\u00f3w i wydarze\u0144 znajduje si\u0119 co\u015b bardzo wa\u017cnego.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Czy utopia rzeczywi\u015bcie mo\u017ce by\u0107 praktyk\u0105? Na to pytanie odpowiadaj\u0105 prace Macieja Nowackiego i Jaanusa Sammy, kt\u00f3re zobaczymy we wroc\u0142awskiej Krupa Art Foundation. Wystawa\u00a0Utopie tera\u017aniejszo\u015bci obejmuje malarstwo i fotografie. Za pomoc\u0105 tych \u015brodk\u00f3w arty\u015bci opowiadaj\u0105 o pami\u0119ci i queerowo\u015bci. \u2013 Ich dzia\u0142ania nie s\u0105\u00a0jedynie estetycznym gestem. To pr\u00f3ba od-pisywania historii, w\u0142\u0105czania mikroopowie\u015bci i do\u015bwiadcze\u0144, kt\u00f3re…<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":138083,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_selected_social_profile":[]},"categories":[5139],"tags":[1721,7902,74,2474,6563],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-138043","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","tag-sztuka","tag-sztuka-wspolczesna","tag-wroclaw","tag-wywiad","tag-wywiady-jagody","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-20 21:52:00","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138043"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=138043"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138043\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":138579,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/138043\/revisions\/138579"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/138083"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=138043"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=138043"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=138043"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=138043"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}