{"id":15513,"date":"2019-10-10T18:13:40","date_gmt":"2019-10-10T16:13:40","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=15513"},"modified":"2024-03-22T15:30:16","modified_gmt":"2024-03-22T14:30:16","slug":"warszawa-w-budowie-pomnikomania","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/warszawa-w-budowie-pomnikomania\/","title":{"rendered":"Czym jest nowoczesna Pomnikomania? &#8211; rozmawiali\u015bmy z kuratorami i artystami tegorocznej edycji festiwalu Warszawa w Budowie"},"content":{"rendered":"\n<h4 class=\"wp-block-heading\"><strong>Beton konopny, samoodnawialny kamie\u0144 z bakteriami a mo\u017ce postument bez figur &#8211; kuratorzy kolejnej ods\u0142ony projektu &#8222;Warszawa w Budowie&#8221; analizie poddaj\u0105 tradycyjne monumenty, szukaj\u0105c nieoczywistych form dla nieoczywistych historii. <\/strong><\/h4>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><strong>\u201cPomnikomania\u201d<\/strong> to has\u0142o tegorocznej edycji festiwalu organizowanego przez <strong>Muzeum Sztuki Nowoczesnej<\/strong> i <strong>Muzeum Warszawy<\/strong>. Na placu przy Domach Towarowych Centrum oraz w\u00a0pawilonie architektury <strong>Zodiak<\/strong> do<strong> 3 listopada<\/strong> b\u0119dziecie mogli zobaczy\u0107 prototypy alternatywnych pomnik\u00f3w, kt\u00f3re rzucaj\u0105 wyzwanie konwencjonalnym modelom upami\u0119tniania. <\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\">cover: <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/zbiorowy\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">kolektyw Zbiorowy<\/a><\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><span style=\"font-weight: 400;\">Pomniki bardzo szybko potrafi\u0105 wrosn\u0105\u0107 w tkank\u0119 miejsk\u0105 &#8211; na tyle szybko, \u017ce cz\u0119sto nie wiemy, co w\u0142a\u015bciwie wyra\u017caj\u0105. Tradycyjny j\u0119zyk obrazowania, pozornie prosty i dos\u0142owny, w rzeczywisto\u015bci za\u015b sk\u0105pany w ideologicznym sosie, mo\u017ce ulec stopniowemu zatarciu. Monumentalne figury, heroiczne gesty, enigmatyczne alegorie z czasem zaczynaj\u0105 wydawa\u0107 si\u0119 anachroniczne, niezrozumia\u0142e, obce. Kuratorzy festiwalu <strong>Warszawa w Budowie<\/strong>, <strong>Szymon Maliborski<\/strong> z <strong>warszawskiego MSN<\/strong>oraz <strong>\u0141ukasz Zaremba<\/strong> z <strong>Instytutu Kultury Polskiej<\/strong>, pytaj\u0105 o aktualno\u015b\u0107 buduj\u0105cych nasze rozumienie historii monument\u00f3w. Czy formy, do kt\u00f3rych zostali\u015bmy przyzwyczajeni przystaj\u0105 do tera\u017aniejszo\u015bci? Jak wygl\u0105da\u0107 b\u0119d\u0105 pomniki za 50, 100 lat? Jakie postacie b\u0119d\u0105 upami\u0119tnia\u0107? Czy b\u0119d\u0105 w stanie wyprze\u0107 przez lata wypracowane wzory? <\/span><\/p>\n\n\n\n<script type=\"text\/javascript\" data-cfasync=\"false\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/plugins\/going\/events\/assets\/js\/embed\/out\/gi.min.js?ver=1\"><\/script> <div class=\"going_frame\" data-id=\"2156834\"><\/div>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><span style=\"font-weight: 400;\">Na potrzeby tegorocznego festiwalu Warszawa w Budowie powsta\u0142o m.in. <strong>7 prototyp\u00f3w monument\u00f3w, kt\u00f3re zasiedli\u0142y plac przed pawilonem Zodiak.<\/strong> Skoncentrowane w jednej przestrzeni tworz\u0105 utopijny \u201cpark rze\u017aby\u201d, w kt\u00f3rym liczby, abstrakcyjne kszta\u0142ty i przedmioty codziennego u\u017cytku nasi\u0105kaj\u0105 nowymi znaczeniami. O stosunek tych nowoczesnych propozycji do dominuj\u0105cych w przestrzeni publicznej pomnik\u00f3w zapyta\u0142am kurator\u00f3w wystawy. <\/span><\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><strong>Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 tym wszystkim alternatywnym monumentom, zastanawiam si\u0119, czy nie s\u0105 one zbyt hermetyczne? Czy da si\u0119 po\u0142\u0105czy\u0107 te nieoczywiste formy z funkcj\u0105 jak\u0105 pomnik ma docelowo spe\u0142nia\u0107?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><strong>Szymon Maliborski:<\/strong> Je\u017celi spojrzeliby\u015bmy na krajobraz pomnikowy Warszawy, to za\u0142o\u017c\u0119 si\u0119, \u017ce nie byliby\u015bmy w stanie rozpozna\u0107 90% figur, kt\u00f3re reprezentuj\u0105. My\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cdy pomnik i rodzaj ikonografii, z kt\u00f3r\u0105 jeste\u015bmy obyci wydaje nam si\u0119 bardzo oczywisty, naturalny. W ten spos\u00f3b zaczyna on rzekomo pasowa\u0107 do tego, jak t\u0142umaczy\u0107 histori\u0119. Gdyby\u015bmy spr\u00f3bowali stestowa\u0107 to, jak dzia\u0142aj\u0105 pokazywane na wystawie pomniki-prototypy, kt\u00f3re umieszczone na jednym placu wrzucone zosta\u0142y w pewn\u0105 sztuczn\u0105 sytuacj\u0119, to trudno by\u0142oby im \u201cwygra\u0107\u201d z dominuj\u0105cymi, odwiecznymi, zawsze obecnymi w przestrzeni publicznej tradycyjnymi monumentami. Te modele s\u0105 na razie pewnym przymierzeniem si\u0119 do my\u015blenia o tym, jak reprezentowa\u0107 histori\u0119. Wydaje mi si\u0119, \u017ce jest to bardzo powolny proces &#8211; na tyle powolny, \u017ce trudno my\u015ble\u0107 o nich jak o realnej alternatywie. Nie uwa\u017cam jednak, \u017ce jeste\u015bmy zbyt hermetyczni &#8211; medium pomnika jest samo w sobie ma\u0142o oczywiste.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"706\" src=\"http:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/00warszawa-_dyptyk-1024x706.jpg\" alt=\"Warszawa w Budowie\" class=\"wp-image-15647\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/00warszawa-_dyptyk-1024x706.jpg 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/00warszawa-_dyptyk-300x207.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/00warszawa-_dyptyk-768x530.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Kuratorzy: Szymon Maliborski, \u0141ukasz Zaremba | Fragment makiety jednego z pomnik\u00f3w<br><br>fot. Milena Soporowska<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><strong>\u0141ukasz Zaremba:<\/strong> Dzia\u0142anie pomnik\u00f3w nie polega na tym, \u017ce przekazuj\u0105 jak\u0105\u015b okre\u015blon\u0105 wiedz\u0119 historyczn\u0105, nie s\u0105 to ksi\u0105\u017cki, z kt\u00f3rych uczymy si\u0119 na pami\u0119\u0107, jaka osoba by\u0142a wa\u017cna. Pomniki dzia\u0142aj\u0105 w du\u017co bardziej zniuansowany spos\u00f3b i na co dzie\u0144. Nasze pomniki wytwarzaj\u0105 inne relacje z odbiorcami i odbiorczyniami. U nas nie ma postument\u00f3w, chyba, \u017ce postumenty niezale\u017cne od figur. Na naszej wystawie sprowadzamy licznik d\u0142ugu na ziemi\u0119, \u017ceby mo\u017cna by\u0142o go zobaczy\u0107 z bliska, a\u017c liczby zaczn\u0105 si\u0119 rozmywa\u0107 i stan\u0105 si\u0119 jeszcze bardziej abstrakcyjne ni\u017c procesy, kt\u00f3re obrazuj\u0105. Zak\u0142adamy zatem, \u017ce nasze pomniki s\u0105 co najmniej tak samo czytelne, jak wszystkie inne. I tak naprawd\u0119 w pomnikach niekoniecznie chodzi o historyczn\u0105 tre\u015b\u0107. Nasze pomniki zach\u0119caj\u0105 do poszukiwania, do dowiadywania si\u0119 czym s\u0105. To formy, kt\u00f3re przyci\u0105gaj\u0105, ciekawi\u0105, w odr\u00f3\u017cnieniu od stu kilku pomnik\u00f3w w \u015ar\u00f3dmie\u015bciu, do kt\u00f3rych si\u0119 przyzwyczaili\u015bmy, ale to nie znaczy, \u017ce wiemy, co wyra\u017caj\u0105 i o czym s\u0105.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<script type=\"text\/javascript\" data-cfasync=\"false\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/plugins\/going\/events\/assets\/js\/embed\/out\/gi.min.js?ver=1\"><\/script> <div class=\"going_frame\" data-id=\"2164506\"><\/div>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><strong>Szymon Maliborski:<\/strong> Tamte pomniki reprezentuj\u0105 pewne rozumienie historii, z kt\u00f3rym jeste\u015bmy ju\u017c bardzo dobrze zapoznani. Widzimy figur\u0119 na postumencie, i od razu zak\u0142adamy, \u017ce jest to posta\u0107 wybitna, kt\u00f3r\u0105 nale\u017ca\u0142o upami\u0119tni\u0107. Je\u017celi nagle jeste\u015bmy tego rozpoznania, kt\u00f3re jest rzekomo naturalne, pozbawieni w\u00f3wczas pomnik jawi nam si\u0119 jako co\u015b, co wymaga kontekstu, opowie\u015bci, wyt\u0142umaczenia. Pewnie gdyby nie to, jak wyglada dominuj\u0105ca wersja my\u015blenia o historii, ten m\u0119\u017cczyzna na postumencie nie jawi\u0142by si\u0119 od razu jako kto\u015b wyj\u0105tkowy, kto zas\u0142u\u017cy\u0142 na to miejsce.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/02warszawa_w_budowie_soporowska-683x1024.jpg\" alt=\"Warszawa w Budowie\" class=\"wp-image-15567\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/02warszawa_w_budowie_soporowska-683x1024.jpg 683w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/02warszawa_w_budowie_soporowska-200x300.jpg 200w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><figcaption>Gizela Mickiewicz, Op\u00f3\u017anianie przesz\u0142o\u015bci, fot. Milena Soporowska<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><strong>Czy w Polsce istnieje taki modelowy pomnik, kt\u00f3ry spe\u0142nia wymogi alternatywnego, otwartego na r\u00f3\u017cne historie monumentu?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><strong>\u0141ukasz Zaremba:<\/strong> On jest w Warszawie. &#8211; <strong>Pozdrowienia z Alei Jerozolimskich Joanny Rajkowskiej <\/strong>s\u0105 bardzo skutecznym pomnikiem. Kiedy by\u0142 stawiany, by\u0142 kontrowersyjny, nieoczywisty. Dzi\u015b Rondo de Gaulle&#8217;a trudno wyobrazi\u0107 nam sobie bez niego. To pomnik, kt\u00f3ry bardzo wyra\u017anie wprost pyta:&nbsp;dlaczego Aleje Jerozolimskie tak si\u0119 nazywaj\u0105? Kogo tu brakuje, skoro g\u0142\u00f3wna arteria miasta ze Wschodu na Zach\u00f3d nosi t\u0119 nazw\u0119? A zarazem jest to pomnik, kt\u00f3ry \u017cyje &#8211; jak <strong>Pomnik Ch\u0142opa Daniela Rycharskiego<\/strong>,&nbsp;kt\u00f3ry zmienia kszta\u0142t, kolory w zale\u017cno\u015bci od kontekstu, porusza si\u0119 s\u0142u\u017c\u0105c za m\u00f3wnic\u0119 w czasie demonstracji, tak samo Palma Rajkowskiej si\u0119 zmienia &#8211; artystka zdejmowa\u0142a li\u015bcie na \u015awi\u0119to Niepodleg\u0142o\u015bci, kiedy stawa\u0142o si\u0119 festiwalem nacjonalizmu,&nbsp; ostatnio li\u015bcie zmieni\u0142y si\u0119 w ofiary katastrofy klimatycznej, w \u015brodku kt\u00f3rej jeste\u015bmy. Palma s\u0142u\u017cy\u0142a wielu organizacjom, artystkom, artystom, jako struktura wsparcia, jako postument. Kiedy podczas wielu demonstracji stawali przy niej, dawa\u0142o im to pewn\u0105 widzialno\u015b\u0107 &#8211; czy to jest marsz r\u00f3wno\u015bci i wyspa Lesbos, kt\u00f3ra zosta\u0142a tam zbudowana, czy inne akcje, kt\u00f3re wykorzystywa\u0142y pomnik &#8211; miejsce w przestrzeni publicznej i odnosz\u0105ce si\u0119 do pami\u0119ci.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\">Trudno nam sobie teraz wyobrazi\u0107 to rondo bez palmy &#8211; pr\u00f3bowali\u015bmy znale\u017a\u0107 zdj\u0119cia bez tego pomnika, i kiedy w ko\u0144cu nam si\u0119 uda\u0142o, okaza\u0142o si\u0119, \u017ce ten krajobraz bez palmy wygl\u0105da zupe\u0142nie nienaturalne. Ten pomnik jest ju\u017c na swoim miejscu.<\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"683\" height=\"1024\" src=\"http:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/03warszawa_w_budowie-683x1024.jpg\" alt=\"Warszawa w Budowie\" class=\"wp-image-15561\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/03warszawa_w_budowie-683x1024.jpg 683w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/03warszawa_w_budowie-200x300.jpg 200w\" sizes=\"(max-width: 683px) 100vw, 683px\" \/><figcaption>Ose\u0142ki, Olga Mici\u0144ska, fot. Milena Soporowska<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><span style=\"font-weight: 400;\">Wiele pomnik\u00f3w prezentowanych na wystawie Warszawa w Budowie \u0142\u0105czy poj\u0119cie marginalizacji. Uwypukleniu ulega to, co zazwyczaj&nbsp; bagatelizowane. Spogl\u0105daj\u0105c na peryferie wielkich historii, czyn\u00f3w i postaci, arty\u015bci skupiaj\u0105 si\u0119 na tym, co na og\u00f3\u0142 pomijamy.&nbsp;<\/span><\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><span style=\"font-weight: 400;\"><strong>Olga Mici\u0144ska<\/strong> podejmuje temat postument\u00f3w. W jej pracach pt. <strong>Ose\u0142ki <\/strong>niewidoczne, pozornie neutralne coko\u0142y przyjmuj\u0105 kszta\u0142t codziennych lub przemys\u0142owych przedmiot\u00f3w. Europaleta, dzi\u0119ki u\u017cyciu marmuru, staje si\u0119 czym\u015b szlachetnym. Zwyczajna szafka zyskuje na znaczeniu jako potencjalny pomnikowy wspornik. <\/span><\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><span style=\"font-weight: 400;\"><strong>Olga Mici\u0144ska: <\/strong>Jednym z zamys\u0142\u00f3w mojej propozycji na prototyp pomnika by\u0142o swego rodzaju oswojenie monumentu oraz uj\u0119cie go w formach popularnych i powszechnie rozpoznawalnych. Przez zastosowanie tak prostych, niemal banalnych motyw\u00f3w, kojarzonych ze \u015brodowiskiem domowym lub masowo przemys\u0142owym, staram si\u0119 przybli\u017cy\u0107, a mo\u017ce wr\u0119cz sprofanowa\u0107 form\u0119 pomnikow\u0105. Form\u0119, kt\u00f3rej cz\u0119sto przyznaje si\u0119 status nietykalno\u015bci kreuj\u0105cy dystans wobec znacznej wi\u0119kszo\u015bci odbiorc\u00f3w. Rozpraszaj\u0105c elementy na placu chcia\u0142am zerwa\u0107 z frontalnym i monolitycznym uk\u0142adem rze\u017ab pomnikowych. Materia\u0142 niekoniecznie jest tu ukrywany, a raczej wydobywane s\u0105 tu walory kamienia (jest to przede wszystkim granit i piaskowiec) poprzez nieoczywiste jego zastosowanie. Elementy z piaskowca maj\u0105 t\u0119 dodatkow\u0105 cech\u0119, \u017ce mog\u0105 te\u017c w pe\u0142ni funkcjonowa\u0107 jako kamienie szlifierskie do ostrzenia narz\u0119dzi gospodarczych &#8211; przewarto\u015bciowuje to pomnikowy immunitet w stron\u0119 obiektu u\u017cytkowego.<\/span><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"http:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/04warszawa_w_budowie-1024x683.jpg\" alt=\"Warszawa w Budowie\" class=\"wp-image-15562\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/04warszawa_w_budowie-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/04warszawa_w_budowie-300x200.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2019\/10\/04warszawa_w_budowie-768x512.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Witek Orski, Podk\u0142ad, fot. Milena Soporowska<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><span style=\"font-weight: 400;\"><strong>Witek Orski<\/strong>, artysta wizualny, fotograf, r\u00f3wnie\u017c skupia si\u0119 na tym, co na og\u00f3\u0142 ignorowane. Na wystawie Warszawa w Budowie pokazuje prac\u0119 <strong>Podk\u0142ad<\/strong>. To seria fotografii umieszczonych na planszy reprezentuj\u0105cej transparentne t\u0142o w Photoshopie. Tak jak zaakcentowana zostaje bia\u0142o-szara cyfrowa siatka, tak i podkre\u015blone zostaj\u0105 krajobrazy, w kt\u00f3re artysta wtapia jedne z najbardziej znanych pomnik\u00f3w w centrum stolicy. Na odbitkach to t\u0142a staj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnym bohaterem obrazu. <\/span><\/p>\n\n\n\n<script type=\"text\/javascript\" data-cfasync=\"false\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/plugins\/going\/events\/assets\/js\/embed\/out\/gi.min.js?ver=1\"><\/script> <div class=\"going_frame\" data-id=\"2164502\"><\/div>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\"><span style=\"font-weight: 400;\"><strong>Witek Orski: <\/strong><\/span>We wszystkich swoich pracach staram si\u0119, nawet je\u015bli zajmuj\u0119 si\u0119 jakim\u015b tematem powiedzmy spoza dziedziny obrazowania i fotografii, wprowadzi\u0107 jak\u0105\u015b form\u0119 namys\u0142u nad samym medium fotograficznym &#8211; w tym przypadku jest to zadanie pytania o to, czym jest t\u0142o i jak funkcjonuje w zdj\u0119ciach. Cz\u0119sto t\u0142o ukrywa si\u0119 w nieostro\u015bci, albo si\u0119 je wydobywa &#8211; w zale\u017cno\u015bci od tego, co chcemy powiedzie\u0107, nadajemy mu okre\u015blon\u0105 rol\u0119. Z kolei na poziomie pracy postprodukcyjnej z fotografi\u0105 cyfrow\u0105 interesuje mnie praca na warstwach. Warstwa, jak i inne techniczne terminy, mog\u0105 sta\u0107 si\u0119 bardzo p\u0142odnymi pod wzgl\u0119dem teoretycznym poj\u0119ciami. Przezroczysto\u015b\u0107, transparencja &#8211; to okre\u015blenia, kt\u00f3re s\u0105 niezwykle pojemne i kt\u00f3re mo\u017cna przenie\u015b\u0107 na krytyczne ogl\u0105danie rzeczywisto\u015bci, np. pomnik\u00f3w miejskich. U\u017cywaj\u0105c tych poj\u0119\u0107 w realu mo\u017cemy zapyta\u0107 na przyk\u0142ad o to jakie idee bezwiednie przyswajamy na codzie\u0144 obcuj\u0105c z warstwami t\u0142a czy krajobrazu upstrzonego pomnikami miejskiego. Krajobrazu, kt\u00f3ry nam &#8211; jego mieszka\u0144com &#8211; zdaje si\u0119 niemal przezroczysty.<\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:19px;text-align:center\" class=\"has-text-color\"><strong>Te i inne alternatywne sposoby rozumienia koncepcji pomnika mo\u017cecie sprawdzi\u0107 w ramach festiwalu Warszawa w Budowie pawilonie Zodiak do 3.11.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p style=\"color:#000000;font-size:17px\" class=\"has-text-color\">Cover: <span id=\"fbPhotoSnowliftCaption\" class=\"fbPhotosPhotoCaption\" tabindex=\"0\" aria-live=\"polite\" data-ft=\"{&quot;tn&quot;:&quot;K&quot;}\"><span class=\"hasCaption\">fot. Kuba Mozolewski<\/span><\/span><span id=\"fbPhotoSnowliftTagList\" class=\"fbPhotoTagList\"><span class=\"fcg\">&nbsp;<\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Beton konopny, samoodnawialny kamie\u0144 z bakteriami a mo\u017ce postument bez figur &#8211; kuratorzy kolejnej ods\u0142ony projektu &#8222;Warszawa w Budowie&#8221; analizie poddaj\u0105 tradycyjne monumenty, szukaj\u0105c nieoczywistych form dla nieoczywistych historii. \u201cPomnikomania\u201d to has\u0142o tegorocznej edycji festiwalu organizowanego przez Muzeum Sztuki Nowoczesnej i Muzeum Warszawy. Na placu przy Domach Towarowych Centrum oraz w\u00a0pawilonie architektury Zodiak do 3&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":15542,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[28],"tags":[125,129,2600,2599,2601],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-15513","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinie","tag-msn","tag-muzeum-warszawy","tag-pawilon-zodiak","tag-warszawa-w-budowie","tag-zodiak","parent_cat_opinie"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-21 19:19:18","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15513"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=15513"}],"version-history":[{"count":37,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15513\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":15931,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/15513\/revisions\/15931"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/15542"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=15513"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=15513"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=15513"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=15513"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}