{"id":142813,"date":"2026-04-22T15:13:42","date_gmt":"2026-04-22T13:13:42","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=142813"},"modified":"2026-04-22T16:02:31","modified_gmt":"2026-04-22T14:02:31","slug":"anna-bankowska-dorota-konowrocka-sawa-przeklady","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/anna-bankowska-dorota-konowrocka-sawa-przeklady\/","title":{"rendered":"Nowe g\u0142osy klasyki. T\u0142umaczenie jako akt odwagi i odpowiedzialno\u015bci"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\" id=\"kiedy-dzis-siegamy-po-dume-i-uprzedzenie-czy-wichrowe-wzgorza-coraz-czesciej-trafiamy-na-ich-nowe-wersje-odczytane-na-nowo-i-przepuszczone-przez-wrazliwosc-wspolczesnych-tlumaczek\">Anna Ba\u0144kowska t\u0142umaczy <em>Wichrowe Wzg\u00f3rza<\/em> a Dorota Konowrocka-Sawa <em>Dum\u0119 i uprzedzenie<\/em>. Co daj\u0105 nam przek\u0142ady klasyk\u00f3w, odczytane na nowo i przepuszczone przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107?<\/h3>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-rank-math-toc-block\" id=\"rank-math-toc\"><h4>Spis tre\u015bci<\/h4><nav><ul><li class=\"\"><a href=\"#miedzy-rynkiem-a-potrzeba-nowego-odczytania\">Mi\u0119dzy rynkiem a potrzeb\u0105 nowego odczytania<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#czytac-innych-zeby-pisac-wlasnym-glosem\">Czyta\u0107 innych, \u017ceby pisa\u0107 w\u0142asnym g\u0142osem<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#wiernosc-ktora-zawsze-jest-interpretacja\">Wierno\u015b\u0107, kt\u00f3ra zawsze jest interpretacj\u0105<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#emocje-ktore-zostaja-w-jezyku\">Emocje, kt\u00f3re zostaj\u0105 w j\u0119zyku<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#jezyk-miedzy-xix-wiekiem-a-wspolczesnoscia\">J\u0119zyk: mi\u0119dzy XIX wiekiem a wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#bohaterowie-pod-lupa-tlumaczek\">Bohaterowie pod lup\u0105 t\u0142umaczek<\/a><\/li><li class=\"\"><a href=\"#tlumacz-jako-ogrodnik\">T\u0142umacz jako ogrodnik<\/a><\/li><\/ul><\/nav><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Dla obu t\u0142umaczek nie by\u0142y to pierwsze spotkania z klasykami. Dorota Konowrocka-Sawa i Anna Ba\u0144kowska maj\u0105 na swoich kontach przek\u0142ady innych ikonicznych powie\u015bci. Postanowili\u015bmy zapyta\u0107 je, czy praca z takimi tekstami to bardziej rekonstrukcja, czy raczej negocjacje mi\u0119dzy wierno\u015bci\u0105 a interpretacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"miedzy-rynkiem-a-potrzeba-nowego-odczytania\">Mi\u0119dzy rynkiem a potrzeb\u0105 nowego odczytania<\/h2>\n\n\n\n<p>Sk\u0105d potrzeba od\u015bwie\u017cania t\u0142umacze\u0144? Dorota Konowrocka-Sawa zaczyna od brutalnie pragmatycznej diagnozy: <em>uzasadnienia nale\u017cy szuka\u0107 raczej w prawach rynku<\/em>. Nowe przek\u0142ady pojawiaj\u0105 si\u0119, bo wydawnictwa nie mog\u0105 korzysta\u0107 z istniej\u0105cych licencji \u2013 ale to tylko pocz\u0105tek historii. Jak zauwa\u017ca t\u0142umaczka, dawne przek\u0142ady <em>bywaj\u0105 urocze w swej archaiczno\u015bci<\/em>, ale na koniec dnia cz\u0119sto tr\u0105c\u0105 myszk\u0105 i stwarzaj\u0105 niepotrzebne przeszkody w lekturze. Nowe t\u0142umaczenie staje si\u0119 wi\u0119c czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c alternatyw\u0105 \u2013 jest pr\u00f3b\u0105 od\u015bwie\u017cenia relacji czytelnika z tekstem.<\/p>\n\n\n\n<p>Podobnie widzi to Anna Ba\u0144kowska, cho\u0107 akcentuje inne aspekty. Ka\u017cdy kolejny t\u0142umacz inaczej odczytuje tekst i podkre\u015bla inne jego cechy \u2013 m\u00f3wi, wskazuj\u0105c cho\u0107by na humor i kolokwializmy, kt\u00f3re w dawnych przek\u0142adach bywaj\u0105 wyg\u0142adzane. Jej praktyka polega na ich przywracaniu, nawet je\u015bli \u2013 jak przyznaje \u2013 bywa to krytykowane.<\/p>\n\n\n\n<p>Ba\u0144kowska zwraca te\u017c uwag\u0119 na co\u015b bardziej fundamentalnego: dawne t\u0142umaczenia nie zawsze s\u0105 kompletne. <em>Zdarzaj\u0105 si\u0119 pomini\u0119te zdania, a nawet ca\u0142e rozdzia\u0142y<\/em> \u2013 podkre\u015bla. Nowy przek\u0142ad bywa wi\u0119c nie tyle reinterpretacj\u0105, ile przywr\u00f3ceniem tekstu w pe\u0142niejszym kszta\u0142cie.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"776\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/c35d9eb-wichrowe-wzgorza-emi-1024x776.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-142816\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/c35d9eb-wichrowe-wzgorza-emi-1024x776.jpg 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/c35d9eb-wichrowe-wzgorza-emi-300x227.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/c35d9eb-wichrowe-wzgorza-emi-768x582.jpg 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/c35d9eb-wichrowe-wzgorza-emi-370x280.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/c35d9eb-wichrowe-wzgorza-emi-800x606.jpg 800w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/c35d9eb-wichrowe-wzgorza-emi-20x15.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/c35d9eb-wichrowe-wzgorza-emi-740x561.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/c35d9eb-wichrowe-wzgorza-emi-63x48.jpg 63w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">Ok\u0142adki ksi\u0105\u017cek: <em><a href=\"https:\/\/www.empik.com\/wichrowe-wzgorza-emily-bronte,p1706355885,ksiazka-p\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Wichrowe Wzg\u00f3rza<\/a><\/em> Emily Bronte (t\u0142. Anna Ba\u0144kowska) oraz <em><a href=\"https:\/\/www.empik.com\/duma-i-uprzedzenie-austen-jane,p1697048506,ksiazka-p\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Duma i uprzedzenie<\/a><\/em> Jane Austen (t\u0142. Dorota Konowrocka-Sawa)<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"czytac-innych-zeby-pisac-wlasnym-glosem\">Czyta\u0107 innych, \u017ceby pisa\u0107 w\u0142asnym g\u0142osem<\/h2>\n\n\n\n<p>Obie t\u0142umaczki si\u0119gaj\u0105 do wcze\u015bniejszych przek\u0142ad\u00f3w \u2013 ale robi\u0105 to na w\u0142asnych zasadach.<\/p>\n\n\n\n<p>Dorota Konowrocka-Sawa wypracowa\u0142a system niemal rytualny. \u2013 <em>Czytam [&#8230;] par\u0119 stron, \u017ceby sprawdzi\u0107, jak wysoko zawieszona jest poprzeczka, ale nie wi\u0119cej ni\u017c dziesi\u0119\u0107, \u017ceby nie zarazi\u0107 si\u0119 stylem i rozwi\u0105zaniami innego t\u0142umacza<\/em> \u2013 zdradza. To \u015bwiadome odcinanie si\u0119 od wp\u0142ywu, kt\u00f3re ma chroni\u0107 autonomi\u0119 j\u0119zyka. Dopiero po zako\u0144czeniu pracy wraca do wcze\u015bniejszych wersji, by skonfrontowa\u0107 w\u0105tpliwo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Jednocze\u015bnie nie ukrywa, jak silnie oddzia\u0142uj\u0105 na ni\u0105 mistrzowskie przek\u0142ady. \u2013 <em>\u015awiadomo\u015b\u0107, \u017ce istniej\u0105 takie t\u0142umaczenia, zmusza mnie do tego, aby w sw\u00f3j przek\u0142ad w\u0142o\u017cy\u0107 wi\u0119cej pracy<\/em> \u2013 m\u00f3wi. Co wi\u0119cej, \u015bmia\u0142o\u015b\u0107 poszczeg\u00f3lnych decyzji translatorskich traktuje jako przyzwolenie na odej\u015bcie od dos\u0142owno\u015bci we w\u0142asnej pracy.<\/p>\n\n\n\n<p>Anna Ba\u0144kowska dzia\u0142a odwrotnie \u2013 stale zagl\u0105da do innych t\u0142umacze\u0144. \u2013 <em>Po pierwsze z ciekawo\u015bci, poza tym pomaga mi to czasem w zrozumieniu tekstu \u2013 <\/em>m\u00f3wi. Ale jest te\u017c drugi pow\u00f3d, bardziej praktyczny: <em>Musz\u0119 pilnowa\u0107 si\u0119, \u017ceby nie pos\u0105dzono mnie o plagiat. Ju\u017c nieraz zdarza\u0142o mi si\u0119 rezygnowa\u0107 z jakiego\u015b rozwi\u0105zania, bo inny t\u0142umacz wpad\u0142 na taki sam pomys\u0142! \u2013 zdradza.\u00a0<\/em><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_20927\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/2W7NTFpgGBs?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"wiernosc-ktora-zawsze-jest-interpretacja\">Wierno\u015b\u0107, kt\u00f3ra zawsze jest interpretacj\u0105<\/h2>\n\n\n\n<p>Najciekawsze napi\u0119cie pojawia si\u0119 tam, gdzie t\u0142umaczki pr\u00f3buj\u0105 odpowiedzie\u0107 na pytanie o granice wierno\u015bci.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Konowrocka-Sawa podwa\u017ca sam\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 jednoznacznej odpowiedzi. \u2013 <em>Ka\u017cdy komunikat jest interpretacj\u0105 <\/em>\u2013 podkre\u015bla. I rozwija t\u0119 my\u015bl w sugestywny model: t\u0142umaczenie to wyd\u0142u\u017cony \u0142a\u0144cuch znacze\u0144 \u2013 od intencji autora, przez jego zapis, rozumienie t\u0142umacza, a\u017c po efekt ko\u0144cowy u czytelnika. \u2013 <em>Na ka\u017cdym z tych etap\u00f3w dochodzi do rozmaitych przesuni\u0119\u0107 i przek\u0142ama\u0144<\/em> \u2013 podsumowuje.<\/p>\n\n\n\n<p>Jej definicja pracy t\u0142umacza jest niemal obrazowa: <em>autor podaje mi s\u0142owa \u2013 ja widz\u0119 oczyma duszy jak\u0105\u015b scen\u0119 \u2013 oddaj\u0119 j\u0105 w\u0142asnymi s\u0142owami<\/em>. Ten etap widzenia jest kluczowy \u2013 i nieunikniony. Bo, jak dodaje Konowrocka-Sawa, <em>ka\u017cdemu odmaluje si\u0119 co\u015b troch\u0119 innego<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Anna Ba\u0144kowska jest bardziej ostro\u017cna wobec interpretacji \u2013 wr\u0119cz podejrzliwa. Przywo\u0142uje przyk\u0142ad b\u0142\u0119dnego t\u0142umaczenia zdania <em>There was a wash under the cliffs<\/em> jako <em>Baby pra\u0142y bielizn\u0119 pod klifami<\/em>, ironicznie podkre\u015blaj\u0105c absurd sytuacji: <em>W morzu, w s\u0142onej wodzie j\u0105 pra\u0142y!<\/em>. To dla niej przestroga: interpretacja mo\u017ce prowadzi\u0107 na manowce. Jednak i ona przyznaje, \u017ce bez wyobra\u017cenia sceny nie ma t\u0142umaczenia. \u2013 <em>Zawsze staram si\u0119 \u201ezobaczy\u0107\u201d scen\u0119, kt\u00f3r\u0105 t\u0142umacz\u0119 i opisa\u0107 j\u0105 w spos\u00f3b zrozumia\u0142y dla czytelnika. Nie ka\u017cda przeno\u015bnia u\u017cyta przez angloj\u0119zycznego autora jest oczywista dla Polaka i czasem trzeba poszuka\u0107 innej albo nawet z niej zrezygnowa\u0107 \u2013 <\/em>m\u00f3wi<em>.<\/em> R\u00f3\u017cnica polega wi\u0119c nie na samym akcie interpretacji, lecz na stopniu zaufania do niego.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><a href=\"https:\/\/goingapp.pl\/miejsce\/empik-marszalkowska-99\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"751\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mem-01-7-1024x751.jpg\" alt=\"Anna Ba\u0144kowska\" class=\"wp-image-141960\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mem-01-7-1024x751.jpg 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mem-01-7-300x220.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mem-01-7-768x563.jpg 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mem-01-7-370x271.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mem-01-7-800x587.jpg 800w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mem-01-7-20x15.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mem-01-7-740x543.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/Mem-01-7-65x48.jpg 65w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/a><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"emocje-ktore-zostaja-w-jezyku\">Emocje, kt\u00f3re zostaj\u0105 w j\u0119zyku<\/h2>\n\n\n\n<p>Cho\u0107 t\u0142umaczenie wydaje si\u0119 zaj\u0119ciem intelektualnym, obie rozm\u00f3wczynie m\u00f3wi\u0105 o jego wymiarze emocjonalnym. Dorota Konowrocka-Sawa z dystansem podchodzi do romantycznych napi\u0119\u0107 Austen. \u2013 <em>Trudno umrze\u0107 z niepokoju, \u017ce rodzin\u0119 Bennet\u00f3w czeka ca\u0142kowita ruina i towarzyski upadek, skoro zna si\u0119 t\u0119 histori\u0119 na wylot i wiadomo, \u017ce wszystko dobrze si\u0119 sko\u0144czy i nawet Lydia z Wickhamem u\u0142o\u017c\u0105 sobie w tym uk\u0142adzie jak\u0105\u015b zno\u015bn\u0105 egzystencj\u0119 \u2013 <\/em>zwierza si\u0119. T\u0142umaczaka wskazuje jednak na inne \u017ar\u00f3d\u0142o emocji: niesprawiedliwo\u015b\u0107 wobec Jane. \u2013 <em>Lizzy jest bardziej przenikliwa ni\u017c Jane, Charlotte bardziej pragmatyczna, Lydia sama bywa pod\u0142a \u2013 ka\u017cda z nich lepiej ni\u017c Jane znios\u0142aby nikczemno\u015b\u0107 i ob\u0142ud\u0119. Jane jest najbardziej bezbronna, wi\u0119c budzi najwi\u0119ksze wsp\u00f3\u0142czucie <\/em>\u2013<em> <\/em>wspomina.<\/p>\n\n\n\n<p>Anna Ba\u0144kowska przeciwnie \u2013 zanurza si\u0119 w mroku. Wskazuje sceny z <em>Wichrowych Wzg\u00f3rz<\/em>, kt\u00f3re by\u0142y dla niej najtrudniejsze emocjonalnie: okrucie\u0144stwo Heathcliffa wobec psa Isabeli oraz jego makabryczne wyznanie nad grobem Catherine. Wskazane fragmenty \u2013 pe\u0142ne obsesji, t\u0119sknoty i szale\u0144stwa \u2013 pokazuj\u0105, jak daleko mo\u017ce si\u0119ga\u0107 zaanga\u017cowanie t\u0142umacza w przek\u0142ad. To nie przypadek, \u017ce w\u0142a\u015bnie te sceny wr\u00f3ci\u0142y tak\u017ce przy pytaniu o najtrudniejsze fragmenty do prze\u0142o\u017cenia.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-block-embed-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_55541\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/n3cINisn40E?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"jezyk-miedzy-xix-wiekiem-a-wspolczesnoscia\">J\u0119zyk: mi\u0119dzy XIX wiekiem a wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci\u0105<\/h2>\n\n\n\n<p>Obie t\u0142umaczki balansuj\u0105 mi\u0119dzy historycznym tonem a wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 czytelno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>Dorota Konowrocka-Sawa precyzuje: <em>Z pewno\u015bci\u0105 nikt nie m\u00f3wi w tej ksi\u0105\u017cce \u201esiema\u201d i \u201enara\u201d. Nie jest to r\u00f3wnie\u017c Orzeszkowa, bardziej Prus, cho\u0107 z uwsp\u00f3\u0142cze\u015bnion\u0105 ortografi\u0105, sk\u0142adni\u0105 i interpunkcj\u0105. <\/em>T\u0142umaczka podkre\u015bla, \u017ce stara\u0142a si\u0119 dobra\u0107 styl i rejestr w taki spos\u00f3b, by nikt nie mia\u0142 w\u0105tpliwo\u015bci, \u017ce jeste\u015bmy w pocz\u0105tkach XIX wieku w angielskich (wzgl\u0119dnie) wy\u017cszych sferach. Jednocze\u015bnie nie chcia\u0142a stwarza\u0107 czytelnikowi sztucznych przeszk\u00f3d w odbiorze tekstu.<\/p>\n\n\n\n<p>Tymczasem Anna Ba\u0144kowska deklaruje wi\u0119ksz\u0105 pow\u015bci\u0105gliwo\u015b\u0107: <em>W og\u00f3le stara\u0142am si\u0119 unika\u0107 zbyt wsp\u00f3\u0142czesnych wyra\u017ce\u0144. Ca\u0142y czas mia\u0142em w pami\u0119ci, \u017ce to powie\u015b\u0107 z I po\u0142owy XIX wieku. Zreszt\u0105 redaktorka te\u017c nad tym czuwa\u0142a<\/em>. Jednocze\u015bnie t\u0142umaczka<em> Wichrowych Wzg\u00f3rz <\/em>musia\u0142a zmierzy\u0107 si\u0119 z problemami bardziej strukturalnymi. Chodzi na przyk\u0142ad o j\u0119zyk Josepha. Zapytana o decyzje, podj\u0119te wobec tej postaci, odpowiada: <em>Nie wyobra\u017cam sobie Brytyjczyka m\u00f3wi\u0105cego gwar\u0105 polskiego g\u00f3rala spod samiu\u015bkich Tater (jak w przek\u0142adzie Grzesika). Ale nie m\u00f3g\u0142 te\u017c m\u00f3wi\u0107 normalnym j\u0119zykiem, jak u Sujkowskiej, to by\u0142oby sprzeczne z wol\u0105 autorki. Dlatego po namy\u015ble zdecydowa\u0142am si\u0119 na \u201eeklektyczn\u0105\u201d stylizacj\u0119.<\/em><\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"bohaterowie-pod-lupa-tlumaczek\">Bohaterowie pod lup\u0105 t\u0142umaczek<\/h2>\n\n\n\n<p>T\u0142umaczenie zmienia spos\u00f3b widzenia postaci \u2013 ale nie zawsze w oczywisty spos\u00f3b.<\/p>\n\n\n\n<p>Dla Doroty Konowrockiej-Sawy pan Darcy pozostaje postaci\u0105 drugiego planu. Interesuje j\u0105 raczej galeria intryguj\u0105cych postaci i sie\u0107 relacji spo\u0142ecznych ni\u017c romantyczna o\u015b powie\u015bci. Jednocze\u015bnie broni Darcy\u2019ego przed wsp\u00f3\u0142czesnymi oskar\u017ceniami. \u2013 <em>Nie uwodzi podst\u0119pnie [&#8230;] i nie doprowadza [&#8230;] do rozstroju nerwowego<\/em> \u2013 podkre\u015bla autorka przek\u0142adu. Widzi w nim raczej cz\u0142owieka zdolnego do przemiany.<\/p>\n\n\n\n<p>Praca nad <em>Wichrowymi Wzg\u00f3rzami<\/em> nie z\u0142agodzi\u0142a obrazu Heathcliffa: \u2013 <em>Z jednej strony to cz\u0142owiek g\u0142\u0119boko nieszcz\u0119\u015bliwy, a z drugiej w\u0142a\u015bnie toksyczny, kt\u00f3ry unieszcz\u0119\u015bliwia wszystkich \u2013 <\/em>wspomina prac\u0119 nad powie\u015bci\u0105 Anna Ba\u0144kowska. Jej celem nie jest wi\u0119c rehabilitacja bohatera, lecz w\u0142a\u015bnie podkre\u015blenie tej niejednoznaczno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\" id=\"tlumacz-jako-ogrodnik\">T\u0142umacz jako ogrodnik<\/h2>\n\n\n\n<p>Najbardziej poruszaj\u0105ca jest chyba metafora, kt\u00f3r\u0105 proponuje Dorota Konowrocka-Sawa: t\u0142umaczenie jako ogr\u00f3d. Redagowanie tekstu to wi\u0119c <em>przycinanie, odchwaszczanie i przesadzanie s\u0142\u00f3w<\/em>. To praca cierpliwa, wymagaj\u0105ca, ale te\u017c tw\u00f3rcza. W ko\u0144cu ka\u017cdy ogr\u00f3d, nawet je\u015bli oparty na tym samym planie, wygl\u0105da inaczej.<\/p>\n\n\n\n<p>W tym sensie nowe przek\u0142ady klasyki nie s\u0105 konkurencj\u0105 dla starych, lecz ich dope\u0142nieniem. Pokazuj\u0105, \u017ce literatura nie jest martwym kanonem, lecz \u017cyw\u0105 materi\u0105. Zmienia si\u0119 wraz z czytelnikiem, j\u0119zykiem i wra\u017cliwo\u015bci\u0105 tych, kt\u00f3rzy j\u0105 na nowo opowiadaj\u0105.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Anna Ba\u0144kowska t\u0142umaczy Wichrowe Wzg\u00f3rza a Dorota Konowrocka-Sawa Dum\u0119 i uprzedzenie. Co daj\u0105 nam przek\u0142ady klasyk\u00f3w, odczytane na nowo i przepuszczone przez wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 wra\u017cliwo\u015b\u0107? Dla obu t\u0142umaczek nie by\u0142y to pierwsze spotkania z klasykami. Dorota Konowrocka-Sawa i Anna Ba\u0144kowska maj\u0105 na swoich kontach przek\u0142ady innych ikonicznych powie\u015bci. Postanowili\u015bmy zapyta\u0107 je, czy praca z takimi tekstami&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":20,"featured_media":142820,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"default","_twitter_share_type":"default","_linkedin_share_type":"default","_pinterest_share_type":"default","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"default","_selected_social_profile":[]},"categories":[5139],"tags":[3248,3394],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-142813","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","tag-ksiazki","tag-news","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-29 19:53:56","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142813"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/20"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=142813"}],"version-history":[{"count":8,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142813\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":142824,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/142813\/revisions\/142824"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/142820"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=142813"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=142813"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=142813"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=142813"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}