{"id":33435,"date":"2020-11-02T16:03:31","date_gmt":"2020-11-02T15:03:31","guid":{"rendered":"http:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=33435"},"modified":"2024-03-22T15:45:47","modified_gmt":"2024-03-22T14:45:47","slug":"klara-wojtkowska-szamanizm-przodkowie-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/klara-wojtkowska-szamanizm-przodkowie-wywiad\/","title":{"rendered":"Muzyka jako dialog z przodkami &#8211; rozmawiamy z artystk\u0105 i uzdrowicielk\u0105 Klar\u0105 Wojtkowsk\u0105"},"content":{"rendered":"\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Kim s\u0105 Przodkowie? Jak si\u0119 z nimi komunikowa\u0107? Jak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0107 mo\u017ce w tej komunikacji sztuka? O Halloween, Dziadach i kulturach afryka\u0144skich rozmawiamy z Klar\u0105 Wojtkowsk\u0105 &#8211; czerpi\u0105c\u0105 z rdzennych tradycji artystk\u0105 i uzdrowicielk\u0105. <\/h4>\n\n\n\n<p>Dzi\u015b obchodzimy tzw. Zaduszki, czyli \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych. Maj\u0105cy swoj\u0105 d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, wywodz\u0105cy si\u0119 z tradycji poga\u0144skich Dzie\u0144 Zaduszny to czas po\u015bwi\u0119cony pami\u0119ci naszych przodk\u00f3w, czyli inaczej &#8222;dziad\u00f3w&#8221;. Klara Wojtkowska w rozmowie z Going. opowiada nam o r\u00f3\u017cnym definicjach &#8222;przodk\u00f3w&#8221; oraz sposobach, w jaki mo\u017cemy wej\u015b\u0107 z nimi w interakcj\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Jeste\u015b m.in autork\u0105 ksi\u0105\u017cki <em>B\u0119dziemy si\u0119 za was modli\u0107. Z Polski do Zimbabwe \u015bladami przodk\u00f3w<\/em>. Od czego zacz\u0119\u0142a si\u0119 Twoja podr\u00f3\u017c wg\u0142\u0105b kultur afryka\u0144skich? Co fascynowa\u0142o Ci\u0119 w tym kontynencie? <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Klara Wojtkowska: <\/strong><em>Pierwszy raz pojecha\u0142am do Afryki, konkretnie do RPA, po studiach muzycznych w ramach grantu, w trakcie kt\u00f3rego bada\u0142am polsk\u0105 emigracj\u0119 i performans, czego efektem mia\u0142y by\u0107 moje w\u0142asne dzia\u0142ania artystyczne. Pocz\u0105tkowe za\u0142o\u017cenia projektu uleg\u0142y ca\u0142kowitemu przeformu\u0142owaniu, jak tylko wyl\u0105dowa\u0142am w RPA, bo zainteresowa\u0142o mnie kompletnie co innego. Muzyka, kt\u00f3r\u0105 odkry\u0142am na miejscu, kultura, ludzie, przyroda, historia i&#8230; Zimbabwe, kt\u00f3re by\u0142o tu\u017c obok, g\u0142\u00f3wnie skupi\u0142y moj\u0105 uwag\u0119. Sp\u0119dzi\u0142am troch\u0119 czasu w po\u0142udniowym regionie, sko\u0144czy\u0142am studia afrykanistyczne, ale jako\u015b nadal nie mog\u0142am doj\u015b\u0107 do tego, co tak naprawd\u0119 sprawia\u0142o, \u017ce ci\u0105gle tam wraca\u0142am, t\u0119skni\u0142am, szuka\u0142am czego\u015b. Dopiero po \u015bmierci mojego brata i po chorobie, kt\u00f3ra wreszcie popchn\u0119\u0142a mnie w kierunku inicjacji uzdrowicielskiej w wydaniu panafrykanistycznym (jak i globalnym), mog\u0142am wreszcie by\u0107 w Zimbabwe w zgodzie z moim powo\u0142aniem jako tradycyjnej uzdrowicielki, bajarki i \u015bpiewaczki, tworz\u0105cej ceremonie i teatr dla przodk\u00f3w. Przyznam, \u017ce d\u0142ugo nie rozumia\u0142am tego powo\u0142ania i mu si\u0119 opiera\u0142am. To nie by\u0142a dla mnie opcja turystyczna &#8211; ta rola zak\u0142ada pe\u0142ne zaanga\u017cowanie. By\u0142a to dla mnie (i jest nadal) droga do domu i to jedyny kontekst, kt\u00f3ry nadaje sens temu, co czu\u0142am w Zimbabwe od samego pocz\u0105tku. Czu\u0142am, \u017ce to miejsce to m\u00f3j dom, a moi Przodkowie maj\u0105 tam do za\u0142atwienia spraw\u0119 najwy\u017cszej wagi. <\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_81774\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/ecQJBnqyoHw?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><em>Przej\u015bcie przez t\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 by\u0142o dla mnie niesamowicie trudne i szczerze m\u00f3wi\u0105c, to cud \u017ce nadal \u017cyj\u0119, ale teraz widz\u0119, jak bardzo ta \u015bcie\u017cka by\u0142a potrzebna. Przechodz\u0105c przez warstwy iluzji &#8211; akademickiej, intelektualnej, emocjonalnej, socjologicznej, spo\u0142ecznej, kulturowej, rodzinnej &#8211; mog\u0142am doj\u015b\u0107 do magicznego i duchowego sedna, tego pi\u0119knego \u015brodka Wielkiej Tajemnicy, gdzie wszyscy jeste\u015bmy swojscy, w ca\u0142o\u015bci znajomi i gdzie nikt nie jest obcy. <strong>Mog\u0142am zobaczy\u0107, jak du\u017co nie widzimy, nie rozumiemy w Afryce, w\u0142a\u015bnie z powodu naszych skrzywie\u0144 \u201cracjonalistycznych\u201d, &#8222;eurocentrycznych&#8221; i innych zabobon\u00f3w wywodz\u0105cych si\u0119 naszej cywilizacji. <\/strong>Mog\u0142am otworzy\u0107 si\u0119 na prawdziw\u0105 moc i tajemnice kultur kontynentu afryka\u0144skiego.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kim s\u0105 dla Ciebie przodkowie? <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>KW<\/strong>: <em><strong>Kiedy m\u00f3wi\u0119 o Przodkach, m\u00f3wi\u0119 o nich w sensie afryka\u0144skim &#8211; w tej kulturze Przodkowie to nie tylko nasza najbli\u017csza rodzina, nasza krew.<\/strong> Do Przodk\u00f3w zalicza si\u0119 ca\u0142\u0105 mas\u0119 istot, kt\u00f3re s\u0105 z nami spokrewnione &#8211; z nami jako jednostk\u0105, jako z rodzin\u0105, jako ze spo\u0142ecze\u0144stwem, narodem, krajem, Ziemi\u0105, wszech\u015bwiatem itd. itp. Najbli\u017csi Przodkowie pami\u0119taj\u0105, co to znaczy by\u0107 cz\u0142owiekiem, ale istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c tzw. Wielcy Przodkowie, kt\u00f3rzy s\u0105 str\u00f3\u017cami Ziemi i narodu, kt\u00f3rzy wykraczaj\u0105 poza granice cz\u0142owiecze\u0144stwa. W Zimbabwe oczywi\u015bcie m\u00f3wi si\u0119 o Mhondoro yeNyika, czyli s\u0142ynnych &#8222;lwach deszczu&#8221;. S\u0105 to Przodkowie, Kr\u00f3lowie, kt\u00f3rzy osiadaj\u0105 w cia\u0142ach lw\u00f3w i strzeg\u0105 narod\u00f3w oraz wszystkich dzieci tej Ziemi. To nie s\u0105 Przodkowie tylko dla ludzi. Afryka\u0144skie poj\u0119cie Przodk\u00f3w wspiera kosmologi\u0119 po\u0142\u0105czenia, bo jak powiedzia\u0142 Baba Vusamazulu Credo Mutwa z RPA, je\u015bli m\u00f3j Przodek ma g\u0142ow\u0119 lwa, a cia\u0142o cz\u0142owieka, czy b\u0119d\u0119 strzela\u0142 beznami\u0119tnie do lw\u00f3w? Raczej nie. Je\u015bli moi Przodkowie r\u00f3wnie\u017c \u017cyj\u0105 w drzewach, lub Ro\u015bliny s\u0105 rodzicami moich Przodk\u00f3w, to b\u0119d\u0119 szanowa\u0142_a Ro\u015bliny r\u00f3wnie\u017c jako moj\u0105 rodzin\u0119.<strong> Przodkowie tworz\u0105 duchowy korze\u0144 poj\u0119cia rodziny i s\u0105 nasz\u0105 duchow\u0105 rodzin\u0105, cho\u0107 ka\u017cdy cz\u0142owiek ma Przodk\u00f3w r\u00f3wnie\u017c swoich osobistych. Przodkowie s\u0105 po to, by \u0142\u0105czy\u0107.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"570\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-1024x570.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-33561\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-1024x570.png 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-300x167.png 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-768x427.png 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-370x206.png 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-800x445.png 800w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-20x11.png 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-185x103.png 185w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-740x412.png 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-400x222.png 400w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/NZARA-2-86x48.png 86w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Kadr z filmu NZARA-HUNGER<em> <\/em>Klary Wojtkowskiej. <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><strong>Jak przebiega komunikacja pomi\u0119dzy nami a Przodkami? <\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>KW<\/strong>: <em>To jest pytanie jednocze\u015bnie proste i skomplikowane zarazem. Przodkowie \u017cyj\u0105 w naszych ko\u015bciach, naszej krwi, w naszym sercu, w ziemi, w przyrodzie i bardzo cz\u0119sto przychodz\u0105 we \u015bnie. Ich j\u0119zyk potrafi by\u0107 raz bezpo\u015bredni i prosty, a innym razem wydaje si\u0119 nadzwyczaj skomplikowany. Staram si\u0119 ws\u0142uchiwa\u0107, gada\u0107, \u015bpiewa\u0107 i ufa\u0107. S\u0105 oczywi\u015bcie ceremonie i rytua\u0142y, ale z mojego do\u015bwiadczenia wynika, \u017ce najlepsze jest budowanie intymno\u015bci w \u017cyciu codziennym. Modlitwa, to jest to, co nas uczy j\u0119zyka naszych Przodk\u00f3w i naszej Duszy. Ka\u017cdy cz\u0142owiek ma oczywi\u015bcie r\u00f3\u017cne metody.  <\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Muzyka bardzo pomaga w tej komunikacji, a nawet mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce jest bezpo\u015brednim \u0142\u0105cznikiem z Przodkami. <\/strong>Istniej\u0105 tradycyjne pie\u015bni, kt\u00f3re \u015bwietnie s\u0142u\u017c\u0105 takim rozmowom. Nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, \u017ce ka\u017cdy cz\u0142owiek jest jednak innowacj\u0105, tj. nosi w sobie Przodk\u00f3w, ale nimi nie jest &#8211; stanowi now\u0105 istot\u0119 i dlatego za ka\u017cdym razem pie\u015b\u0144 i modlitwa takiego cz\u0142owieka b\u0119d\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cni\u0107. S\u0142owem trzeba improwizowa\u0107, czyli nauczy\u0107 si\u0119 wczu\u0107 w to, co jest tu i teraz, reaguj\u0105c muzycznie, intuicyjnie na tera\u017aniejszo\u015b\u0107. <\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>W tym roku po praz pierwszy od lat, z powodu pandemii, na warszawskich Pow\u0105zkach nie odb\u0119dzie si\u0119 rytualne \u015bpiewanie pie\u015bni \u017ca\u0142obnych w katakumbach. Gdyby\u015b mia\u0142a pu\u015bci\u0107, za\u015bpiewa\u0107 przodkom jak\u0105\u015b pie\u015b\u0144, co by to by\u0142o?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_52940\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/L5eGAkydf2Q?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>KW:<\/strong> <em>Chyba by\u0142by to utw\u00f3r &#8222;Odpowied\u017a\/Answer&#8221; z mojej p\u0142yty &#8222;BANGIZA 1+2&#8221;. Nie dlatego, \u017ce jest to m\u00f3j ulubiony utw\u00f3r, ale dlatego, \u017ce ma w swoim sercu intencj\u0119 ukojenia i intymno\u015bci. Jest tym, czym dla mnie jest po\u0142\u0105czenie z moj\u0105 duchow\u0105 rodzin\u0105 &#8211; po prostu mi\u0142o\u015bci\u0105<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Na prze\u0142omie pa\u017adziernika i listopada, ju\u017c w czasach przedchrze\u015bcija\u0144skich, na terenach dawnej Polski praktykowano obrz\u0119dowe obcowanie \u017cywych z umar\u0142ymi &#8211; tzw. Dziady rozs\u0142awione przez Mickiewicza. Jedzeniem i napitkami przynoszonymi na nagrobki pozyskiwano ich wstawiennictwo. Rytua\u0142y zaduszkowe mia\u0142y r\u00f3wnie\u017c pom\u00f3c dosta\u0107 si\u0119 do za\u015bwiat\u00f3w zagubionym lub pokutuj\u0105cym duszom. Czy spotka\u0142a\u015b si\u0119 z tego typu praktykami u rdzennych mieszka\u0144c\u00f3w na innych kontynentach?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>KW: <\/strong><em>Tak. We wszystkich rdzennych kulturach, kt\u00f3re pozna\u0142am przez do\u015bwiadczenie i tych, o kt\u00f3rych czyta\u0142am, na ca\u0142ym \u015bwiecie, szanuje si\u0119 Przodk\u00f3w. Szanuje si\u0119 ich karmi\u0105c jedzeniem, piciem, \u015bpiewem, ta\u0144cem, pi\u0119knem i prawd\u0105 w ramach r\u00f3\u017cnych ceremonii, rozmawiaj\u0105c z nimi, okazuj\u0105c szacunek dla pot\u0119\u017cnej obecno\u015bci tych, kt\u00f3rych ju\u017c z nami nie ma. Cz\u0142owiek czuje si\u0119 bezpieczny, bo wie, \u017ce nie jest sam na tej ziemi, i \u017ce to nie jest kwestia wiary. Chrze\u015bcija\u0144stwo wymy\u015bli\u0142o co\u015b takiego jak &#8222;wiara&#8221;, jako co\u015b co ma by\u0107 &#8222;\u015blep\u0105 wiar\u0105&#8221;, wiar\u0105 bez dowod\u00f3w. Jest to \u015bwietny spos\u00f3b na tworzenie kultu. Wiar\u0119 w kulturach rdzennych ocenia si\u0119 jako zabobon. Poczucie Boga, Przodk\u00f3w, Duszy i sensu \u017cycia &#8211; sensu mojego istnienia &#8211; jest w kulturach rdzennych pojmowane jako podstawa \u017cycia i zdrowia. Je\u015bli go nie ma, to znaczy, \u017ce mamy do czynienia z chorob\u0105 &#8211; indywidualn\u0105 lub cywilizacyjn\u0105. S\u0105 to kultury bardzo pragmatyczne, w kt\u00f3rych robi si\u0119 to, co jest potrzebne i to, co dzia\u0142a. Z Przodkami si\u0119 rozmawia, bo Przodkowie odpowiadaj\u0105 i pomagaj\u0105 &#8211; efekt\u00f3w tych rozm\u00f3w mo\u017cna do\u015bwiadczy\u0107 w praktyce, w \u017cyciu. <strong>Tradycyjny Uzdrowiciel jest jednocze\u015bnie naukowcem i mistykiem.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em><strong>Zmar\u0142ym si\u0119 pomaga, karmi si\u0119 ich, bo rozumie si\u0119 \u015bmier\u0107 jako pocz\u0105tek kolejnej wielkiej w\u0119dr\u00f3wki, a dusza potrzebuje mi\u0142o\u015bci, aby droga si\u0119 przed ni\u0105 otworzy\u0142a.<\/strong> Robimy to maj\u0105c nadziej\u0119, \u017ce to samo b\u0119d\u0105 robi\u0107 dla nas inni, kiedy przyjdzie na nas kolej. <\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Czy \u015bwi\u0119tujesz Halloween? Jaki masz stosunek do celebrowania tego czasu w formie barwnej maskarady, pe\u0142nej motyw\u00f3w \u015bmierci, wampir\u00f3w, duch\u00f3w i wszelkich ro\u017cnych postaci budz\u0105cych przera\u017cenie?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><em>KW: Jeden z moich dom\u00f3w, miejsce mojego dorastania, to Tucson, Arizona, miasto le\u017c\u0105ce oko\u0142o 100 km od granicy meksyka\u0144skiej. Kultura meksyka\u0144ska, jak i kultury rdzennych Amerykan\u00f3w s\u0105 tam nadzwyczaj \u017cywe i silne. Co roku odbywa si\u0119 parada na Dia de los Muertos, czyli Dzie\u0144 Zmar\u0142ych. <strong>Osobi\u015bcie, kiedy my\u015bl\u0119 o Halloween, my\u015bl\u0119 bardziej o Dia de los Muertos, jako czasie, kiedy te dwa \u015bwiaty, zmar\u0142ych i \u017cywych, s\u0105 sobie bli\u017csze. <\/strong>O historii Halloween za du\u017co nie wiem, ale my\u015bl\u0119, \u017ce nigdy nie chodzi\u0142o w nim o to, aby budzi\u0107 przera\u017cenie. Na estetyk\u0119 Dia de los Muertos sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 szkielety, czaszki i r\u00f3\u017cne inne postacie, kt\u00f3re mog\u0142yby si\u0119 nam wydawa\u0107 przera\u017caj\u0105ce, ale dla \u017cyj\u0105cego cz\u0142owieka samo zetkni\u0119cie si\u0119 z \u015bwiatem duchowym jest straszne, obce, dziwne, nieludzkie. Barwne maskarady uwielbiam (wed\u0142ug Dia de los Muertos), a motyw \u015bmierci mi nie przeszkadza. <strong>My\u015bl\u0119, \u017ce zrobili\u015bmy z Halloween co\u015b przera\u017caj\u0105cego, bo nasza cywilizacja panicznie boi si\u0119 \u015bmierci. <\/strong>\u017byjemy dziwnym mitem, \u017ce naukowcy zaraz odkryj\u0105 dla nas \u017cycie wieczne i \u015bmierci ju\u017c nie b\u0119dzie. Pr\u00f3bujemy j\u0105 wyczy\u015bci\u0107, mamy podej\u015bcie higieniczne, jak gdyby \u015bmier\u0107 by\u0142a chorob\u0105, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cna si\u0119 zarazi\u0107. Staramy si\u0119 mie\u0107 z ni\u0105 coraz mniej kontaktu. Paradoksalnie, nasze podej\u015bcie przyczynia si\u0119 do multiplikowania \u015bmierci, w wielu przypadkach \u017cyj\u0105c obecnie \u017cyciem bez \u017cycia. Normalizujemy stany depresyjne i samob\u00f3jcze, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce taki stan jest normalny, \u017ce aby z niego wyj\u015b\u0107 wystarczy wsta\u0107 i i\u015b\u0107 dalej. \u017ba\u0142oba przekraczaj\u0105ca dwa tygodnie zostaje zaklasyfikowana jako depresja kliniczna i mo\u017cna si\u0119 na ni\u0105 leczy\u0107. <strong>Patologizujemy zdrowy zwi\u0105zek ze \u015bmierci\u0105, a przecie\u017c to podr\u00f3\u017c, kt\u00f3ra czeka ka\u017cdego cz\u0142owieka i tak naprawd\u0119 ca\u0142e \u017cycie przygotowujemy si\u0119 do tego spotkania.<\/strong> Oczywi\u015bcie, \u015bmier\u0107 jest dla nas, \u017cywych, dziwna i inna, ale ma swoje miejsce i swoj\u0105 przestrze\u0144 w tym systemie.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Swego czasu pracowa\u0142am nad sztuk\u0105 ceremonialn\u0105 &#8222;Mokosz i G\u00f3ra&#8221; o Mokoszy, s\u0142owia\u0144skiej Bogini Ziemi i \u017bycia oraz G\u00f3rze \u015al\u0119\u017cy. Tam wyst\u0119puje posta\u0107 \u015bmierci kt\u00f3ra na samym ko\u0144cu m\u00f3wi nam, \u017ce tak naprawd\u0119 ma na imi\u0119 \u017cycie. I o to chodzi. Nie ma \u017cycia bez \u015bmierci, ani \u015bmierci bez \u017cycia. <\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_59626\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/zZur9vfJfuk?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><strong>Obecnie pracujesz nad filmem animowanym <em>NZARA-HUNGER<\/em> na podstawie sztuki opartej na afryka\u0144skim micie. Realizujesz go we wsp\u00f3\u0142pracy z Influun Studio Animacyjnym z Krakowa i z aktorami z Zimbabwe. Premierowy pokaz w Zimbabwe wywo\u0142a\u0142 polityczne kontrowersje. W zbi\u00f3rce na Idiegoogo piszesz, \u017ce jest to \u201eceremonia zepsutego \u015bwiata\u201d. Jakie przes\u0142anie dla wsp\u00f3\u0142czesnego cz\u0142owieka ma NZARA?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>KW:<\/strong> <em>NZARA jest opowie\u015bci\u0105 o r\u00f3\u017cnych rodzajach g\u0142odu. G\u0142\u00f3d fizyczny, g\u0142\u00f3d duchowy, g\u0142\u00f3d mi\u0142o\u015bci, g\u0142\u00f3d sensu, g\u0142\u00f3d w\u0142adzy, g\u0142\u00f3d pieni\u0119dzy, g\u0142\u00f3d godno\u015bci zniekszta\u0142caj\u0105 w nas cz\u0142owiecze\u0144stwo. Jest to film na podstawie mitu o tym jak Imperium Rozvi w Wielkim Zimbabwe pr\u00f3bowa\u0142o wykra\u015b\u0107 ksi\u0119\u017cyc z nieba, bo my\u015bleli, \u017ce ksi\u0119\u017cyc to talerz. W mojej wersji kraj popada w g\u0142\u00f3d z powodu z\u0142amanego serca kr\u00f3la, a g\u0142odni m\u0119\u017cczy\u017ani patrz\u0105 na ksi\u0119\u017cyc, kt\u00f3ry jest kobiet\u0105, widz\u0105c w niej talerz. Prowadzi to do r\u00f3\u017cnych absurd\u00f3w, bo kobieta na niebie, czyli ksi\u0119\u017cyc chce zej\u015b\u0107 na ziemi\u0119 swoj\u0105 w\u0142asn\u0105 drog\u0105, na swoich w\u0142asnych warunkach. M\u0119\u017cczy\u017ani przeciwstawiaj\u0105 si\u0119 jej potrzebom, m\u00f3wi\u0105c, \u017ce przecie\u017c ona jest kobiet\u0105 i ma by\u0107 talerzem, ma by\u0107 talerzem dla kr\u00f3la.<\/em><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"724\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/plakat_Nzara-724x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-33559\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/plakat_Nzara-724x1024.jpg 724w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/plakat_Nzara-212x300.jpg 212w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/plakat_Nzara-370x523.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/plakat_Nzara-185x262.jpg 185w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/plakat_Nzara-20x28.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/plakat_Nzara-400x566.jpg 400w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2020\/11\/plakat_Nzara-34x48.jpg 34w\" sizes=\"(max-width: 724px) 100vw, 724px\" \/><figcaption>Plakat do filmu Klary Wojtkowskiej<em> NZARA-HUNGER<\/em>, mat. promocyjne <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><em><strong>NZARA ma by\u0107 filmem &#8211; ceremoni\u0105 dla \u015bwiata, opowie\u015bci\u0105, kt\u00f3ra ma nakarmi\u0107 ten wielki g\u0142\u00f3d, kt\u00f3ry nosimy w sobie, a wed\u0142ug kt\u00f3rego \u017cyje i kieruje si\u0119 nasza cywilizacja.<\/strong> Cho\u0107 przebieg wydarze\u0144 w opowiadaniu wydaje si\u0119 tragiczny, to nie jest to tragedia, bo si\u0119 \u017ale nie ko\u0144czy.<\/em> &nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><em>NZARA w Polsce w chwili obecnej jest bardzo istotna, bo wyrok TK pokaza\u0142, \u017ce w Polsce \u201ekobieta ma sta\u0107 si\u0119 talerzem dla kr\u00f3la\u201d a \u201eniezjedzona kobieta to stw\u00f3r zaiste niebezpieczny\u201d, jak m\u00f3wi\u0105 g\u0142odni m\u0119\u017cczy\u017ani Rozvi. Jest to jeszcze bardziej trafne, bo jak wiemy Kaczy\u0144ski gra\u0142 w \u2018O Dw\u00f3ch Takich co Ukradli Ksi\u0119\u017cyc\u2019, czyni\u0105c go metaforycznie takim m\u0119\u017cczyzn\u0105 Rozvi. W sztuce zawarta jest r\u00f3wnie\u017c krytyka duchownych, jak i litery prawa \u015bwieckiego i duchownego, co objawia si\u0119 np. zas\u0142anianiem si\u0119 &#8222;\u015bwi\u0119tym tekstem&#8221; w postaci Biblii. To prowadzi do wywy\u017cszenia prawa ponad sprawiedliwo\u015b\u0107, czy s\u0142owa ponad modlitw\u0119. Skupiaj\u0105c si\u0119 na regule, \u0142amiemy ludzkie prawo &#8211;&nbsp; prawo zmienno\u015bci i tego, \u017ce nie da si\u0119 z \u017cycia stworzy\u0107 jakiejkolwiek regu\u0142y dla drugiej osoby. Sztuka dzieli duchownych (ka\u017cdej religii) na &#8222;chudych i grubych szaman\u00f3w&#8221;. &#8222;Chudy szaman&#8221; nosi w sobie ducha g\u0142odu, a &#8222;gruby szaman&#8221; ducha rozeznania. Ta metafora sprowadza si\u0119 do tego, \u017ce nawet je\u015bli kto\u015b m\u00f3wi nam, co mamy zrobi\u0107, r\u00f3wnie\u017c w \u015bwiecie duchowym, najwa\u017cniejsze jest to, by zapyta\u0107 siebie, co w\u0142a\u015bciwie robimy? Czy jest to s\u0142uszne? Czy prowadzi do wolno\u015bci wszystkich istot i mi\u0142o\u015bci dla wszystkich istot? Je\u015bli uda nam si\u0119 zebra\u0107 pieni\u0105dze, film powstanie r\u00f3wnie\u017c w wersji polskiej. Od wyroku TK wydaje mi si\u0119 to coraz bardziej istotne.&nbsp;<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#ffee00\"><strong>Wi\u0119cej o Nzara i autorce mo\u017cecie dowiedzie\u0107 si\u0119 na<a href=\"https:\/\/www.indiegogo.com\/projects\/nzara-the-movie#\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\"> stronie zbi\u00f3rki<\/a><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Wywiad z Klar\u0105 Wojtkowsk\u0105 przeprowadzi\u0142a Magdalena Gorbacz. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kim s\u0105 Przodkowie? Jak si\u0119 z nimi komunikowa\u0107? Jak\u0105 rol\u0119 pe\u0142ni\u0107 mo\u017ce w tej komunikacji sztuka? O Halloween, Dziadach i kulturach afryka\u0144skich rozmawiamy z Klar\u0105 Wojtkowsk\u0105 &#8211; czerpi\u0105c\u0105 z rdzennych tradycji artystk\u0105 i uzdrowicielk\u0105. Dzi\u015b obchodzimy tzw. Zaduszki, czyli \u015awi\u0119to Zmar\u0142ych. Maj\u0105cy swoj\u0105 d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, wywodz\u0105cy si\u0119 z tradycji poga\u0144skich Dzie\u0144 Zaduszny to czas po\u015bwi\u0119cony&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":33545,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[28],"tags":[3882,3273,3268,3884],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-33435","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinie","tag-klara-wojtkowska","tag-more","tag-new-age","tag-przodkowie","parent_cat_opinie"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-20 17:23:51","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33435"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=33435"}],"version-history":[{"count":34,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33435\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":64345,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/33435\/revisions\/64345"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/33545"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=33435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=33435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=33435"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=33435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}