{"id":28408,"date":"2020-06-29T12:15:20","date_gmt":"2020-06-29T10:15:20","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=28408"},"modified":"2024-03-22T15:41:11","modified_gmt":"2024-03-22T14:41:11","slug":"roznica-ktora-nie-musi-dzielic-sledzimy-watki-lgbtq-w-polskiej-sztuce-wspolczesnej","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/roznica-ktora-nie-musi-dzielic-sledzimy-watki-lgbtq-w-polskiej-sztuce-wspolczesnej\/","title":{"rendered":"R\u00f3\u017cnica, kt\u00f3ra nie musi dzieli\u0107 – \u015bledzimy w\u0105tki LGBTQ+ w polskiej sztuce wsp\u00f3\u0142czesnej"},"content":{"rendered":"\n

Polska sztuka poruszaj\u0105ca kwestie LGBTQ+ miesza porz\u0105dki, podwa\u017ca zastane kategorie, rozsadza sztywny gorset norm spo\u0142ecznych. <\/h4>\n\n\n\n

Sprawdzamy strategie artystyczne polskich tw\u00f3rc\u00f3w i tw\u00f3rczy\u0144, kt\u00f3rzy bior\u0105 na warsztat kwestie to\u017csamo\u015bci p\u0142ciowej, seksualno\u015bci i szeroko poj\u0119tej r\u00f3\u017cnicy. <\/p>\n\n\n\n

Zbigniew Libera<\/h4>\n\n\n\n

Zbigniew Libera na ok\u0142adce najnowszego Szumu <\/strong>dumnie prezentuje wypi\u0119t\u0105 pier\u015b. Na fotografii Anny Grzelewskiej<\/strong> wida\u0107 zalotnie spogl\u0105daj\u0105cego w kamer\u0119 artyst\u0119, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy w sobie cechy \u017ce\u0144skie i m\u0119skie. Mimo \u017ce g\u0142\u00f3wnym bohaterem numeru jest Libera, ca\u0142o\u015b\u0107 po\u015bwi\u0119cona zosta\u0142a pami\u0119ci zmar\u0142ego w 2019 roku arty\u015bcie S\u0142awomirowi Belinie<\/strong>  – \u201cduchowemu spadkobiercy wszystkich drag queen \u015bwiata\u201d, jak czytamy w redakcyjnym wst\u0119pie. Belina znany jest m.in. z powsta\u0142ej w 2009 roku 8-kana\u0142owej instalacji wideo \u201cNorma\u201d<\/em><\/strong>, do kt\u00f3rej inspiracj\u0105 by\u0142 udzia\u0142 artysty w queerowych festiwalach w warszawskim klubie Saturator<\/strong>. Propaguj\u0105ce odmienno\u015b\u0107 i inkluzywno\u015b\u0107 spotkania kwestionowa\u0142y tytu\u0142ow\u0105 \u201cnorm\u0119\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Stylizacja Libery odwo\u0142uje si\u0119 do tej tematyki, lecz nie jest bynajmniej novum w jego tw\u00f3rczo\u015bci. Artysta ju\u017c wielokrotnie nawi\u0105zywa\u0142 w swoich pracach do estetyki queerowej<\/strong>. W 1988 roku stworzy\u0142 cykl fotografii  \u201eKto\u015b inny\u201d<\/em><\/strong>. To seria autoportret\u00f3w, w kt\u00f3rych Libera stylizuje si\u0119 na kobiet\u0119. W momencie, gdy w Polsce nikt w\u0142a\u015bciwie nie s\u0142ysza\u0142 o stylistyce queer Libera – w wyrazistej szmince, po\u0144czochach i rozpi\u0119tej marynarce – przybiera uwodzicielskie pozy na domowym tapczanie. Tym samym artysta akcentuje to, co pomi\u0119dzy jednoznacznym podzia\u0142em na kobiet\u0119 i m\u0119\u017cczyzn\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/a>
Od lewej: ok\u0142adka Magazynu Szum, fot. Anny Grzelewskiej (2020 r.), obok jeden z autoportret\u00f3w z serii „Kto\u015b inny” (1988 r.), \u017ar\u00f3d\u0142o: Magazyn Szum oraz Archiwum Zbigniewa Libery MSN. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Karol Radziszewski <\/h4>\n\n\n\n

My\u015bl\u0105c <\/strong>o polskiej sztuce poruszaj\u0105ce tematy LGBTQ+ nie spos\u00f3b nie wymieni\u0107 Karola Radziszewskiego<\/strong>. Pami\u0119tam jego g\u0142o\u015bn\u0105 wystaw\u0119 \u201cZawsze chcia\u0142em\u201d<\/em> w Centrum Sztuki Wsp\u00f3\u0142czesnej CSW<\/strong> w 2007 roku kuratorowan\u0105 przez Stacha Szab\u0142owskiego<\/strong>. Agresja i rodzina, religia i seksualno\u015b\u0107, prywatne i publiczne –  to wszystko miesza si\u0119 ze sob\u0105 ponad 13 lat temu w warszawskiej instytucji, w kt\u00f3rej niedawno mieli\u015bmy okazj\u0119 ogl\u0105da\u0107 retrospektywn\u0105 wystaw\u0119 artysty „Pot\u0119ga sekret\u00f3w”<\/em><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n

Cz\u0119\u015bci\u0105 ekspozycji by\u0142 m.in. kontrowersyjny film \u201cFag Fighters: Prolog\u201d<\/a><\/strong> <\/a>opowiadaj\u0105cy o fikcyjnej gejowskiej boj\u00f3wce siej\u0105cej postrach na ulicach miasta. R\u00f3\u017cowe kominiarki, znak rozpoznawczy grupy, utka\u0142a babcia artysty. Najbardziej w pami\u0119\u0107 zapad\u0142o mi w\u00f3wczas zdj\u0119cie Radziszewskiego w kominiarce obok siedz\u0105cej na kanapie babci. Przestrze\u0144 galeryjn\u0105 podzielono na dwie strefy: jedn\u0105 zaaran\u017cowano niczym zwyczajne, polskie mieszkanie, drug\u0105 za\u015b jako wype\u0142niony graffiti mroczny, uliczny zau\u0142ek. Ca\u0142o\u015bci dope\u0142nia\u0142a kolekcja przeskalowanych wizerunk\u00f3w Jezusa wykorzystanych na popularnych obrazakch \u015bwi\u0119tych czy ok\u0142adkach katolickich pism. <\/p>\n\n\n\n

\u0141\u0105cz\u0105c dwa pozornie wykluczaj\u0105ce si\u0119 porz\u0105dki –  rodzinne ciep\u0142o i blisko\u015b\u0107 z czyst\u0105, niczym niepohamowan\u0105 przemoc\u0105 – Radziszewski unaocznia\u0142 paradoksy ludzkiej egzystencji. Jego boj\u00f3wka to ironiczny komentarz wobec brutalnych atak\u00f3w na \u015brodowiska homoseksualne, w kt\u00f3rych cz\u0119sto bior\u0105 udzia\u0142 ukochani przez babcie \u201cto dobry ch\u0142opak by\u0142\u201d agresorzy. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Karol Radziszewski, „Fag fighters prologue”, 2007, \u017ar\u00f3d\u0142o: http:\/\/www.karolradziszewski.com<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

Daniel Rycharski <\/h4>\n\n\n\n

Queer, katolicyzm i ma\u0142e polskie miasteczka<\/strong> – brzmi jak mieszanka wybuchowa. Daniel Rycharski balansuje na pograniczu wszystkich tych \u015bwiat\u00f3w, wydobywaj\u0105c r\u00f3\u017cnice, ale i przede wszystkim \u0142\u0105czniki pomi\u0119dzy tymi z pozoru wykluczaj\u0105cymi si\u0119 terytoriami. Rycharski czerpie z folkloru, symboliki religijnej i LGBTQ+<\/strong> pokazuj\u0105c, \u017ce kategorie, kt\u00f3rymi organizujemy nasz\u0105 percepcj\u0119 s\u0105 elastyczne i nigdy nie powinny przes\u0142ania\u0107 cz\u0142owieka z krwi i ko\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

W rodzinnym Kur\u00f3wku Rycharski anga\u017cuje lokaln\u0105 spo\u0142eczno\u015b\u0107<\/strong> do produkcji swoich dzie\u0142. Przez wsp\u00f3ln\u0105 prac\u0119 nad dotykaj\u0105cymi spraw ko\u015bcio\u0142a i seksualno\u015bci obiektami \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 dwa odmienne \u015brodowiska. Mimo r\u00f3\u017cnic \u015bwiatopogl\u0105dowych wsp\u00f3lnymi si\u0142ami powstaj\u0105 m.in. \u201cStrachy\u201d<\/em><\/strong>, kt\u00f3re symbolizuj\u0105 ofiary przemocy wobec os\u00f3b LGBTQ+<\/strong>. Ubrane w pozszywane ze sob\u0105 cz\u0119\u015bci garderoby mieszkaj\u0105cych na wsi homoseksualist\u00f3w nara\u017conych na dyskryminacj\u0119,  pokazywane by\u0142y na pierwszej indywidualnej wystawie Rycharskiego w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie w 2019 roku. <\/strong>\u201cStrachy\u201d, czyli z\u0142owrogi las drewnianych krzy\u017cy (nie tylko \u0142aci\u0144skich) sta\u0142 si\u0119 znakiem rozpoznawczym kuratorowanej przez Szymona Maliborskiego<\/strong> ekspozycji. Przeznaczone pierwotnie na pola w Kur\u00f3wku pe\u0142ni\u0105 dwie funkcje – z jednej strony, jako przedmiot u\u017cytkowy, broni\u0105 przed atakami dzikich zwierz\u0105t, z drugiej, jako dzie\u0142o sztuki, strasz\u0105 metaforycznym „wrogiem”, przypominaj\u0105c jednocze\u015bnie o krzywdz\u0105cych skutkach nieuzasadnionej agresji. <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Daniel Rycharski, „Strachy”, 2019, \u017ar\u00f3d\u0142o: https:\/\/artmuseum.pl<\/a><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Katarzyna Perlak<\/h4>\n\n\n\n

Nie tylko Rycharski czerpie z folkloru i praktyk ludowych. Katarzyna Perlak<\/strong>, mieszkaj\u0105ca w Londynie polska artystka, odzyskuje narodow\u0105 tradycj\u0119 tworz\u0105c m.in. prace wideo „Niolam Ja Se Kochaneczke<\/em>„<\/strong> (Kiedy\u015b mia\u0142em kochank\u0119\/kochanka). Powsta\u0142y w 2016 roku film to pr\u00f3ba stworzenia potencjalnych queerowych utopii wewn\u0105trz przesyconej rytua\u0142ami folklorystycznej wyobra\u017ani<\/strong>. Artystka pyta o to, czemu w tej wyobra\u017ani brak miejsca na to, co queer i jak mo\u017cemy to miejsce wsp\u00f3lnie wypracowa\u0107. Ubrane w tradycyjne ludowe stroje oraz ozdobne kominiarki kobiety \u015bpiewaj\u0105 regionalne pie\u015bni, recytuj\u0105 wiersze, przywo\u0142uj\u0105 dawne przys\u0142owia. <\/p>\n\n\n\n

Rok p\u00f3\u017aniej artystka realizuje performance „Happily Ever After”<\/em><\/strong> w ramach rezydencji w BWA Wroc\u0142aw<\/strong>. Przygl\u0105daj\u0105c si\u0119 konwencjom organizuj\u0105cym ca\u0142y proces zawierania ma\u0142\u017ce\u0144stwa, a nast\u0119pnie jego celebracji, artystka tworzy w\u0142asn\u0105 jego wersj\u0119, w kt\u00f3rej \u015blub bior\u0105 dwie kobiety. Okazuje si\u0119, \u017ce u samych podstaw utopijna wizja Perlak nie r\u00f3\u017cni si\u0119 specjalnie od jej pierwowzoru. Widzimy jak ubrana w \u015blubne suknie para, And\u017celika i Bogumi\u0142a, przemierza ulice miasta czy wznosi weselny toast. Same przygotowania, zabawa przy stole czy wsp\u00f3lny taniec na pierwszy rzut oka nie odbiegaj\u0105 od tego, co widzimy na ka\u017cdym typowym polskim weselu. Jednak noszone przez kobiety maski przypominaj\u0105 dobitnie, \u017ce\u00a0to, czego jeste\u015bmy \u015bwiadkami, gdyby mia\u0142o wydarzy\u0107 si\u0119 naprawd\u0119, jest w Polsce nielegalne. <\/p>\n\n\n\n

\n