{"id":49983,"date":"2021-06-01T14:02:14","date_gmt":"2021-06-01T12:02:14","guid":{"rendered":"http:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=49983"},"modified":"2024-09-11T15:45:34","modified_gmt":"2024-09-11T13:45:34","slug":"wieslawiec-deluxe-pali-milion-funtow-ale-sie-nie-zaciaga-felieton","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wieslawiec-deluxe-pali-milion-funtow-ale-sie-nie-zaciaga-felieton\/","title":{"rendered":"Wies\u0142awiec \u2013\u2013 lody ekipy KLF, czyli co kupujesz, pal\u0105c milion funt\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n<p>Przy okazji pisania <a rel=\"noreferrer noopener\" href=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wieslawiec-deluxe-historia-skonczyla-sie-na-killem-all\/\" target=\"_blank\">poprzedniego tekstu<\/a>, o najlepszych albumach roku 1991, przypomnia\u0142a mi si\u0119 akcja kolesi z zespo\u0142u KLF, kt\u00f3rzy 23 sierpnia 1994 na szkockiej wyspie Jura spalili milion funt\u00f3w szterling\u00f3w. By\u0142a to wi\u0119kszo\u015b\u0107 hajsu, kt\u00f3r\u0105 duet zarobi\u0142 przez klika lat kariery muzycznej.<br><br><br>Pierwsz\u0105 reakcj\u0105 na tak\u0105 informacj\u0119 jest oczywi\u015bcie zaskoczenie. \u201eWow, kolesie centralnie spalili milion funt\u00f3w\u201d. Drug\u0105 reakcj\u0105 jest \u201eOkurwa, kim trzeba by\u0107, \u017ceby spali\u0107 milion funt\u00f3w?\u201d. Czy ja, gdybym przez klika lat ci\u0119\u017ckiej pracy zarobi\u0142 milion funt\u00f3w, te\u017c by\u0142bym w stanie lekk\u0105 r\u0119k\u0105 ten hajs spali\u0107? Czy mia\u0142bym tyle jaj? Czy wola\u0142bym kupi\u0107 sobie zar\u0105bi\u015bcie ulokowan\u0105 dzia\u0142k\u0119 pod lasem i tam postawi\u0107 dom na podstawie wysokiej jako\u015bci modernistycznego projektu architektonicznego? A mo\u017ce wola\u0142bym kupi\u0107 dziewi\u0119\u0107 mieszka\u0144 pod wynajem, gwarantuj\u0105c sobie w ten spos\u00f3b doch\u00f3d do ko\u0144ca \u017cycia, a hajs na dziesi\u0105te mieszkanie (przyk\u0142adowe 500 tysi\u0119cy z\u0142otych) przeznaczy\u0107 na rozpieprzanie si\u0119 przez rok po najciekawszych miejscach na Ziemi? Nowy Jork, Tokio, Alaska i Patagonia? <br><br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube aligncenter wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_52554\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/InZydV39hb8?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><br><br>Trzeci\u0105 reakcj\u0105 jest: ale dlaczego oni w\u0142a\u015bciwie spalili ten hajs? Dlaczego oni nie wydali tych pieni\u0119dzy na  wszystkie mo\u017cliwe przyjemno\u015bci i fajne rzeczy, kt\u00f3re mo\u017cna sobie wymy\u015bli\u0107? A nawet, je\u015bli nie mieli ochoty tego hajsu wydawa\u0107 na siebie, dlaczego nie pobawili si\u0119 w Bono i Live Aid i nie przeznaczyli miliona funt\u00f3w na zakup work\u00f3w prosa i dr\u0105\u017cenie studni g\u0142\u0119binowych w Ugandzie? Co to w og\u00f3le znaczy, spali\u0107 milion funt\u00f3w, i co kupujesz pal\u0105c milion funt\u00f3w? <\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong>Co to w og\u00f3le znaczy, spali\u0107 milion funt\u00f3w, i co kupujesz pal\u0105c milion funt\u00f3w?<\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p>Podobno decyzja o spaleniu pieni\u0119dzy nie by\u0142a pocz\u0105tkowym zamys\u0142em muzycznego duetu i dojrzewa\u0142a stopniowo. W ka\u017cdym razie, hajs, kt\u00f3ry zarobili ze sprzeda\u017cy p\u0142yt i singli, od pocz\u0105tku by\u0142 przez nich reinwestowany w kolejne produkcje muzyczne, a\u017c w pewnym momencie, po zako\u0144czeniu przez KLF dzia\u0142alno\u015bci zespo\u0142u w 1992, zacz\u0105\u0142 akumulowa\u0107 na kontach specjalnie &nbsp;powo\u0142anego do \u017cycia podmiotu, znanego jako <em>The K Foundation. The K Foundation, <\/em>jak ka\u017cda fundacja, nie mia\u0142a by\u0107 po prostu kontem oszcz\u0119dno\u015bciowym czy beztre\u015bciow\u0105 lokat\u0105, ale mia\u0142a s\u0142u\u017cy\u0107 jakiemu\u015b (\u201eszczytnemu\u201d) celowi. <\/p>\n\n\n\n<p>Pocz\u0105tkowo KLF chcieli przeznaczy\u0107 fundusze z K Foundation na wsparcie finansowe pocz\u0105tkuj\u0105cych artyst\u00f3w, ale po chwili namys\u0142u uznali, \u017ce ca\u0142a zabawa w bycie pocz\u0105tkuj\u0105cym artyst\u0105 polega na niedojadaniu i przekraczaniu siebie pomimo trudno\u015bci ekonomicznych. Je\u017celi kto\u015b b\u0119dzie ci p\u0142aci\u0142 na wej\u015bciu, je\u017celi od razu zostaniesz wpisany w szereg celowych instytucji finansuj\u0105cych, to nie b\u0119dziesz mia\u0142 nic do przekazania. R\u00f3wnie dobrze m\u00f3g\u0142by\u015b by\u0107 podwykonawc\u0105 w agencji reklamowej. Drugim pomys\u0142em by\u0142o wykonanie za milion funt\u00f3w jakiego\u015b \u201edzie\u0142a\u201d. Ale jakiego \u201edzie\u0142a\u201d? Projekt ugrz\u0105z\u0142 w coraz bardziej rozwleczonych dyskusjach z Tate Modern i innymi du\u017cymi galeriami sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. W ko\u0144cu pojawi\u0142a si\u0119 radykalna my\u015bl: \u201eSpalmy to. To chyba najmocniejsze, co mo\u017cna z tymi pieni\u0119dzmi zrobi\u0107\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong>W ko\u0144cu pojawi\u0142a si\u0119 radykalna my\u015bl: \u201eSpalmy to. To chyba najmocniejsze, co mo\u017cna z tymi pieni\u0119dzmi zrobi\u0107\u201d.<\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Nie jestem kolesiami z KLF i nie wiem, co czuli patrz\u0105c, jak milion funt\u00f3w idzie z dymem na ognisku. Mog\u0119 jednak spr\u00f3bowa\u0107 zrekonstruowa\u0107 sens tego gestu, pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 kilkoma wybranymi motywikami z zakresu teorii pieni\u0105dza. <strong>Po\u0142\u0105czmy wi\u0119c przyjemne z po\u017cytecznym<\/strong>.<br><br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube aligncenter wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_15984\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/2KvCkHOBU_k?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><br><br><em>Uwaga: to, co teraz zaproponuj\u0119, to nie jest prawda objawiona. To kilka z wariant\u00f3w teorii, kt\u00f3re wsp\u00f3\u0142istniej\u0105c z innymi teoriami, konkuruj\u0105 z nimi, tak poznawczo jak i politycznie. To, jak by\u0142o naprawd\u0119, jest zawsze do pewnego stopnia kwestiom sporn\u0105, Flubbershy i ka\u017cdy mo\u017ce si\u0119 z proponowanym wyja\u015bnieniem zgodzi\u0107, albo nie. Wolny kraj, wywalczony w 1989&#8230; &nbsp; <\/em><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br><strong>Sk\u0105d w og\u00f3le wzi\u0119\u0142y si\u0119 pieni\u0105dze?<\/strong> Dominuj\u0105ca teoria pochodzenia pieni\u0105dza to tzw. teoria barteru pierwotnego. Wychodzi si\u0119 w niej od modelu, w kt\u00f3rym nie ma jeszcze pieni\u0119dzy, ale istniej\u0105 rynki. Ka\u017cdy produkuje co\u015b tam sobie na w\u0142asny u\u017cytek: jeden hoduje \u015bwinie, drugi hoduje kurczaki, trzeci wyplata kosze wiklinowe, czwarty wypieka protochleby. Ka\u017cdy z osobna konsumuje samemu cz\u0119\u015b\u0107 z wytworzonych przez siebie d\u00f3br konsumpcyjnych. A cz\u0119\u015b\u0107 (nieskonsumowan\u0105 nadwy\u017ck\u0119) mo\u017ce wymieni\u0107 na lokalnym rynku na inne tego typu dobra. Dwa chleby za kurczaka. I tak sobie ludzie produkuj\u0105 i wymieniaj\u0105, ustalaj\u0105c mi\u0119dzy sob\u0105 postrzegany jako sprawiedliwy, czyli rynkowy kurs wymiany kurczak\u00f3w na chleby. Pieni\u0105dz pojawia si\u0119 najpierw jako p\u0142acid\u0142o, dowolny przedmiot, nie maj\u0105cy bezpo\u015bredniej warto\u015bci u\u017cytkowej, ale niewielki, por\u0119czny, \u0142atwy w transporcie i, najlepiej, wyst\u0119puj\u0105cy formie zbioru pojedynczych kawa\u0142k\u00f3w. Na przyk\u0142ad muszelki. Albo ma\u0142e samorodki srebra. \u0141atwiej je transportowa\u0107 ni\u017c kurczaki i \u015bwinie, \u0142atwiej je wymienia\u0107, umo\u017cliwiaj\u0105 rozbicie barterowego aktu wymiany (kupna-sprzeda\u017cy) na osobny akt kupna i osobny akt sprzeda\u017cy. Poniewa\u017c wynalazek by\u0142 super, szybko si\u0119 przyj\u0105\u0142 &#8211; i st\u0105d mamy dzisiaj pieni\u0105dze. Pieni\u0105dze s\u0105 zamiennikiem r\u00f3\u017cnych towar\u00f3w, kt\u00f3re maj\u0105 bezpo\u015bredni\u0105 warto\u015b\u0107 u\u017cytkow\u0105. Banknoty i monety symbolizuj\u0105 jogurty i bu\u0142ki, na kt\u00f3re je mo\u017cemy wymieni\u0107, bo tak si\u0119 um\u00f3wili\u015bmy.<\/p>\n\n\n\n<p>Jak wskazuje niedawno zmar\u0142y antropolog <strong>David Graeber<\/strong>, autor takich kozackich ksi\u0105\u017cek jak <em>Utopia Regulamin\u00f3w<\/em>, <em>Praca bez Sensu<\/em>, czy <em>D\u0142ug. Pierwsze 5 Tysi\u0119cy Lat<\/em>, jest tylko jeden problem z tzw. teori\u0105 barteru pierwotnego. Wed\u0142ug wsp\u00f3\u0142czesnego stanu wiedzy jest ona empirycznie i historycznie nieprawdziwa. Problem z hipotez\u0105 barteru pierwotnego jest taki sam, jak ze wszystkimi s\u0142ynnymi teoriami \u201eumowy spo\u0142ecznej\u201d (Hobbes, Locke czy Rousseau). Nikt nigdy nie zawar\u0142 \u017cadnej &#8222;umowy o spo\u0142ecze\u0144stwo&#8221;, a sama \u201eumowa\u201d jest racjonalistycznym konstruktem wytworzonym ex-post, maj\u0105cym uzasadni\u0107 istniej\u0105ce relacje w\u0142adzy.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong>Problem z hipotez\u0105 barteru pierwotnego jest taki sam, jak ze wszystkimi s\u0142ynnymi teoriami \u201eumowy spo\u0142ecznej\u201d (Hobbes, Locke czy Rousseau). Nikt nigdy nie zawar\u0142 \u017cadnej &#8222;umowy o spo\u0142ecze\u0144stwo&#8221;.<\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<p>Wed\u0142ug Graebera, studia nad spo\u0142eczno\u015bciami pierwotnymi pokazuj\u0105 uniwersalizm jednej zasady, zawsze rz\u0105dz\u0105cej lud\u017ami. Zasady wzajemno\u015bci. <strong>Jak ja tobie, tak ty mi.<\/strong> Wyr\u00f3wnanie rachunk\u00f3w nie musi jednak nast\u0119powa\u0107 od razu, a odroczenie go w czasie i wytworzenie si\u0119 w ten spos\u00f3b relacji d\u0142ugu, jest podstaw\u0105, spajaj\u0105c\u0105 niewielkie, pierwotne spo\u0142ecze\u0144stwa niewidzialnymi wi\u0119zami honorowych, trwaj\u0105cych w czasie zobowi\u0105za\u0144. Cz\u0119sto sieci tych relacji s\u0105 g\u0119ste, wpisane w rytua\u0142y religijne, a ich znaczenie jest przemieszczone, nabywa r\u00f3\u017cnych tradycyjnych i mitycznych uzasadnie\u0144 itd. Generalnie jednak prowadzi to do sytuacji, w kt\u00f3rej wewn\u0105trz danej wsp\u00f3lnoty pojawiaj\u0105 si\u0119 wzajemne zobowi\u0105zania, kt\u00f3re w d\u0142u\u017cszej perspektywie czasu pozwalaj\u0105 oczekiwa\u0107, \u017ce &#8222;je\u015bli dzisiaj przyjd\u0119 do s\u0105siada na kolacj\u0119 z kur\u0105, to on za dwa miesi\u0105ce wpadnie na moje zaproszenie z winkiem&#8221;. Nie musimy wymienia\u0107 tych towar\u00f3w na rynku. Bardziej opyla si\u0119 d\u0142ugotrwa\u0142a przynale\u017cno\u015b\u0107 do wsp\u00f3lnoty wzajemnego uznania niemierzalnych do ko\u0144ca zobowi\u0105za\u0144. <a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Potlacz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\"><strong>Potlacze<\/strong> <\/a>i <strong><a href=\"https:\/\/pl.wikipedia.org\/wiki\/Kula_(rytua\u0142)\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">kr\u0105g wymiany Kula<\/a><\/strong> to najbardziej fiku\u015bne warianty tej podstawowej, rytualnej zasady d\u0142ugotrwa\u0142ych, wzajemnych relacji.<\/p>\n\n\n\n<p>I teraz wyobra\u017amy sobie, m\u00f3wi Graeber, \u017ce w takiej niewielkiej i opartej o d\u0142ugotrwa\u0142e, wzajemne i rytualnie wzmocnione stosunki wiosce pojawia si\u0119 ziomek z broni\u0105 na koniu i chce od ciebie \u201epo\u017cyczy\u0107\u201d kurczaka. Taki ziomek jest ostatni\u0105 osob\u0105, kt\u00f3rej chcia\u0142by\u015b tego kurczaka \u201epo\u017cyczy\u0107\u201d bo i tak ci go nigdy nie odda. We\u017amie, pojedzie i go wi\u0119cej nie zobaczysz. S\u0105 wi\u0119c dwa wyj\u015bcia uregulowania takich niezbyt przyjemnych relacji: albo zwyk\u0142a przemoc i grabie\u017c typu Atylla i D\u017cingis-Chan (\u201eDawaj kurczaka!\u201d) albo wersja druga. &#8211; \u201eKupi\u0119 od ciebie tego kurczaka, tutaj masz taki \u017cetonik z wizerunkiem naszego kr\u00f3la, nic si\u0119 nie martw, na targu, kt\u00f3ry jest dzie\u0144 drogi st\u0105d, bez problemu wymienisz ten \u017cetonik na dwa chleby. &#8211; Ale co to w og\u00f3le jest? Jak to wymieni\u0119 to na dwa chleby? &#8211; Zapewniam ci\u0119, \u017ce na targu ci to wymieni\u0105, je\u015bliby pr\u00f3bowali tego nie zrobi\u0107, to z nimi pogadamy\u201d. &nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p>W ten spos\u00f3b, wed\u0142ug Graebera, pojawia si\u0119 pieni\u0105dz. Pojawia si\u0119 tam, gdzie naturalne, d\u0142ugotrwa\u0142e regulowane cz\u0119sto przez rytua\u0142 relacje wzajemno\u015bci nie obowi\u0105zuj\u0105, i \u0142\u0105czy si\u0119 od pocz\u0105tku z problematyk\u0105 zaoptarzenia i orgazniacji wojska przez w\u0142adc\u0119. W\u0142adza emituje pieni\u0105dz, aby zapewni\u0107 zaopatrzenie armii, a obszar obowi\u0105zywania w\u0142adzy si\u0119ga tam, gdzie jest ona w stanie wymusi\u0107 wymienialno\u015b\u0107 bezwarto\u015bciowych jako same-w-sobie \u017ceton\u00f3w na wszelkie mo\u017cliwe dobra. W ten spos\u00f3b to w\u0142adza wytwarza d\u0142ug w spos\u00f3b zcentralizowany i jest w stanie egzekwowa\u0107 i przeci\u0105ga\u0107 uznanie swojej zwierzchno\u015bci za pomoc\u0105 si\u0142y militarnej. Ka\u017cdy pieni\u0105dz jest d\u0142ugiem, zawieszonym na istnieniu w\u0142adzy. Dominium w\u0142adcy to obszar, na jakim jest on w stanie wymusi\u0107 na wszystkich wymienialno\u015b\u0107 bezwarto\u015bciowych \u017cetonik\u00f3w ze swoim pi\u0119knym wizerunkiem na realne towary. &nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p>Wa\u017cne w tej ca\u0142ej rozkminie jest wyprowadzenie pieni\u0105dza nie od samorzutnego organizowania si\u0119 ludzi w systemy oparte na uznawane spontanicznie p\u0142acid\u0142a, ale od relacji d\u0142ugu i od czystej si\u0142y, kt\u00f3ra wymusza uznanie tej relacji za obowi\u0105zuj\u0105c\u0105. W\u0142adca, dzi\u0119ki sile, jako jedyny mo\u017ce zad\u0142u\u017ca\u0107 si\u0119 in blanco i udziela\u0107 tej przydatnej cechy tym, kt\u00f3rym uzna za stosowne. Tak samo dzia\u0142a dzisiaj dolar, jako waluta rezerwowa globalnego systemu rozliczeniowego. Ten, kto emituje dolara, jest ostateczn\u0105 instancj\u0105. A jak komu\u015b si\u0119 to nie podoba, to ostatecznym mi\u0119dzynarodowym trybuna\u0142em arbitra\u017cowym jest Armia Stan\u00f3w Zjednoczonych. &nbsp;<br><br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube aligncenter wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_69852\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/8WmE_0d0vWU?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><br><br>Przejd\u017amy do drugiego etapu, wy\u0142onienia si\u0119 kapitalizmu. Kapitalizm pojawia si\u0119, gdy akumulacja pieni\u0105dza staje si\u0119 celem samym w sobie. Zamiast schematu towar \u2013 pieni\u0105dz \u2013 towar&#8217; towarzysz\u0105cemu pierwotnemu etapowi wymiany handlowej, dochodzi do odwr\u00f3cenia: pieni\u0105dz \u2013 towar \u2013 pieni\u0105dz&#8217;, przy czym pieni\u0105dz&#8217; &gt; pieni\u0105dz. Cokolwiek cyrkuluje jako towar, nie ma ju\u017c na celu w pierwszym rz\u0119dzie zaspokajania potrzeb, zwi\u0105zanego z warto\u015bci\u0105 u\u017cytkow\u0105. Teraz celem jest warto\u015b\u0107 wymienna, wpisana od pocz\u0105tku w za\u0142o\u017cony ruch nieustannego wzrostu. Cokolwiek robisz (produkujesz, transportujesz, wymieniasz), ma s\u0142u\u017cy\u0107 jednemu celowi: wzrostowi ilo\u015bci zakumulowanego pieni\u0105dza (d\u0142ugu). &nbsp; <\/p>\n\n\n\n<p>W pierwotnej Marksowskiej teorii kapita\u0142u, kapita\u0142 jest jeszcze odr\u00f3\u017cniony od d\u00f3br konsumpcyjnych: za\u0142o\u017cony ruch akumulacji obejmuje przede wszystkim \u015brodki produkcji: ziemi\u0119, technologi\u0119 i maszyny. Wzrasta\u0107 w nieko\u0144cz\u0105cym si\u0119 ruchu ma wszystko to, co s\u0142u\u017cy produkcji d\u00f3br, kt\u00f3re mo\u017cna skonsumowa\u0107. Wzrost produkcji chleb\u00f3w i kurczak\u00f3w jest efektem ubocznym wzrostu i akumulacji zachodz\u0105cej w sektorze urz\u0105dze\u0144 do hodowli drobiu i kombajn\u00f3w. Na obecnym etapie nie mo\u017cna ju\u017c jednak przeprowadzi\u0107 sensownie tego rozr\u00f3\u017cnienia. Zdeponowany na bankowych rachunkach, cyrkuluj\u0105cy na gie\u0142dach, wkomponowany w skomplikowane matematyczne formu\u0142y zaawansowanych produkt\u00f3w finansowych elektroniczny pieni\u0105dz d\u0142u\u017cny reprezentuje w takim samym stopniu kapita\u0142 produkcyjny, twoje mieszkanie, kontrakt terminowy na orzeszki ziemne i derywat od kontraktu typu futures, b\u0119d\u0105cego zak\u0142adem o prognozowan\u0105 cen\u0119 bary\u0142ki ropy Brent na koniec 2023 roku. &nbsp; <br><br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube aligncenter wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_45678\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/u6SO59A6oOQ?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br><br>W tym zlaniu si\u0119 elektronicznego pieni\u0105dza d\u0142u\u017cnego w buzuj\u0105c\u0105 na serwerach magm\u0119, gdzie nie spos\u00f3b ju\u017c okre\u015bli\u0107, co reprezentuje co, i czy to, co wirtualne, ma jeszcze jakiekolwiek odniesienie do realnie istniej\u0105cych przedmiot\u00f3w i, je\u015bli tak, to na czym to odniesienie polega, ujawnia si\u0119, wed\u0142ug niekt\u00f3rych ekonomist\u00f3w, <strong>prawdziwa natura kapita\u0142u<\/strong>. Dw\u00f3ch pan\u00f3w z Izraela, pracuj\u0105cych cz\u0119\u015bciowo w Kanadzie, Jonathan Nitzan i Shimshon Bichler, opublikowa\u0142o w 2009 roku ksi\u0105\u017ck\u0119 pt. <em>Capital as Power: A Study of Order and Creorder.<\/em> Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cki po\u015bwi\u0119cona jest krytyce kolejnych, przyjmowanych za \u201estandardowe\u201d w ekonomii modeli warto\u015bci towaru (np. liberalnej teorii warto\u015bci ustalanej przez gr\u0119 si\u0142 popytu i poda\u017cy, czy marksistowskiej teorii warto\u015bci towaru, opartej na ilo\u015bci pracy w\u0142o\u017conej w jego wytworzenie.) Wykazuj\u0105c wewn\u0119trzn\u0105 niesp\u00f3jno\u015b\u0107 kolejnych teorii, Nitzan i Bichler pr\u00f3buj\u0105 mozolnie odpowiedzie\u0107 na pytanie: czym tak naprawd\u0119 jest kapita\u0142? Co w og\u00f3le ulega akumulacji? <\/p>\n\n\n\n<p>W konsekwencji przechodzenia przez kolejne nieudane pr\u00f3by po\u0142\u0105czenia poj\u0119cia kapita\u0142u z czymkolwiek o fizycznym charakterze, i obieraj\u0105c hipotez\u0119 o materialnym charakterze kapita\u0142u jak cebul\u0119, dochodz\u0105 do momentu, w kt\u00f3rym nic z niej ju\u017c nie zostaje. Prowadzi to do nowatorskiego rozstrzygni\u0119cia, zawartego ju\u017c w tytule ich ksi\u0105\u017cki. <strong>Capital = Power<\/strong>. To, co ulega akumulacji w kapitalizmie, to sama w\u0142adza, czyli zdolno\u015b\u0107 do zmuszenia ludzi do przejawiania okre\u015blonych zachowa\u0144 w przysz\u0142o\u015bci. Im wi\u0119cej kapita\u0142u, tym wi\u0119cej zakumulowanej w systemie w\u0142adzy i tym mniej w nim dowolno\u015bci. Przysz\u0142o\u015b\u0107 jest tym silniej zdeterminowana, im wi\u0119cej pieni\u0105dza d\u0142u\u017cnego buzuje na elektronicznych rachunkach. Dop\u00f3ki wszystko nie pierdolnie (a to nie b\u0119dzie przyjemne dla nikogo), kapita\u0142 wsysa i znosi przysz\u0142o\u015b\u0107, jako przestrze\u0144, gdzie co\u015b mo\u017ce si\u0119 jeszcze wydarzy\u0107 i mo\u017cna jeszcze co\u015b wybra\u0107. Jak kto\u015b nie jest przekonany, niech zastanowi si\u0119 nad zbawiennym wp\u0142ywem kredyt\u00f3w studenckich na pole wolno\u015bci absolwent\u00f3w w krajach anglosaskich. Our liability is their asset. OBEY.<\/p>\n\n\n\n<p>I teraz, robi\u0105c wielkie k\u00f3\u0142ko i wracaj\u0105c na pocz\u0105tek. Co to znaczy, je\u015bli mam w kieszeni milion funt\u00f3w? To znaczy, \u017ce wszyscy pozostali ludzie, uznaj\u0105cy funty za wymienialn\u0105 walut\u0119, s\u0105 mi, <em>en masse, <\/em>co\u015b winni. Pani z \u017babki jest winna wyda\u0107 mi milion lod\u00f3w ekipy, je\u015bli stawi\u0119 si\u0119 w \u017babce z moj\u0105 walizk\u0105 funt\u00f3w. Ta ekipa budowlana jest winna wybudowa\u0107 mi 5 dom\u00f3w, je\u015bli przyjad\u0119 do nich z moj\u0105 walizk\u0105 funt\u00f3w. Pan fryzjer winny jest sto tysi\u0119cy razy obci\u0105\u0107 mi \u0142adnie w\u0142osy, je\u015bli przyjad\u0119 z moj\u0105 walizk\u0105 funt\u00f3w. Walizka funt\u00f3w jest jak \u017ar\u00f3d\u0142o promieniowania grawitacyjnego. Nie reprezentuje \u017cadnego konkretnego obiektu, kt\u00f3ry ju\u017c istnieje. Raczej powoduje, \u017ce jak si\u0119 z ni\u0105 pojawi\u0119 u twojego progu, to ty b\u0119dziesz musia\u0142, w ramach \u0142\u0105cz\u0105cej nas wszystkich umowy o d\u0142ug, strawi\u0107 swoj\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 na sto tysi\u0119cy nast\u0119puj\u0105cych po sobie us\u0142ug strzy\u017cenia w\u0142os\u00f3w. <em>Sounds like hell, doesn&#8217;t it?<\/em> <br><br><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"653\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-1024x653.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-50138\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-1024x653.jpg 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-300x191.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-768x490.jpg 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-370x236.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-800x510.jpg 800w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-20x13.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-185x118.jpg 185w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-740x472.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-400x255.jpg 400w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/06\/195514053_3990111391105237_7832305611038294602_n-75x48.jpg 75w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n\n<p><br><br>Ten nieprzyjemny, grawitacyjno-hipnotyczny wymiar walizki pe\u0142nej hajsu, jest dobrze pokazany w filmach braci Cohen, takich jak <em>Fargo<\/em>, czy <em>No Country For Old Men. <\/em>Ludzie s\u0105 rozrywani seriami z karabin\u00f3w maszynowych, u\u015bmiercani pneumatycznym ubijakiem do byd\u0142a i mieleni w przydomowych tartakach z powodu walizki pieni\u0119dzy i walcz\u0105c o walizk\u0119 pieni\u0119dzy.<em> This shit is evil, man, <\/em>jak m\u00f3wi\u0142 Aborygen z <em>Martwicy M\u00f3zgu<\/em> wskazuj\u0105c na ma\u0142poszczura. <\/p>\n\n\n\n<p>Nic dziwnego, \u017ce panowie z KLF uznali, \u017ce nie chc\u0105 mie\u0107 z tym nic wsp\u00f3lnego. Spalenie tego hajsu by\u0142o fundamentalnym gestem wolno\u015bci. Pal\u0105c pieni\u0105dze, <strong>uwalniasz innych od d\u0142ugu i w\u0142adzy, kt\u00f3r\u0105 nad nimi masz<\/strong>. Zamieniasz si\u0119 w mini-mesjasza i kupujesz, cho\u0107 przez chwil\u0119, uczucie, \u017ce to TY decydujesz. A nie ten grawitacyjny neseser. Czy warto? Trzeba spyta\u0107 tych, co to zrobili.&nbsp;<br><br><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-center has-background\" style=\"background-color:#ffa3c1\"><strong><a href=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/author\/wieslawiec\/\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">Wi\u0119cej Wies\u0142awca na Going. MORE<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przy okazji pisania poprzedniego tekstu, o najlepszych albumach roku 1991, przypomnia\u0142a mi si\u0119 akcja kolesi z zespo\u0142u KLF, kt\u00f3rzy 23 sierpnia 1994 na szkockiej wyspie Jura spalili milion funt\u00f3w szterling\u00f3w. By\u0142a to wi\u0119kszo\u015b\u0107 hajsu, kt\u00f3r\u0105 duet zarobi\u0142 przez klika lat kariery muzycznej. Pierwsz\u0105 reakcj\u0105 na tak\u0105 informacj\u0119 jest oczywi\u015bcie zaskoczenie. \u201eWow, kolesie centralnie spalili milion&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":36,"featured_media":51454,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[28,7889,5140],"tags":[5048,5049,4972,3973,3273,4668],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-49983","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinie","category-lifestyle","category-memternet","tag-ekonomia","tag-kapitalizm","tag-klf","tag-memy","tag-more","tag-wieslawiec-deluxe","parent_cat_opinie"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-20 01:16:47","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49983"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/36"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=49983"}],"version-history":[{"count":40,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49983\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":51420,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/49983\/revisions\/51420"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=49983"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=49983"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=49983"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=49983"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}