{"id":55910,"date":"2021-07-27T15:01:13","date_gmt":"2021-07-27T13:01:13","guid":{"rendered":"http:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=55910"},"modified":"2024-10-10T12:52:49","modified_gmt":"2024-10-10T10:52:49","slug":"wieslawiec-deluxe-philip-k-dick","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wieslawiec-deluxe-philip-k-dick\/","title":{"rendered":"Wies\u0142awiec Deluxe \u2013\u2013 zosta\u0144 Jehow\u0105 w weekend (z Philipem K. Dickiem)"},"content":{"rendered":"\n<p><\/p>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Sezon og\u00f3rkowy w pe\u0142ni, porozmawiajmy wi\u0119c o Philipie K. Dicku. LOL, tak na serio to podchodz\u0119 do pisania tego tekstu z dusz\u0105 na ramieniu.<\/h4>\n\n\n\n<p><br>Bo o ile \u0142atwo si\u0119 pisze o czym\u015b czy o kim\u015b z pozycji satyryczno-wy\u017cszo\u015bciowych, o tyle du\u017co trudniejszym zadaniem jest napisanie tekstu o kim\u015b, kogo uwa\u017ca si\u0119 za geniusza i posta\u0107 wybitn\u0105, w taki spos\u00f3b, \u017ceby z jednej strony zach\u0119ci\u0107 odbiorc\u00f3w do si\u0119gni\u0119cia po jego ksi\u0105\u017cki, a z drugiej odda\u0107 bohaterowi tekstu nale\u017cny mu honor. Tekst ten b\u0119dzie zatem o Philipie K. Dicku i b\u0119dzie pr\u00f3b\u0105 przekazania w pigu\u0142ce wszystkiego, co jest u tego autora niesamowite. A jest tego wiele.<\/p>\n\n\n\n<p>Philip K. Dick jest jednym z trzech moich ulubionych ameryka\u0144skich pisarzy XX wieku (dwaj pozostali to William Burroughs i David Foster Wallace)&nbsp;i, na pewno, jednym z dziesi\u0119ciu moich ulubionych pisarzy w og\u00f3le. Co dziwne, Dick klasyfikowany jest jako pisarz science-fiction i w obr\u0119bie gatunku sci-fi nie jest \u201eceniony\u201d tak wysoko jak Issac Asimov, Arthur C. Clarke czy Robert Heinlein. By the way: to samo wykluczenie z panteonu klasycznego science-fiction dotyczy Kurta Vonneguta, troch\u0119 surrealistycznego publicysty, troch\u0119 satyryka, a troch\u0119 prekursora literatury ponowoczesnej. Przede wszystkim jednak literackiego geniusza. Prywatnie zastawiam si\u0119 zawsze, czy krytycy przedk\u0142adaj\u0105cy Asimova i Heinleina nad Dicka i Vonneguta wyj\u0119li sobie ju\u017c g\u0142ow\u0119 z dupy, czy dalej maj\u0105 j\u0105 tam w\u0142o\u017con\u0105. Ale to tak zwane ad vocem. Najprawdopodobniej wykluczenie Dicka z panteonu klasycznego czy \u201etwardego\u201d science-fiction, zorganizowanego wok\u00f3\u0142 tematyki technicznego post\u0119pu ludzko\u015bci, czyli wizji statk\u00f3w kosmicznych kolonizuj\u0105cych galaktyk\u0119, naukowc\u00f3w w skafandrach eksploruj\u0105cych powierzchni\u0119 odleg\u0142ych planet, my\u015bl\u0105cych robot\u00f3w i gwiezdnych wojen z owadopodobnymi obcymi o kontrol\u0119 nad kopalni\u0105 Uranu na Trytonie wynika z samej tre\u015bci jego ksi\u0105\u017cek. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Jak <a href=\"https:\/\/solaris.lem.pl\/ksiazki\/eseje\/fantastyka-i-futurologia\/164-fragment-fantastyka-futurologia-dick\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">pisa\u0142 o Dicku Stanis\u0142aw Lem w klasycznym artykule <em>Fantomatyka Mimo Woli<\/em><\/a>, Dick tak naprawd\u0119 nigdy nie by\u0142 pisarzem science-fiction, a stosowana przez niego scenografia sci-fi to tylko dekoracja, z kt\u00f3r\u0105 prawdziwa tre\u015b\u0107 ksi\u0105\u017cek nie ma nic wsp\u00f3lnego. Prawdziw\u0105 tre\u015bci\u0105 ksi\u0105\u017cek i fundamentaln\u0105 obsesj\u0105 Dicka jest bowiem co innego:<strong> nawracaj\u0105ce poczucie, \u017ce <em>rzeczywisto\u015b\u0107 nie jest prawdziwa<\/em><\/strong><em>. <\/em>To musi by\u0107 bardzo dziwne poczucie, b\u0119d\u0105ce form\u0105 psychozy. Wiadomo na pewno, \u017ce Dick nadu\u017cywa\u0142 alkoholu i narkotyk\u00f3w, za\u017cywa\u0142 gigantyczne ilo\u015bci amfetaminy (na speedzie napisa\u0142 wszystkie ksi\u0105\u017cki przed rokiem 1970) i eksperymentowa\u0142 z psychodelikami, takimi jak &nbsp;meskalina, fencyklidyna, LSD i DMT. Nie zosta\u0142o nigdy oficjalnie potwierdzone, \u017ce cierpia\u0142 na schizofreni\u0119 paranoidaln\u0105. Najprawdopodobniej jednak tak, i to na jej ci\u0119\u017ck\u0105 posta\u0107, z epizodami zaostrzania si\u0119 jego stanu i z fazami remisji. By\u0142 zatem ci\u0119\u017cko chorym cz\u0142owiekiem, kt\u00f3ry by\u0142 w stanie przeku\u0107 stany psychiczne, kt\u00f3rych do\u015bwiadcza\u0142 jako schizofrenik, na literatur\u0119.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Cech\u0105 wyr\u00f3\u017cniaj\u0105c\u0105 pisarstwo Dicka jest j\u0119zyk. Jest on absurdalnie prosty i p\u0142aski, dok\u0142adnie taki, jakiego spodziewasz si\u0119, kupuj\u0105c za dziesi\u0119\u0107 z\u0142otych od bukinist\u00f3w na dworcu u\u017cywany egzemplarz wydanej w 1990 roku w wydawnictwie AMBER ksi\u0105\u017cki ze statkiem kosmicznym, l\u015bni\u0105c\u0105 kapsu\u0142\u0105 marsja\u0144skiej bazy i astronaut\u0105 z komiksowym pistoletem laserowym na ok\u0142adce. Pe\u0142no jest tam codzienno\u015bci, b\u0119d\u0105cej podkr\u0119con\u0105 i przeniesion\u0105 w r\u00f3\u017cne, nie do ko\u0144ca okre\u015blone przysz\u0142o\u015bci, wersj\u0105 ameryka\u0144skiej obyczajowo\u015bci z czas\u00f3w Eisenhowera. J\u0119zyk Dicka wygl\u0105da mniej wi\u0119cej tak: <em>\u201eJosh usiad\u0142 w fotelu i zapali\u0142 papierosa. &#8211; Mam do\u015b\u0107 tych zarozumia\u0142ych go\u015bci z holobiura \u2013 pomy\u015bla\u0142. &#8211; Ci\u0105gle daj\u0105 mi do wiwatu\u201d.<\/em>&nbsp;Albo: <em>\u201eKatie krz\u0105ta\u0142a si\u0119 po kuchni, przygotowuj\u0105c swoje ulubione placki z syropem klonowym. Wtem do drzwi zapuka\u0142 s\u0105siad, pan Brown. Uk\u0142oni\u0142 si\u0119 uprzejmie i zapyta\u0142: Czy pani automatyczny dyfuzor jonowy dzia\u0142a normalnie? M\u00f3j zatka\u0142 si\u0119 dwa dni temu i \u017cona ci\u0105gle narzeka, \u017ce nie mo\u017ce zmaterializowa\u0107 porz\u0105dnej m\u0105ki tortowej\u201d<\/em>. <\/p>\n\n\n\n<p>Zdania wpisane s\u0105 w codzienno\u015b\u0107, sprowadzaj\u0105 si\u0119 zazwyczaj do opis\u00f3w prostych czynno\u015bci, postacie zachowuj\u0105 &nbsp;si\u0119 przewidywalnie jak mechanizmy, opisy ich trosk, monolog\u00f3w wewn\u0119trznych i motywacji r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 <em>vibe <\/em>telenowelowy: \u201e<em>Barney Jones siedzia\u0142 w swoim klimatyzowanym tele-pokoju. Na \u015bcianie monotonnie wy\u015bwietla\u0142y si\u0119 zaabonowane w pakiecie podstawowym widoki krajobraz\u00f3w alpejskich na zmian\u0119 z tropikalnymi, rajskimi pla\u017cami. &#8211; Do diaska, musz\u0119 wzi\u0105\u0107 t\u0119 fuch\u0119, &nbsp;a tylko tego mi brakowa\u0142o \u2013 my\u015bla\u0142. &#8211; Ale sk\u0105d inaczej wytrzasn\u0119 do ko\u0144ca miesi\u0105ca 200 dodatkowych credit\u00f3w na dzier\u017caw\u0119 mieszkad\u0142a?\u201d <\/em>I tak dalej, i tak dalej. Mamy tu wi\u0119c do czynienia, na pierwszy rzut oka, z obyczajow\u0105, pulpow\u0105 szmir\u0105, napisan\u0105 &nbsp;p\u0142askim j\u0119zykiem toaletowych czytade\u0142, kt\u00f3ra, z jakich\u015b nieznanych przyczyn osadzona jest w dziwacznym, futurystycznym settingu.<\/p>\n\n\n\n<p>Inn\u0105 cech\u0105 charakterystyczn\u0105 jest fakt, \u017ce, o ile akcja dzieje si\u0119 w roku 2798 na Phobosie albo w 2370 na Ganimedesie, na Ziemi dawno sp\u0142on\u0119\u0142a warstwa ozonowa, a \u015brednia temperatura wynosi 160 stopni Fahrenheita i \u017cy\u0107 mo\u017cna jedynie w specjalnych miastach-kopu\u0142ach, to ca\u0142a ta dystopijna masakra odgrywana jest w warunkach rozkwitaj\u0105cego kapitalizmu. Bohaterowie non-stop martwi\u0105 si\u0119 o pieni\u0105dze, o wzrastaj\u0105ce czynsze za mieszkad\u0142a, o op\u0142aty za automatycznych psychiatr\u00f3w, dost\u0119pnych w formie noszonych przy sobie ci\u0105gle walizek, konkuruj\u0105 na galaktycznych rynkach \u015brodk\u00f3w psychoaktywnych i wymy\u015blaj\u0105 kampanie reklamowe dla nowych modeli kapsu\u0142 do p\u00f3\u0142-\u017cycia, w kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0107 sk\u0142adowanym po \u015bmierci i uczestniczy\u0107 w projektowanej halucynacji a\u017c do wyczerpania si\u0119 credit\u00f3w. <br><br><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-55965\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-300x200.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-768x512.jpg 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-370x247.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-800x533.jpg 800w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-20x13.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-185x123.jpg 185w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-740x493.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-400x267.jpg 400w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/224409421_4200948819994262_4127249254986081002_n-72x48.jpg 72w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br><br>Efekt niesamowito\u015bci proza Dicka osi\u0105ga &nbsp;poprzez niespotykane gdzie indziej po\u0142\u0105czenie p\u0142askiego, sprawozdawczego j\u0119zyka, ca\u0142kowitej przejrzysto\u015bci postaci, kt\u00f3rzy snuj\u0105 banalne wewn\u0119trzne monologi, b\u0119d\u0105c jednocze\u015bnie w nierealistyczny spos\u00f3b labilne psychicznie, tak, jakby nie posiada\u0142y esencjalnego wn\u0119trza, oraz fiku\u015bno-hipnotycznej scenografii pe\u0142nej rekwizyt\u00f3w, kt\u00f3re przecinaj\u0105 wra\u017cenie telenowelowej monotonii i wprowadzaj\u0105 do lektury narastaj\u0105ce poczucie schizy. Tak, w zasadzie, rozwija si\u0119 akcja w ka\u017cdej powie\u015bci Dicka: zaczyna si\u0119 od ekspozycji p\u0142askich i schematycznych postaci o randomowych nazwiskach z zaawansowanej wersji generatora nazwisk ameryka\u0144skich (typu: Leo Bulero, Barney Mayerson, Joe Chip, Pat Conley, Jack Bohlen, Ronnie Fugate) w ich naturalnym habitacie, a potem, z czasem, przez wprowadzanie kolejnych, coraz dziwniejszych rekwizyt\u00f3w i motyw\u00f3w, pojawia si\u0119 wra\u017cenie dr\u017cenia, falowania i, finalnie, rozerwania &nbsp;rzeczywisto\u015bci.<\/p>\n\n\n\n<p>Z recepcj\u0105 Dicka jest obecnie troch\u0119 jak z Zygmuntem Freudem. Tak wiele zagra\u0144 i pomys\u0142\u00f3w z Dicka przenikn\u0119\u0142o do standardowego katalogu kultury popularnej, \u017ce nie pami\u0119ta si\u0119 ju\u017c czasem, \u017ce pochodz\u0105 one w\u0142a\u015bnie z jego intelektualnego repertuaru. Zacznijmy od ekranizacji. <em><strong>Blade Runner<\/strong> <\/em>Ridleya Scotta, czy, po\u015brednio<strong>,<em>&nbsp;Blade Runner 2049<\/em>&nbsp;<\/strong>Denisa Villeneuve? Ekranizacja Dicka. <em><strong>Raport Mniejszo\u015bci <\/strong><\/em>Spielberga? Ekranizacja Dicka. <em><strong>Total Recall<\/strong> <\/em>Verhoevena? R\u00f3wnie\u017c. <em><strong>Scanner Darkly <\/strong><\/em>Linklatera? Jak wy\u017cej. Wolimy B-Klasowe sci-fi? <em><strong>Impostor \u2013 Test na Cz\u0142owiecze\u0144stwo<\/strong> <\/em>z Garym Sinise czy <em><strong>Screamers<\/strong> <\/em>z Peterem Wellerem polecaj\u0105 si\u0119 do us\u0142ug. Wolisz seriale? <strong><em>The<\/em>&nbsp;<em>Man in the High Castle<\/em><\/strong><em> <\/em>by\u0142 kilka lat temu ca\u0142kiem sporym hitem. <br><br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_20731\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/a5ztlWzi0kY?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><br><br>Problem z ekranizacjami Dicka jest cz\u0119sto taki, \u017ce, nawet bardzo dobre filmy, takie jak <em>Blade Runner <\/em>nie s\u0105 w stanie odda\u0107 charakteru literackiego pierwowzoru i s\u0105 to jedynie produkcje <em>na motywach, <\/em>stanowi\u0105ce samodzielne osi\u0105gni\u0119cie (lub wtop\u0119) re\u017cysera. Najbli\u017cej ducha Dicka znajduj\u0105 si\u0119, w moim odczuciu <em>Total Recall<\/em>&nbsp;z 1990 roku i <em>Scanner Darkly<\/em>&nbsp;Linklatera. Schwarzenegger jako Douglas Quaid za swoim austriackim akcentem wypowiadaj\u0105cy <em>Nice to meet you <\/em>i <em>Get your ass to Mars, <\/em>oraz Keanu Reeves jako policyjny informator Bob Arctor, przebrany w specjalny kostium, &nbsp;na kt\u00f3rego powierzchni na zmian\u0119 wy\u015bwietlane jest kilkana\u015bcie r\u00f3\u017cnych twarzy na sekund\u0119, co ma uniemo\u017cliwi\u0107 jego dekonspiracj\u0119 podczas dzia\u0142alno\u015bci operacyjnej, byli w stanie najbardziej odda\u0107 ducha Dickowskiej prozy. <br><br><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_15978\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/2aS4xhTaIPc?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><br><br>Bohaterowie Dicka cz\u0119sto nie wiedz\u0105, kim s\u0105: znudzonym pracownikiem biurowym czy agentem marsja\u0144skiego wywiadu pod przykrywk\u0105? Cz\u0142onkiem wsp\u00f3lnoty narkoman\u00f3w czy policyjn\u0105 wtyk\u0105? Cz\u0142owiekiem, czy androidem z zaszyt\u0105 w swoim wn\u0119trzu bomb\u0105, przebranym za cz\u0142owieka i prze\u015bwiadczonym o swojej ludzkiej to\u017csamo\u015bci, by tym skuteczniej wype\u0142ni\u0107 militarn\u0105 misj\u0119 na rzecz obcej cywilizacji? Czytelnik zazwyczaj tak\u017ce nie wie, wszystkie opcje s\u0105 otwarte i na ko\u0144cu powie\u015bci i opowiada\u0144 okazuje si\u0119 prawd\u0105 cz\u0119sto nie to, co wydawa\u0142o nam si\u0119 &nbsp;przy pocz\u0105tkowej ekspozycji postaci. Czasami s\u0105 one czym\u015b zupe\u0142nie niebywa\u0142ym. Cz\u0142owiek, kt\u00f3ry pami\u0119ta przysz\u0142o\u015b\u0107 zamiast przesz\u0142o\u015bci. <em>Staronarodzeni, <\/em>wy\u0142a\u017c\u0105cy z grob\u00f3w po lokalnej fluktuacji, kt\u00f3ra odwr\u00f3ci\u0142a strza\u0142k\u0119 czasu i zasady entropii na Ziemi. Autystyczne dziecko, kt\u00f3re dla obserwator\u00f3w porusza si\u0119 z pr\u0119dko\u015bci\u0105 \u015bwiat\u0142a, z kt\u00f3rego jednak perspektywy wszyscy tkwi\u0105 w bezruchu. W jego obecno\u015bci automaty edukacyjne w marsja\u0144skiej szkole rozregulowuj\u0105 si\u0119 i zaczynaj\u0105 m\u00f3wi\u0107 jedynie <em>\u201e\u015bcierw, \u015bcierw\u201d. <\/em>Albo<em>&nbsp;<\/em>Henry Ellis, kole\u015b z kr\u00f3tkiego opowiadania pod tytu\u0142em <em>Prominent Author. <\/em>Jest on niskiej rangi urz\u0119dnikiem, kt\u00f3ry ka\u017cdego ranka bierze teczk\u0119 i udaje si\u0119 specjalnym tunelem podprzestrzennym ze swojego mieszkania w Nowym Jorku do biura na Marsie. Pewnego dnia zauwa\u017ca w tunelu niewielkie rozszczelnienie, nachyla si\u0119 nad nim i widzi z g\u00f3ry pustyni\u0119 i jakie\u015b niewielkie, biegaj\u0105ce ludziki. Po kilku razach postanawia zacz\u0105\u0107 z ludzikami rozmawia\u0107 i finalnie dyktuje im Pismo \u015awi\u0119te.<\/p>\n\n\n\n<p>Wiele motyw\u00f3w przenikn\u0119\u0142o z Dicka do popkultury i uleg\u0142o rozproszeniu po filmach, serialach, grach komputerowych i samym j\u0119zyku angielskim w spos\u00f3b, kt\u00f3ry nie wskazuje bezpo\u015brednio na autora. Seria gier <em>Fallout<\/em>, estetyka retro science-fiction, b\u0119d\u0105ca przeniesieniem w przysz\u0142o\u015b\u0107 imaginarium z lat 50tych XX wieku i obecny w <em>Falloucie 3<\/em>&nbsp;motyw demonicznej dziewczynki, kontroluj\u0105cej w despotyczny spos\u00f3b ma\u0142e miasteczko na suburbii, b\u0119d\u0105ce fantazj\u0105 \u015bnion\u0105 przez naukowc\u00f3w zamkni\u0119tych w kapsu\u0142ach hibernacyjnych do p\u00f3\u0142-\u017cycia? <em>Ubik. <\/em>Seria<em>&nbsp;Half-Life<\/em>, doktor Gordon Freeman i tajemniczy m\u0119\u017cczyzna (G-Man), pojawiaj\u0105cy si\u0119 w jego snach, rozpoczynaj\u0105cych i ko\u0144cz\u0105cych gr\u0119? <em>Ubik<\/em>&nbsp;zmieszany <em>Trzema Stygmatami Palmera Eldritcha. Truman Show <\/em>Petera Weira z Jimem Carrey z 1998 roku jest niemal dok\u0142adnym powt\u00f3rzeniem powie\u015bci Dicka <em>Time out of Joint<\/em>&nbsp;z 1958. Serial<em>&nbsp;Black Mirror <\/em>i bardzo du\u017co wizji w nim, od <em>15 Million Merits, <\/em>przez <em>Entire History of You, <\/em>a\u017c po <em>San Junipero? <\/em>To wszystko jest bardzo mocno zad\u0142u\u017cone intelektualnie u Dicka. Legendarna scena z <em>Prince of Darkness<\/em>&nbsp;Carpentera, gdzie wszyscy przebywaj\u0105cy w pobli\u017cu ko\u015bcio\u0142a mieszcz\u0105cego kapsu\u0142\u0119 z uwalniaj\u0105cym si\u0119 Antychrystem <em>\u015bni\u0105 ten sam sen, <\/em>nie b\u0119d\u0105cy jednak snem, a transmisj\u0105 ostrzegawcz\u0105 nadawan\u0105 z przysz\u0142o\u015bci (roku 1999)? <em>VALIS.<\/em><br><br><br><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-4-3 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_38377\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/4vFpCC4wl38?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br><br>Ostatni\u0105 i najwa\u017cniejsz\u0105 rzecz\u0105 dotycz\u0105 Dicka, a szczeg\u00f3lnie Dicka z p\u00f3\u017anego okresu jego tw\u00f3rczo\u015bci, jest fakt, \u017ce PKD by\u0142 mistykiem. Przez ostatnie miesi\u0105ce zajmuj\u0119 si\u0119 popo\u0142udniami &nbsp;lektur\u0105 <em>The Exegesis of Philip K. Dick, <\/em>b\u0119d\u0105cej zapisem pr\u00f3by zrozumienia przez Dicka do\u015bwiadczenia, kt\u00f3rego dozna\u0142 2 marca 1974 roku. Wygl\u0105da\u0142o to tak: pisarz le\u017ca\u0142 w domu po zabiegu stomatologicznym i czeka\u0142 na dostaw\u0119 proszk\u00f3w przeciwb\u00f3lowych. Zadzwoni\u0142 dzwonek, Dick wsta\u0142 i otworzy\u0142 drzwi, a w progu zasta\u0142 m\u0142od\u0105 pracownic\u0119 apteki z zam\u00f3wionymi medykamentami. Dziewczyna mia\u0142a na szyi z\u0142oty wisiorek z symbolem ryby. Gdy Dick spojrza\u0142 na z\u0142oty wisiorek w kszta\u0142cie ryby (symbol pierwszych chrze\u015bcijan), uderzy\u0142 go rzekomo promie\u0144 \u015bwiat\u0142a odbity od wisiorka i dozna\u0142, jak stwierdzi p\u00f3\u017aniej, o\u015bwiecenia. W\u0142a\u015bciwie nie by\u0142o to o\u015bwiecenie, ale to, co Platon okre\u015bla\u0142 jako <em>anamnesis, <\/em>czyli przypomnia\u0142 sobie wypart\u0105 wcze\u015bniej prawd\u0119 o rzeczywisto\u015bci. <\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p>Do\u015bwiadczenie zapocz\u0105tkowa\u0142o kilkutygodniowy cykl halucynacji, podczas kt\u00f3rych Dick odbiera\u0142<em>&nbsp;tachionowe transmisje, <\/em>przynoszone mu przez <em>r\u00f3\u017cowy promie\u0144, <\/em>nadawany przez istot\u0119, kt\u00f3r\u0105 nazwa\u0142 umownie VALIS \u2013 czyli <em>Vast Active Living Intelligence System. <\/em>Istota ta, zwana tak\u017ce zamiennie Bogiem, Zebr\u0105, Jezusem czy Dionizosem, jest w optyce Dicka czym\u015b w rodzaju automatycznego mesjasza, nadaj\u0105cego kod \u017ar\u00f3d\u0142owy, pozwalaj\u0105cy wtajemniczonym adresatom wydosta\u0107 si\u0119 spod w\u0142adzy rz\u0105dz\u0105cego materialnym \u015bwiatem demiurga. Jest to wszystko bardzo gnostyckie, pojawiaj\u0105 si\u0119 tam sformu\u0142owania o rzeczywisto\u015bci jako Czarnym \u017belaznym Wi\u0119zieniu, z z kt\u00f3rego musimy si\u0119 uwolni\u0107 (wizja \u015bwiata a&#8217;la film <em>Cube<\/em>), a teologia i filozofia anga\u017cowane do rozk\u0142adania tej ostro popierdolonej fantazji na czynniki pierwsze s\u0105 \u015bwiadectwem najwy\u017cszej klasy erudycji. Platon, Plotyn, Mistrz Eckhart, Teilhard de Chardin, Norbert Wiener, Augustyn, Angelus Silesius, Parmenides, Heraklit i Ksenofanes. Do wyboru do koloru. <em>The Exegesis of Philip K. Dick<\/em>&nbsp;w swoim pierwszym angielskim wydaniu jest blisko 1000-stronicow\u0105 ceg\u0142\u0105, dobrze sprawdzaj\u0105c\u0105 si\u0119 na jesienne wieczory z kubkiem kakao w \u0142\u00f3\u017cku. Miejscami stanowi sp\u00f3jny wyk\u0142ad filozoficznej podbudowy fabularnych pomys\u0142\u00f3w, wykorzystanych w ksi\u0105\u017ckach z tak zwanej <em>Trylogii VALIS<\/em>, a czasem osuwa si\u0119 w be\u0142kot, niczym listy Nietzschego &nbsp;z okresu za\u0142amki wywo\u0142anej nieudan\u0105 interwencj\u0105 w sprawie tury\u0144skiego konia doro\u017ckarskiego, sygnowane podpisem <em>Ukrzy\u017cowany<\/em>. Nic tylko czyta\u0107 i schizowa\u0107 do woli.<\/p>\n\n\n\n<p>Na koniec rekomendacje, czyli pi\u0119\u0107 najlepszych, wed\u0142ug mnie, powie\u015bci Philipa K. Dicka. B\u0119d\u0105 to, w kolejno\u015bci od miejsca numer 5 do miejsca numer 1: <br><br><\/p>\n\n\n\n<p>5) <em>Ubik<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>4) <em>Transmigracja Timothyego Archera<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>3) <em>Marsja\u0144ski Po\u015blizg w Czasie<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>2) <em>VALIS<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>1) <em>Trzy Stygmaty Palmera Eldritcha.<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n\n\n\n<p><br>Polecam, zach\u0119cam i pozdrawiam!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sezon og\u00f3rkowy w pe\u0142ni, porozmawiajmy wi\u0119c o Philipie K. Dicku. LOL, tak na serio to podchodz\u0119 do pisania tego tekstu z dusz\u0105 na ramieniu. Bo o ile \u0142atwo si\u0119 pisze o czym\u015b czy o kim\u015b z pozycji satyryczno-wy\u017cszo\u015bciowych, o tyle du\u017co trudniejszym zadaniem jest napisanie tekstu o kim\u015b, kogo uwa\u017ca si\u0119 za geniusza i posta\u0107&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":36,"featured_media":51454,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[28],"tags":[4992,4750,3248,3273,5340,5259,5347,4668],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-55910","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-opinie","tag-david-foster-wallace","tag-felieton","tag-ksiazki","tag-more","tag-philip-k-dick","tag-sci-fi","tag-stanislaw-lem","tag-wieslawiec-deluxe","parent_cat_opinie"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-04-19 20:31:05","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55910"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/36"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55910"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55910\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":62366,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55910\/revisions\/62366"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/51454"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55910"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55910"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55910"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=55910"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}