wszystkie felietony Wies\u0142awca dla Going. MORE<\/a><\/h5>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo prawda na dwa dni przed wyjazdem dostali\u015bmy informacj\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie wprowadzili w Kijowie lockdown z pe\u0142n\u0105 „segregacj\u0105 sanitarn\u0105”, ale to tylko lepiej dla nas \u2013 machasz certyfikatem podw\u00f3jnego szczepienia na wej\u015bciu i ka\u017cda knajpa twoja. Taka segregacja to, w gruncie rzeczy, wspania\u0142y pomys\u0142. Aby wej\u015b\u0107 do jakiegokolwiek lokalu gastronomicznego, teatru, kina, centrum handlowego czy \u015brodka komunikacji publicznej, trzeba mie\u0107 certyfikat szczepienia. R\u00f3wnie\u017c ca\u0142y personel musi by\u0107 zaszczepiony. U nas, przy \u00a0ca\u0142kowitym zaszczepieniu oko\u0142o 55% populacji, taki postulat to oczywi\u015bcie „bio-nazizm”. Na Ukrainie, przy zaszczepieniu na poziomie 16%, to rozs\u0105dna propozycja mera Witalija Kliczko w obliczu narastaj\u0105cej czwartej fali zaka\u017ce\u0144 koronawirusem. No, ale Polska jest wyj\u0105tkowa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211106_124634-dworzec-1-768x1024.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211105_125456-2-1024x768.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nBy\u0142em w Kijowie dot\u0105d trzy razy. Raz w 2006 roku, jeden dzie\u0144, przejazdem, podczas podr\u00f3\u017cy poci\u0105giem do Symferopola na Krymie. I dwa razy w 2016 roku, te\u017c po jednym dniu, z okazji mi\u0119dzyl\u0105dowania w drodze do i z Erywania. Czyli w sumie prawie tam nie by\u0142em. Wiedzia\u0142em \u017ce maj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105, socrealistyczn\u0105 ulic\u0119 pod tytu\u0142em Chreszczatyk, z kt\u00f3rej zapami\u0119ta\u0142em srebrne lamporze\u017aby w kszta\u0142cie sfer z kolcami, wygl\u0105daj\u0105ce jak skrzy\u017cowanie ilustracji do wczesnych wyda\u0144 Cyberiady<\/em> Lema z designem z Triumfu Pana Kleksa,<\/em> widzia\u0142em raz wspania\u0142y Sob\u00f3r M\u0105dro\u015bci Bo\u017cej (polecam tam wejs\u0107!) i raz zap\u0142aci\u0142em za bilet wst\u0119pu na teren \u0141awry Peczerskiej. Pami\u0119ta\u0142em te\u017c, \u017ce dworzec jest wielki, pi\u0119kny i sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch niezale\u017cnych cz\u0119\u015bci \u2013 jednej z lat 30 XX wieku, z ogromn\u0105 hal\u0105, marmurami, \u017cyrandolami i d\u0142ugimi schodami ruchomymi, oraz, ze znajduj\u0105cej si\u0119 po drugiej stronie peron\u00f3w i nad samymi peronami cz\u0119\u015bci, kt\u00f3a wygl\u0105daja jak centrala Invest Banku z roku 1992 (klasyczne slavic po-mo<\/em>). Pami\u0119ta\u0142em te\u017c ogromne aleje, wysadzane po obu stronach ci\u0105gn\u0105cymi si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 dwudziestopi\u0119trowymi blokami, kt\u00f3re wida\u0107 podczas przejazdu autobusem z g\u0142\u00f3wnego kijowskiego lotniska Borispil do centrum miasta. Obecnie lotnisko Borispil uzyska\u0142o, wzorem zachodnich metropolii, bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenie kolejowe do dworca g\u0142\u00f3wnego, wi\u0119c jest szansa, \u017ce widok po drodze jest jeszcze bardziej kozacki, jak przysta\u0142o na perspektyw\u0119 z okien poci\u0105gu. 3 razy po jednym dniu to jednak za ma\u0142o, \u017ceby powiedzie\u0107 \u017ce \u201edobrze znam miasto\u201d i st\u0105d pomys\u0142 sp\u0119dzenia w Kijowie tym razem ca\u0142ego tygodnia. Uwielbiam bezinteresownie \u0142azi\u0107 po nowych miejscach, szczeg\u00f3lnie je\u015bli s\u0105 to miasta du\u017ce, i nabija\u0107 ca\u0142kowicie nieprzydatnego gdzie indziej expa w rozmieszczeniu poszczeg\u00f3lnych dzielnic, stacji metra, tras spacerowych i podw\u00f3rek, na kt\u00f3re nikt, \u0142\u0105cznie ze mn\u0105, nie ma \u017cadnego interesu wchodzi\u0107. To m\u00f3j ulubiony spos\u00f3b na istnienie.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"przewodnik](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211105_110854-768x1024.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"przewodnik](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211105_120344-1024x768.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMieszkanie wynaj\u0119te przez airbnb znajdowa\u0142o si\u0119 na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od centrum miasta, mniej wi\u0119cej w po\u0142owie drogi pomi\u0119dzy stacjami metra Z\u0142ote Wrota i \u0141ukianiwska, <\/em>zaraz obok fenomenalnego budynku Ministerstwa Skarbu Ukrainy, wybudowanego w wysokim stylu mi\u0119dzynarodowym, pewnie za Bre\u017cniewa, i \u015bwie\u017co oddanego do u\u017cytku Parku Pejza\u017cna Aleja, b\u0119d\u0105cego tras\u0105 spacerow\u0105 na zboczu wzg\u00f3rza z widokiem na po\u0142o\u017con\u0105 ni\u017cej dzielnic\u0119 Podil i mosty na Dnieprze. Sam budynek Ministerstwa Skarbu Ukrainy zas\u0142uguje na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119: bry\u0142a biurowca sk\u0142ada si\u0119 z czterech prostopad\u0142o\u015bcian\u00f3w, po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 pod k\u0105tem rozwartym, bliskim 180 stopni, i u\u0142o\u017conych lustrzanie parami wzd\u0142u\u017c przebiegaj\u0105cej wewn\u0105trz budynku osi symetrii, za\u015b na jego dachu znajduje si\u0119 kula, wygl\u0105daj\u0105ca jak planetarium lub jak kopu\u0142owy radar lotniskowy. Mo\u017cliwe, \u017ce architekt obiektu musia\u0142 gdzie\u015b schowa\u0107 elementy maszynowni d\u017awig\u00f3w osobowych, a by\u0142 zorientowanym futurystycznie estet\u0105. Budynek jest w ka\u017cdym razie pi\u0119kny, co kontrastuje z przyznan\u0105 obiektowi przez u\u017cytkownik\u00f3w na Google ocen\u0105 1.9\/5. Wed\u0142ug u\u017cytkownik\u00f3w personel Izby Skarbowej jest chamski, ci\u0105gle pije kaw\u0119, nie mo\u017cna si\u0119 nigdy dodzwoni\u0107 i og\u00f3lnie za darmo pieni\u0105dze bior\u0105, moje pieni\u0105dze z renty. Jestem w stanie w to uwierzy\u0107. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"przewodnik](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/258636895_437691917721141_5608794906856847447_n-768x1024.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/259235038_259369216236262_3183532096803843157_n.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPrzyje\u017cd\u017caj\u0105c do Kijowa spodziewasz si\u0119 trzech rzeczy: socrealizmu, cerkwi ze z\u0142otymi kopu\u0142ami i nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 blok\u00f3w. Wszystko to oczywi\u015bcie jest, ale jest tam jeszcze czwarta rzecz, kt\u00f3rej si\u0119 nie spodziewasz. Ilo\u015b\u0107 XIX-wiecznych kamienic, pa\u0142ac\u00f3w, park\u00f3w, gmach\u00f3w, skwer\u00f3w, bulwar\u00f3w oraz wkomponowanych w nie kafejek i restauracji przewy\u017csza ilo\u015b\u0107 substancji miejskiej znajduj\u0105cej si\u0119 jakimkolwiek polskim mie\u015bcie, w\u0142\u0105cznie z Krakowem. W por\u00f3wnaniu z Kijowem, Warszawa sk\u0142ada si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105cznie z blok\u00f3w i szklanych biurowc\u00f3w i nie posiada w og\u00f3le tego, co zwykli\u015bmy nazywa\u0107 zachowanym, europejskim rdzeniem<\/strong>. Kij\u00f3w jest miastem o du\u017co wi\u0119kszej skali i o du\u017co wi\u0119kszym potencjale. Oficjalnie liczy oko\u0142o 3 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w a jego powierzchnia to 835 km2, zbli\u017ca si\u0119 zatem do skali Berlina i mimo, \u017ce pewnie 80% z tego stanowi\u0105 ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 po horyzont, dwudziestokilkopi\u0119trowe blokowiska rozlokowane wzd\u0142u\u017c sze\u015bcio- albo o\u015bmiopasmowch arterii, a tylko 20% stanowi centrum o eklektycznym, kamieniczno-socrealistyczno-wielkomiejskim charakterze, to te 20% wystarczy, \u017ceby wszystkie polskie miasta posz\u0142y w odstawk\u0119 jako kameralne pipid\u00f3wy do je\u017cd\u017cenia Lanosem do Biedronki<\/strong>. Kij\u00f3w jest po prostu wi\u0119kszy, ciekawszy i mimo \u017ce obecnie \u017cyje si\u0119 tam gorzej ni\u017c u nas, to chodz\u0105c po nim wiemy, \u017ce znajdujemy si\u0119 w trzecim mie\u015bcie Zwi\u0105zku Radzieckiego. Skala jest imperialna. Mo\u017cna tam znale\u017a\u0107 wszystko, czego Polsce B\u00f3g, historia oraz Hitler ze Stalinem posk\u0105pili. Jest tam prawdziwa sie\u0107 metra, z czwart\u0105 lini\u0105 w budowie oraz pi\u0105t\u0105 i sz\u00f3st\u0105 w planach, z najg\u0142\u0119bsz\u0105 na \u015bwiecie stacj\u0105 metra Arsenalna, znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na g\u0142\u0119boko\u015bci 105 metr\u00f3w pod powierzchni\u0105 ziemi. Do peron\u00f3w stacji Arsenalna, podobnie jak wielu innych, nieco tylko p\u0142ytszych stacji kijowskiego metra, dojedziemy podw\u00f3jnymi zestawami superd\u0142ugich, superstromych i superszybko przemieszczaj\u0105cych si\u0119 schod\u00f3w ruchomych, z wielk\u0105 podziemn\u0105 kopu\u0142\u0105, pe\u0142ni\u0105c\u0105 funkcj\u0119 p\u00f3\u0142pi\u0119tra, na kt\u00f3rym zmienia si\u0119 kierunek jazdy. Wra\u017cenie jest niesamowite, przy czym od razu zacz\u0105\u0142em zadawa\u0107 sobie pytanie, jak ta infrastruktura sprawdza si\u0119 w przypadku os\u00f3b starszych, schorowanych czy o ograniczonej zdolno\u015bci ruchowej. Maj\u0105c 30+ lat i b\u0119d\u0105c w pe\u0142ni zdrowia mo\u017cna dosta\u0107 przy wchodzeniu na te schody lekkiego vertigo – <\/em>nie wyobra\u017cam sobie uroczych, 90 letnich staruszek dziarsko wskakuj\u0105cych na ten diabelski ta\u015bmoci\u0105g bez ryzyka wyfikni\u0119cia ostatniego w \u017cyciu koz\u0142a, niczym ojciec Damien Karras pod koniec Egzorcysty<\/em><\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211104_134044-768x1024.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211104_135841-768x1024.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nDesign stacji metra jest zr\u00f3\u017cnicowany, od stylu historyzuj\u0105cego w konwencji \u201ena ludowo-na galowo\u201d na stacji Z\u0142ote Wrota, poprzez br\u0105zowe marmury i dyskretne p\u0142askorze\u017aby z sowieckimi gwiazdami w konwencji \u201ewujek Stalin sprezentowa\u0142 urz\u0105d wojew\u00f3dzki\u201d na Arsenalnej, a\u017c po p\u00f3\u017ano-sowieck\u0105, uniwersalistyczn\u0105 nowoczesno\u015b\u0107 w typie \u201eosiedlowy supersam\u201d na ostatnich, lewobrze\u017cnych stacjach linii numer 3. Punktem wsp\u00f3lnym r\u00f3\u017cnorodnie wyko\u0144czonych stacji s\u0105 typowo sowieckie za\u0142o\u017cenia konstrukcyjne, z kamiennymi s\u0142upami i charakterystycznymi, \u0142ukowymi sklepieniami. Cz\u0119sto te\u017c stacje posiadaj\u0105 wej\u015bcie tylko od jednej strony i ko\u0144cz\u0105 si\u0119 \u015bcian\u0105 po przeciwleg\u0142ej stronie peronu. To, na co warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, to co\u015b, czego si\u0119 po nowoczesno\u015bci radzieckiej nie spodziewa\u0142em, czyli rozlokowane w wielu miejscach pere\u0142ki architektury i wzornictwa przemys\u0142owego. Przepi\u0119kna jest stacja metra Uniwersytet, posiadaj\u0105ca p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142y wykusz z oknem wychodz\u0105cym na pobliski ogr\u00f3d botaniczny, czy g\u00f3rna stacja naddnieprza\u0144skiej kolejki linowej, posiadaj\u0105ca wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy detal w postaci wielkiego, okr\u0105g\u0142ego okna z drewnian\u0105 ram\u0105, stanowi\u0105cego zewn\u0119trzn\u0105 \u015bcian\u0119 kabiny operatora maszyny. Korzystanie z transportu publicznego u\u0142atwia cena. Po ostatniej podwy\u017cce pojedynczy bilet kosztuje 8 hrywien, czyli 1z\u0142 20gr. Nic tylko je\u017adzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211105_114029-768x1024.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211105_114722-768x1024.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCentrum miasta jest, zrujnowany podczas II wojny i odbudowany w stylu socrealistycznym, bulwar Chreszczatyk. Skala ulicy to mniej wi\u0119cej po\u0142owa drogi mi\u0119dzy Marsza\u0142kowsk\u0105 Dzielnic\u0105 Mieszkaniow\u0105 a Karl-Marx Alee w Berlinie Wschodnim, jest to jednak socrealizm bajkowy, z du\u017co wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 p\u0142askorze\u017ab, architektonicznych detali i element\u00f3w dekoracyjnych ni\u017c w przypadku dw\u00f3ch wcze\u015bniej wspomnianych. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n![\"przewodnik](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211106_201613-1024x768.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPod numerem 25 znajduje si\u0119 mini-pa\u0142ac kultury o bardziej ludzkich proporcjach i cieplejszej ornamentyce, za\u015b ca\u0142\u0105 ulic\u0119 dekoruj\u0105 wspomniane ju\u017c srebrno-metaliczne kule z kolcami utrzymane w konwencji kosmonautycznej. Wystarczy jednak odej\u015b\u0107 od g\u0142\u00f3wnej ulicy na kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w na zach\u00f3d (w stron\u0119 Opery i Z\u0142otych Wr\u00f3t) lub na wsch\u00f3d, w stron\u0119 dzielnicy Lipki, aby zobaczy\u0107, \u017ce Kij\u00f3w to nie tylko jedna, reprezentacyjna, stalinowska aleja, ale otaczaj\u0105ce j\u0105 carskie miasto z pa\u0142acami, kamienicami, skwerami i podw\u00f3rzami, w kt\u00f3re gdzieniegdzie, w ramach dog\u0119szczania zabudowy, \u0142adowano modernistyczne gmachy. W \u015br\u00f3dmie\u015bciu nad prawie ka\u017cd\u0105 ulic\u0105 wisz\u0105 zawieszone centralnie na kablach lampy i jest tak\u017ce sporo zieleni. Ca\u0142o\u015b\u0107 robi wra\u017cenie typu Gotham City<\/em><\/strong>, nie tylko przez do\u015b\u0107 oczywiste skojarzenia z chimerami i innymi detalami w stylu carskiego, a p\u00f3\u017aniej sowieckiego art-d\u00e9co, czy przez niekt\u00f3re XIX-wieczne budynki wyposa\u017cone w zewn\u0119trzne, metalowe schody przeciwpo\u017carowe, ale tak\u017ce przez niesamowit\u0105 atmosfer\u0119 wytwarzan\u0105 przez fakt, \u017ce miasto po\u0142o\u017cone jest na wzg\u00f3rzach i obfituje w nier\u00f3wno\u015bci terenu. Najlepiej to czu\u0107 na Lipkach oraz w po\u0142o\u017conej na zach\u00f3d od centrum dzielnicy Afanasiw\u015bkyj Jar, gdzie „babciowa” atmosfera mieszanki XIX-wiecznych kamieniczek, solidnych dom\u00f3w dla sowieckiej klasy urz\u0119dniczej z lat 30. i wkomponowanych w to miejscami blok\u00f3w z p\u0142yty z lat 70. XX wieku kontrastuje z gigantycznymi projektami typu Kijowski Welodrom, zwie\u0144czony budynkiem przywodz\u0105cym na my\u015bl pa\u0142ace budowane za Jurija \u0141u\u017ckowa w Moskwie. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211109_190547-1-768x1024.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211109_190637-1024x768.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nMoim faworytem, je\u015bli idzie o budynki w konwencji Gotham City<\/em>, jest po\u0142o\u017cony przy Sichovykh Striltsiv 73 gmach Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci. Przesuwane pionowo, jak na Brooklynie, okna – s\u0105, ceglana faktura fasady – jest, brakuje tylko komisarza Gordona wystawiaj\u0105cego lamp\u0119 do wzywania Batmana na dachu. Do tego, w niekt\u00f3rych miejscach w Kijowie mamy kompletnie nieobecne w Polsce, a wyst\u0119puj\u0105ce w metropoliach Zachodu rozwi\u0105zanie polegaj\u0105ce na ulokowaniu wej\u015b\u0107 do metra w \u015bcianie kamienicy. Do metra wchodzi si\u0119 w\u00f3wczas jak w Nowym Jorku, obitymi srebrn\u0105 blach\u0105 drzwiami do budynku, a jedynym sygna\u0142em, \u017ce metro tu si\u0119 znajduje, jest dyskretna, zielona litera M nad wej\u015bciem.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"przewodnik](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211108_204306-768x1024.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCo mo\u017cna w Kijowie robi\u0107? W Kijowie mo\u017cna robi\u0107 to co wsz\u0119dzie, czyli wsta\u0107 rano, wyjecha\u0107 metrem na ostatni\u0105 stacj\u0119 metra i wraca\u0107 do centrum z buta. Jestem weteranem takich akcji, najch\u0119tniej urozmaicanych wizytami w jednej, dw\u00f3ch, albo siedmiu osiedlowych knajpach na piwo po drodze, celem dodania sobie kura\u017cu. Co mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 nie tak? Ano skala miasta mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 nie tak. Takie casualowe akcje przechodz\u0105 w Pradze, czy nawet w Pary\u017cu, gdzie dodreptasz w ko\u0144cu z La D\u00e9fence czy Chateau de Vincennes pod ten Luwr. Kij\u00f3w jest wielko\u015bci Berlina i wyjazd na Chervonyi Khutir, ostatni\u0105 stacj\u0119 linii metra numer 3, sko\u0144czy\u0142 si\u0119 trwaj\u0105cym 6 godzin spacerem o d\u0142ugo\u015bci 25 kilometr\u00f3w.<\/strong> To jest tak, jakby pojecha\u0107 sobie S1 na Wannsee i wraca\u0107 na Alexanderplatz z buta. Tylko dla fanatyk\u00f3w. Za to zyski moralne s\u0105 niebywa\u0142e, bo mo\u017cna po drodze przej\u015b\u0107 przez ca\u0142\u0105 Lewobrze\u017cn\u0105 i zobaczy\u0107 jak wygl\u0105da w detalach po\u0142o\u017cone na drugim brzegu Dniepru blokowisko, zamieszka\u0142e przez \u0142\u0105cznie 1.2 miliona ludzi. Lewy brzeg Kijowa jest, co prawda, rozdzielony administracyjnie na trzy dystrykty po niespe\u0142na 400 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w ka\u017cdy, ale ten podzia\u0142 jest niezauwa\u017calny z poziomu ulicy. Z poziomu ulicy po prostu idziesz przez 6 godzin na azymut przez blokowisko na 1.2 miliona mieszka\u0144c\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211107_141430-1024x768.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211107_140740-1024x768.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nJak to wygl\u0105da? Z daleka wygl\u0105da jak Chiny<\/strong>. Nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 morze dochodz\u0105cych do trzydziestu pi\u0119ter wysoko\u015bci blok\u00f3w. Z bliska wygl\u0105da jak Polska w latach 90<\/strong>. Super-sam. Auchan. Centrum handlowe. Budka z kebabem. Budka z kaw\u0105. Pani wyprowadza pieska. Sprzeda\u017c \u017cywych karpi na bazarku. Rdzewiej\u0105cy Zaporo\u017cec pod blokiem. Podstaw\u00f3wka numer 578. Przedszkole numer 692. Specjalno\u015bci\u0105 kijowsk\u0105 s\u0105 znajduj\u0105ce si\u0119 w\u015br\u00f3d blok\u00f3w bardzo du\u017ce jeziora, nad kt\u00f3rymi trwa rekreacja: ludzie wystawiaj\u0105 sobie krzese\u0142ka, robi\u0105 grilla kie\u0142baskami z marketu, pij\u0105 piwko. Jamnik w we\u0142nianym kubraczku biega z zadowoleniem pomachuj\u0105c ogonem. Jak u nas. Z wydarze\u0144 czasowych uda\u0142o nam si\u0119 za\u0142apa\u0107 na odbywaj\u0105ce si\u0119 Kijowie biennale, a konkretnie na jeden event: odbywaj\u0105cy si\u0119 w Domu Kina wyk\u0142ad na temat politycznych aspekt\u00f3w produkcji monument\u00f3w upami\u0119tniaj\u0105cych II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 w socjalistycznej Jugos\u0142awii. Na sali by\u0142o mo\u017ce 20 os\u00f3b, jedna z prelegentek by\u0142a tylko online, wszyscy obecni oczywi\u015bcie w maseczkach. By\u0142o za to bardzo ciekawie, po latach s\u0142uchania o Kluczowych Klientach i ogl\u0105dania prezentacji o wynikach finansowych za bie\u017c\u0105cy kwarta\u0142 by\u0142em got\u00f3w ca\u0142owa\u0107 stopy ka\u017cdemu, kto u\u017cywa\u0142 w mojej obecno\u015bci s\u0142\u00f3w narrative <\/em>i discourse. <\/em> <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211107_135149-1024x768.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211107_133640-768x1024.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nZ ciekawostek polityczno-ekonomicznych: na Ukrainie wida\u0107 chwilowo ostr\u0105 orientacj\u0119 na Zach\u00f3d, podsycan\u0105 na pewno zaj\u0119ciem przez Rosj\u0119 Krymu i tl\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0105 w Donbasie. Nie obalali w ko\u0144cu tego Janukowycza w 2014 na darmo. Przed budynkami urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych wsz\u0119dzie wisz\u0105 podw\u00f3jne zestawy flag: Ukrainy i Unii Europejskie, mimo \u017ce Ukraina na razie pozostaje jedynie krajem stowarzyszonym, a formalny wniosek o cz\u0142onkostwo przewidziany jest na rok 2024. Inaczej ni\u017c w Polsce wygl\u0105da proces unaradawiania przestrzeni publicznej i zwi\u0105zanej z tym polityki historycznej. \u017beby si\u0119 zdesowietyzowa\u0107, Ukraina musia\u0142aby wysadzi\u0107 3\/4 Kijowa, nie wchodzi to wi\u0119c raczej w rachub\u0119. Zamiast tego narodowy charakter centralnych monument\u00f3w uzyskuje si\u0119 poprzez dzia\u0142ania komplementarne, jak w przypadku wybudowanego nad Dnieprem na 60. rocznic\u0119 powstania ZSRR \u0141uku Przyja\u017ani Narod\u00f3w. Zamiast wyburza\u0107 monument, do dw\u00f3jki postaci pionier\u00f3w ZSRR \u2013 przodownik\u00f3w pracy dostawiona zosta\u0142a druga, jasnobr\u0105zowa rze\u017aba, przedstawiaj\u0105ca zgromadzenie XVII wiecznych, w\u0105satych ataman\u00f3w siczowych. Po researchu dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce grupka w\u0105saczy to Rada Perejas\u0142awska z Chmielnickim na czele. Podobnie, ods\u0142oni\u0119ty w 1981 roku 102 metrowy (statua + piedesta\u0142) monument Ojczyzna, <\/em>upami\u0119tniaj\u0105cy udzia\u0142 Kijowa w Wielkiej Wojnie Ojczy\u017anianej jako miasta-bohatera ZSRR dalej stoi nad Dnieprem ze wzniesionym mieczem i herbem Zwi\u0105zku Radzieckiego na trzymanej przez posta\u0107 tarczy. Wok\u00f3\u0142 znajduje si\u0119 niesamowite muzeum Historii Ukrainy w II Wojnie \u015awiatowej, ale jego komponent narodowy polega na przemalowaniu poustawianych na terenie obiektu czo\u0142g\u00f3w T-72 na z\u00f3\u0142to-niebiesko. Pr\u00f3ba dekomunizacji ca\u0142o\u015bci musia\u0142aby polega\u0107 na wysadzeniu wszystkiego w powietrze, a na to nie ma ani hajsu, ani chyba tak naprawd\u0119 potrzeby. No i dobrze, bo muzeum to kawa\u0142 niesamowitej przestrzeni, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy podziwia\u0107 niezale\u017cnie od prezentowanego aktualnie w pawilonie wystawowym wsadu z polityki historycznej.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211105_140424-1024x768.jpg\")
<\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/20211105_140429-1024x768.jpg\")
<\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nCiekawe jest te\u017c obserwowanie transformacji rynkowej w kraju, kt\u00f3ry nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 Unii Europejskiej i by\u0142 w zwi\u0105zku z tym odci\u0119ty od funduszy strukturalnych. Tramwaje, najcz\u0119\u015bciej czechos\u0142owackiej produkcji Tatry T3, do\u017cywaj\u0105 swoich dni, telepi\u0105c si\u0119 na kompletnie zdezelowanych torowiskach. Metro produkcji radzieckiej ma co prawda \u015bwie\u017co zainstalowane ekrany cyfrowe, wy\u015bwietlaj\u0105ce informacje i reklamy oraz je\u017adzi szybko, ale jest potwornie g\u0142o\u015bne \u2013 od pocz\u0105tku eksploatacji szyny pewnie nie by\u0142y wymieniane. Bloki wygl\u0105daj\u0105 r\u00f3\u017cnie. Niekt\u00f3re z lat 70. i 80. bardzo przyzwoicie, podobnie jak w Polsce; niekt\u00f3re to \u015bwie\u017ca deweloperka w modelu chi\u0144skim, jednak cz\u0119\u015b\u0107 tak zwanych Chruszczowek (masowej fali budownictwa mieszkaniowego w ZSRR zwi\u0105zanej z przeniesieniem funduszy z przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego i zbrojeniowego na konsumpcj\u0119 podstawow\u0105 w latach 50. i 60.) wygl\u0105da, jakby zaraz mia\u0142a si\u0119 zawali\u0107. Brak termomodernizacji, p\u0142yty spojone smo\u0142\u0105, oraz klasyczne radzieckie, wygl\u0105daj\u0105ce jak „doklejone” do budynku, zabudowane balkony. Cud, \u017ce te budynki s\u0105 dalej eksploatowane. Inaczej te\u017c ni\u017c w Polsce wygl\u0105da struktura przestrzeni, uwarunkowana innym rozk\u0142adem fal kapitalizacji. W centrum jest sporo turbowypasionych knajp i sklep\u00f3w najnowszej generacji, o konceptualnym designie i wypchanych po sufit drogimi \u015bwiatowymi markami, potem jest strefa zmodernizowanych supersam\u00f3w osiedlowych pami\u0119taj\u0105cych Bre\u017cniewa, a na przedmie\u015bciach dominuj\u0105 ju\u017c wielkopowierzchniowe hipermarkety typu Auchan i centra handlowe „pierwszej generacji” wygl\u0105daj\u0105ce jak Krak\u00f3w Plaza, tylko \u017ce zamiast H&M i Zary, za zachodnie marki robi\u0105 Adidas, Levi’s, Reebok i Puma. Tak funkcjonuj\u0105 chocia\u017cby, ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 literalnie przez p\u00f3\u0142tora kilometra, centra handlowe DREAM Berry i DREAM Yellow na p\u00f3\u0142nocnokijowskim blokowisku Obo\u0142o\u0144, znanym z lokalnego browaru. Te architektoniczne koszmary wygl\u0105daj\u0105 jak gigantyczne statki zacumowane wzd\u0142u\u017c g\u0142\u00f3wnej arterii dzielnicy, s\u0105 pomalowane w niezno\u015bne, krzykliwe kolory, maj\u0105 szereg wej\u015b\u0107 o pretensjonalnych nazwach w rodzaju „B7 – Italia”, czy ” D6 – Brytania” i oferuj\u0105 du\u017ce ilo\u015bci chujowych tekstyli\u00f3w. W takich momentach jest si\u0119 wdzi\u0119cznym za polskich planist\u00f3w i nadz\u00f3r budowlany.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n![\"przewodnik](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/260321166_1284153782008907_6162404047323443785_n-1024x683.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nWszystko sprawia wra\u017cenie, jakby Ukraina za\u0142apa\u0142a si\u0119 na pierwsz\u0105 fal\u0119 kapitalistycznej modernizacji po 1991 roku, potem zosta\u0142a ostro przyduszona i ponownie nadrabia za spraw\u0105 prozachodniej koniunktury politycznej po 2014, pod rz\u0105dami Poroszenki, Kliczki i \u017be\u0142e\u0144skiego. M\u00f3wi\u0105c mi\u0119dzy nami (psst): post\u0119p, kt\u00f3ry dokona\u0142 si\u0119 w Kijowie w ci\u0105gu ostatnich paru lat jest tak ogromny, a uderzenie kapita\u0142u tak mocno widoczne, \u017ce wygl\u0105da to tak, jakby ju\u017c w ramach umowy stowarzyszeniowej z UE, b\u0105d\u017a jakiego\u015b rodzaju strategicznego partnerstwa z USA, Ukraina zacz\u0119\u0142a zasysa\u0107 naprawd\u0119 du\u017ce \u015brodki pod tak zwanym sto\u0142em. Nie znam detali, ale mo\u017ce kto\u015b w ko\u0144cu odkr\u0119ci\u0142 kurek z pieni\u0119dzmi widz\u0105c, \u017ce nie mo\u017cna Ukrainy zostawi\u0107 le\u017c\u0105cej takim od\u0142ogiem, jak przez ostatnie 30 lat, bo Rosja zacz\u0119\u0142a si\u0119 nam tutaj geopolitycznie coraz wyra\u017aniej okre\u015bla\u0107. Je\u015bli kto\u015b co\u015b na ten temat wi\u0119cej wie, niech mi napisze \u2013 ch\u0119tnie si\u0119 dowiem.<\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n![\"przewodnik](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/260046272_583014149424044_1233596698687342178_n-1024x683.jpg\")
<\/figure>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\nPodsumowuj\u0105c: je\u015bli lubisz bloki, to Kij\u00f3w jest dla Ciebie. Je\u015bli lubisz kamienice, to Kij\u00f3w jest dla Ciebie. Je\u015bli lubisz bardzo dobr\u0105 architektur\u0119 modernistyczn\u0105, to Kij\u00f3w jest dla Ciebie. Je\u015bli lubisz, \u017ceby Ci\u0119 by\u0142o sta\u0107 na dobry obiad, to Kij\u00f3w te\u017c jest dla Ciebie. Nic tylko jecha\u0107. Na koniec prezent w postaci klipu, na kt\u00f3ry natrafi\u0142em w bardzo mi\u0142ym barze z dobrym piwkiem, kanapami, wielkim ogniskiem na \u015brodku i, last but not least, <\/em>wielkim telewizorem z lec\u0105cym non-stop MTV 80’s. Nigdy nie jest za p\u00f3\u017ano na odkrycia archeologiczne znanych sobie uprzednio i p\u00f3\u017aniej zapomnianych piosenek z cyklu pionierzy eurodance<\/a><\/em>.<\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Co prawda na dwa dni przed wyjazdem dostali\u015bmy informacj\u0119, \u017ce w\u0142a\u015bnie wprowadzili w Kijowie lockdown z pe\u0142n\u0105 „segregacj\u0105 sanitarn\u0105”, ale to tylko lepiej dla nas \u2013 machasz certyfikatem podw\u00f3jnego szczepienia na wej\u015bciu i ka\u017cda knajpa twoja. Taka segregacja to, w gruncie rzeczy, wspania\u0142y pomys\u0142. Aby wej\u015b\u0107 do jakiegokolwiek lokalu gastronomicznego, teatru, kina, centrum handlowego czy \u015brodka komunikacji publicznej, trzeba mie\u0107 certyfikat szczepienia. R\u00f3wnie\u017c ca\u0142y personel musi by\u0107 zaszczepiony. U nas, przy \u00a0ca\u0142kowitym zaszczepieniu oko\u0142o 55% populacji, taki postulat to oczywi\u015bcie „bio-nazizm”. Na Ukrainie, przy zaszczepieniu na poziomie 16%, to rozs\u0105dna propozycja mera Witalija Kliczko w obliczu narastaj\u0105cej czwartej fali zaka\u017ce\u0144 koronawirusem. No, ale Polska jest wyj\u0105tkowa<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n By\u0142em w Kijowie dot\u0105d trzy razy. Raz w 2006 roku, jeden dzie\u0144, przejazdem, podczas podr\u00f3\u017cy poci\u0105giem do Symferopola na Krymie. I dwa razy w 2016 roku, te\u017c po jednym dniu, z okazji mi\u0119dzyl\u0105dowania w drodze do i z Erywania. Czyli w sumie prawie tam nie by\u0142em. Wiedzia\u0142em \u017ce maj\u0105 g\u0142\u00f3wn\u0105, socrealistyczn\u0105 ulic\u0119 pod tytu\u0142em Chreszczatyk, z kt\u00f3rej zapami\u0119ta\u0142em srebrne lamporze\u017aby w kszta\u0142cie sfer z kolcami, wygl\u0105daj\u0105ce jak skrzy\u017cowanie ilustracji do wczesnych wyda\u0144 Cyberiady<\/em> Lema z designem z Triumfu Pana Kleksa,<\/em> widzia\u0142em raz wspania\u0142y Sob\u00f3r M\u0105dro\u015bci Bo\u017cej (polecam tam wejs\u0107!) i raz zap\u0142aci\u0142em za bilet wst\u0119pu na teren \u0141awry Peczerskiej. Pami\u0119ta\u0142em te\u017c, \u017ce dworzec jest wielki, pi\u0119kny i sk\u0142ada si\u0119 z dw\u00f3ch niezale\u017cnych cz\u0119\u015bci \u2013 jednej z lat 30 XX wieku, z ogromn\u0105 hal\u0105, marmurami, \u017cyrandolami i d\u0142ugimi schodami ruchomymi, oraz, ze znajduj\u0105cej si\u0119 po drugiej stronie peron\u00f3w i nad samymi peronami cz\u0119\u015bci, kt\u00f3a wygl\u0105daja jak centrala Invest Banku z roku 1992 (klasyczne slavic po-mo<\/em>). Pami\u0119ta\u0142em te\u017c ogromne aleje, wysadzane po obu stronach ci\u0105gn\u0105cymi si\u0119 w niesko\u0144czono\u015b\u0107 dwudziestopi\u0119trowymi blokami, kt\u00f3re wida\u0107 podczas przejazdu autobusem z g\u0142\u00f3wnego kijowskiego lotniska Borispil do centrum miasta. Obecnie lotnisko Borispil uzyska\u0142o, wzorem zachodnich metropolii, bezpo\u015brednie po\u0142\u0105czenie kolejowe do dworca g\u0142\u00f3wnego, wi\u0119c jest szansa, \u017ce widok po drodze jest jeszcze bardziej kozacki, jak przysta\u0142o na perspektyw\u0119 z okien poci\u0105gu. 3 razy po jednym dniu to jednak za ma\u0142o, \u017ceby powiedzie\u0107 \u017ce \u201edobrze znam miasto\u201d i st\u0105d pomys\u0142 sp\u0119dzenia w Kijowie tym razem ca\u0142ego tygodnia. Uwielbiam bezinteresownie \u0142azi\u0107 po nowych miejscach, szczeg\u00f3lnie je\u015bli s\u0105 to miasta du\u017ce, i nabija\u0107 ca\u0142kowicie nieprzydatnego gdzie indziej expa w rozmieszczeniu poszczeg\u00f3lnych dzielnic, stacji metra, tras spacerowych i podw\u00f3rek, na kt\u00f3re nikt, \u0142\u0105cznie ze mn\u0105, nie ma \u017cadnego interesu wchodzi\u0107. To m\u00f3j ulubiony spos\u00f3b na istnienie.<\/p>\n\n\n\n Mieszkanie wynaj\u0119te przez airbnb znajdowa\u0142o si\u0119 na p\u00f3\u0142nocny zach\u00f3d od centrum miasta, mniej wi\u0119cej w po\u0142owie drogi pomi\u0119dzy stacjami metra Z\u0142ote Wrota i \u0141ukianiwska, <\/em>zaraz obok fenomenalnego budynku Ministerstwa Skarbu Ukrainy, wybudowanego w wysokim stylu mi\u0119dzynarodowym, pewnie za Bre\u017cniewa, i \u015bwie\u017co oddanego do u\u017cytku Parku Pejza\u017cna Aleja, b\u0119d\u0105cego tras\u0105 spacerow\u0105 na zboczu wzg\u00f3rza z widokiem na po\u0142o\u017con\u0105 ni\u017cej dzielnic\u0119 Podil i mosty na Dnieprze. Sam budynek Ministerstwa Skarbu Ukrainy zas\u0142uguje na szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119: bry\u0142a biurowca sk\u0142ada si\u0119 z czterech prostopad\u0142o\u015bcian\u00f3w, po\u0142\u0105czonych ze sob\u0105 pod k\u0105tem rozwartym, bliskim 180 stopni, i u\u0142o\u017conych lustrzanie parami wzd\u0142u\u017c przebiegaj\u0105cej wewn\u0105trz budynku osi symetrii, za\u015b na jego dachu znajduje si\u0119 kula, wygl\u0105daj\u0105ca jak planetarium lub jak kopu\u0142owy radar lotniskowy. Mo\u017cliwe, \u017ce architekt obiektu musia\u0142 gdzie\u015b schowa\u0107 elementy maszynowni d\u017awig\u00f3w osobowych, a by\u0142 zorientowanym futurystycznie estet\u0105. Budynek jest w ka\u017cdym razie pi\u0119kny, co kontrastuje z przyznan\u0105 obiektowi przez u\u017cytkownik\u00f3w na Google ocen\u0105 1.9\/5. Wed\u0142ug u\u017cytkownik\u00f3w personel Izby Skarbowej jest chamski, ci\u0105gle pije kaw\u0119, nie mo\u017cna si\u0119 nigdy dodzwoni\u0107 i og\u00f3lnie za darmo pieni\u0105dze bior\u0105, moje pieni\u0105dze z renty. Jestem w stanie w to uwierzy\u0107. <\/p>\n\n\n\n Przyje\u017cd\u017caj\u0105c do Kijowa spodziewasz si\u0119 trzech rzeczy: socrealizmu, cerkwi ze z\u0142otymi kopu\u0142ami i nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 blok\u00f3w. Wszystko to oczywi\u015bcie jest, ale jest tam jeszcze czwarta rzecz, kt\u00f3rej si\u0119 nie spodziewasz. Ilo\u015b\u0107 XIX-wiecznych kamienic, pa\u0142ac\u00f3w, park\u00f3w, gmach\u00f3w, skwer\u00f3w, bulwar\u00f3w oraz wkomponowanych w nie kafejek i restauracji przewy\u017csza ilo\u015b\u0107 substancji miejskiej znajduj\u0105cej si\u0119 jakimkolwiek polskim mie\u015bcie, w\u0142\u0105cznie z Krakowem. W por\u00f3wnaniu z Kijowem, Warszawa sk\u0142ada si\u0119 tylko i wy\u0142\u0105cznie z blok\u00f3w i szklanych biurowc\u00f3w i nie posiada w og\u00f3le tego, co zwykli\u015bmy nazywa\u0107 zachowanym, europejskim rdzeniem<\/strong>. Kij\u00f3w jest miastem o du\u017co wi\u0119kszej skali i o du\u017co wi\u0119kszym potencjale. Oficjalnie liczy oko\u0142o 3 milion\u00f3w mieszka\u0144c\u00f3w a jego powierzchnia to 835 km2, zbli\u017ca si\u0119 zatem do skali Berlina i mimo, \u017ce pewnie 80% z tego stanowi\u0105 ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 po horyzont, dwudziestokilkopi\u0119trowe blokowiska rozlokowane wzd\u0142u\u017c sze\u015bcio- albo o\u015bmiopasmowch arterii, a tylko 20% stanowi centrum o eklektycznym, kamieniczno-socrealistyczno-wielkomiejskim charakterze, to te 20% wystarczy, \u017ceby wszystkie polskie miasta posz\u0142y w odstawk\u0119 jako kameralne pipid\u00f3wy do je\u017cd\u017cenia Lanosem do Biedronki<\/strong>. Kij\u00f3w jest po prostu wi\u0119kszy, ciekawszy i mimo \u017ce obecnie \u017cyje si\u0119 tam gorzej ni\u017c u nas, to chodz\u0105c po nim wiemy, \u017ce znajdujemy si\u0119 w trzecim mie\u015bcie Zwi\u0105zku Radzieckiego. Skala jest imperialna. Mo\u017cna tam znale\u017a\u0107 wszystko, czego Polsce B\u00f3g, historia oraz Hitler ze Stalinem posk\u0105pili. Jest tam prawdziwa sie\u0107 metra, z czwart\u0105 lini\u0105 w budowie oraz pi\u0105t\u0105 i sz\u00f3st\u0105 w planach, z najg\u0142\u0119bsz\u0105 na \u015bwiecie stacj\u0105 metra Arsenalna, znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 na g\u0142\u0119boko\u015bci 105 metr\u00f3w pod powierzchni\u0105 ziemi. Do peron\u00f3w stacji Arsenalna, podobnie jak wielu innych, nieco tylko p\u0142ytszych stacji kijowskiego metra, dojedziemy podw\u00f3jnymi zestawami superd\u0142ugich, superstromych i superszybko przemieszczaj\u0105cych si\u0119 schod\u00f3w ruchomych, z wielk\u0105 podziemn\u0105 kopu\u0142\u0105, pe\u0142ni\u0105c\u0105 funkcj\u0119 p\u00f3\u0142pi\u0119tra, na kt\u00f3rym zmienia si\u0119 kierunek jazdy. Wra\u017cenie jest niesamowite, przy czym od razu zacz\u0105\u0142em zadawa\u0107 sobie pytanie, jak ta infrastruktura sprawdza si\u0119 w przypadku os\u00f3b starszych, schorowanych czy o ograniczonej zdolno\u015bci ruchowej. Maj\u0105c 30+ lat i b\u0119d\u0105c w pe\u0142ni zdrowia mo\u017cna dosta\u0107 przy wchodzeniu na te schody lekkiego vertigo – <\/em>nie wyobra\u017cam sobie uroczych, 90 letnich staruszek dziarsko wskakuj\u0105cych na ten diabelski ta\u015bmoci\u0105g bez ryzyka wyfikni\u0119cia ostatniego w \u017cyciu koz\u0142a, niczym ojciec Damien Karras pod koniec Egzorcysty<\/em><\/a>.<\/em><\/p>\n\n\n\n Design stacji metra jest zr\u00f3\u017cnicowany, od stylu historyzuj\u0105cego w konwencji \u201ena ludowo-na galowo\u201d na stacji Z\u0142ote Wrota, poprzez br\u0105zowe marmury i dyskretne p\u0142askorze\u017aby z sowieckimi gwiazdami w konwencji \u201ewujek Stalin sprezentowa\u0142 urz\u0105d wojew\u00f3dzki\u201d na Arsenalnej, a\u017c po p\u00f3\u017ano-sowieck\u0105, uniwersalistyczn\u0105 nowoczesno\u015b\u0107 w typie \u201eosiedlowy supersam\u201d na ostatnich, lewobrze\u017cnych stacjach linii numer 3. Punktem wsp\u00f3lnym r\u00f3\u017cnorodnie wyko\u0144czonych stacji s\u0105 typowo sowieckie za\u0142o\u017cenia konstrukcyjne, z kamiennymi s\u0142upami i charakterystycznymi, \u0142ukowymi sklepieniami. Cz\u0119sto te\u017c stacje posiadaj\u0105 wej\u015bcie tylko od jednej strony i ko\u0144cz\u0105 si\u0119 \u015bcian\u0105 po przeciwleg\u0142ej stronie peronu. To, na co warto zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, to co\u015b, czego si\u0119 po nowoczesno\u015bci radzieckiej nie spodziewa\u0142em, czyli rozlokowane w wielu miejscach pere\u0142ki architektury i wzornictwa przemys\u0142owego. Przepi\u0119kna jest stacja metra Uniwersytet, posiadaj\u0105ca p\u00f3\u0142okr\u0105g\u0142y wykusz z oknem wychodz\u0105cym na pobliski ogr\u00f3d botaniczny, czy g\u00f3rna stacja naddnieprza\u0144skiej kolejki linowej, posiadaj\u0105ca wyr\u00f3\u017cniaj\u0105cy detal w postaci wielkiego, okr\u0105g\u0142ego okna z drewnian\u0105 ram\u0105, stanowi\u0105cego zewn\u0119trzn\u0105 \u015bcian\u0119 kabiny operatora maszyny. Korzystanie z transportu publicznego u\u0142atwia cena. Po ostatniej podwy\u017cce pojedynczy bilet kosztuje 8 hrywien, czyli 1z\u0142 20gr. Nic tylko je\u017adzi\u0107.<\/p>\n\n\n\n Centrum miasta jest, zrujnowany podczas II wojny i odbudowany w stylu socrealistycznym, bulwar Chreszczatyk. Skala ulicy to mniej wi\u0119cej po\u0142owa drogi mi\u0119dzy Marsza\u0142kowsk\u0105 Dzielnic\u0105 Mieszkaniow\u0105 a Karl-Marx Alee w Berlinie Wschodnim, jest to jednak socrealizm bajkowy, z du\u017co wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 p\u0142askorze\u017ab, architektonicznych detali i element\u00f3w dekoracyjnych ni\u017c w przypadku dw\u00f3ch wcze\u015bniej wspomnianych. <\/p>\n\n\n\n Pod numerem 25 znajduje si\u0119 mini-pa\u0142ac kultury o bardziej ludzkich proporcjach i cieplejszej ornamentyce, za\u015b ca\u0142\u0105 ulic\u0119 dekoruj\u0105 wspomniane ju\u017c srebrno-metaliczne kule z kolcami utrzymane w konwencji kosmonautycznej. Wystarczy jednak odej\u015b\u0107 od g\u0142\u00f3wnej ulicy na kilkadziesi\u0105t metr\u00f3w na zach\u00f3d (w stron\u0119 Opery i Z\u0142otych Wr\u00f3t) lub na wsch\u00f3d, w stron\u0119 dzielnicy Lipki, aby zobaczy\u0107, \u017ce Kij\u00f3w to nie tylko jedna, reprezentacyjna, stalinowska aleja, ale otaczaj\u0105ce j\u0105 carskie miasto z pa\u0142acami, kamienicami, skwerami i podw\u00f3rzami, w kt\u00f3re gdzieniegdzie, w ramach dog\u0119szczania zabudowy, \u0142adowano modernistyczne gmachy. W \u015br\u00f3dmie\u015bciu nad prawie ka\u017cd\u0105 ulic\u0105 wisz\u0105 zawieszone centralnie na kablach lampy i jest tak\u017ce sporo zieleni. Ca\u0142o\u015b\u0107 robi wra\u017cenie typu Gotham City<\/em><\/strong>, nie tylko przez do\u015b\u0107 oczywiste skojarzenia z chimerami i innymi detalami w stylu carskiego, a p\u00f3\u017aniej sowieckiego art-d\u00e9co, czy przez niekt\u00f3re XIX-wieczne budynki wyposa\u017cone w zewn\u0119trzne, metalowe schody przeciwpo\u017carowe, ale tak\u017ce przez niesamowit\u0105 atmosfer\u0119 wytwarzan\u0105 przez fakt, \u017ce miasto po\u0142o\u017cone jest na wzg\u00f3rzach i obfituje w nier\u00f3wno\u015bci terenu. Najlepiej to czu\u0107 na Lipkach oraz w po\u0142o\u017conej na zach\u00f3d od centrum dzielnicy Afanasiw\u015bkyj Jar, gdzie „babciowa” atmosfera mieszanki XIX-wiecznych kamieniczek, solidnych dom\u00f3w dla sowieckiej klasy urz\u0119dniczej z lat 30. i wkomponowanych w to miejscami blok\u00f3w z p\u0142yty z lat 70. XX wieku kontrastuje z gigantycznymi projektami typu Kijowski Welodrom, zwie\u0144czony budynkiem przywodz\u0105cym na my\u015bl pa\u0142ace budowane za Jurija \u0141u\u017ckowa w Moskwie. <\/p>\n\n\n\n Moim faworytem, je\u015bli idzie o budynki w konwencji Gotham City<\/em>, jest po\u0142o\u017cony przy Sichovykh Striltsiv 73 gmach Ministerstwa Sprawiedliwo\u015bci. Przesuwane pionowo, jak na Brooklynie, okna – s\u0105, ceglana faktura fasady – jest, brakuje tylko komisarza Gordona wystawiaj\u0105cego lamp\u0119 do wzywania Batmana na dachu. Do tego, w niekt\u00f3rych miejscach w Kijowie mamy kompletnie nieobecne w Polsce, a wyst\u0119puj\u0105ce w metropoliach Zachodu rozwi\u0105zanie polegaj\u0105ce na ulokowaniu wej\u015b\u0107 do metra w \u015bcianie kamienicy. Do metra wchodzi si\u0119 w\u00f3wczas jak w Nowym Jorku, obitymi srebrn\u0105 blach\u0105 drzwiami do budynku, a jedynym sygna\u0142em, \u017ce metro tu si\u0119 znajduje, jest dyskretna, zielona litera M nad wej\u015bciem.<\/p>\n\n\n\n Co mo\u017cna w Kijowie robi\u0107? W Kijowie mo\u017cna robi\u0107 to co wsz\u0119dzie, czyli wsta\u0107 rano, wyjecha\u0107 metrem na ostatni\u0105 stacj\u0119 metra i wraca\u0107 do centrum z buta. Jestem weteranem takich akcji, najch\u0119tniej urozmaicanych wizytami w jednej, dw\u00f3ch, albo siedmiu osiedlowych knajpach na piwo po drodze, celem dodania sobie kura\u017cu. Co mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 nie tak? Ano skala miasta mo\u017ce p\u00f3j\u015b\u0107 nie tak. Takie casualowe akcje przechodz\u0105 w Pradze, czy nawet w Pary\u017cu, gdzie dodreptasz w ko\u0144cu z La D\u00e9fence czy Chateau de Vincennes pod ten Luwr. Kij\u00f3w jest wielko\u015bci Berlina i wyjazd na Chervonyi Khutir, ostatni\u0105 stacj\u0119 linii metra numer 3, sko\u0144czy\u0142 si\u0119 trwaj\u0105cym 6 godzin spacerem o d\u0142ugo\u015bci 25 kilometr\u00f3w.<\/strong> To jest tak, jakby pojecha\u0107 sobie S1 na Wannsee i wraca\u0107 na Alexanderplatz z buta. Tylko dla fanatyk\u00f3w. Za to zyski moralne s\u0105 niebywa\u0142e, bo mo\u017cna po drodze przej\u015b\u0107 przez ca\u0142\u0105 Lewobrze\u017cn\u0105 i zobaczy\u0107 jak wygl\u0105da w detalach po\u0142o\u017cone na drugim brzegu Dniepru blokowisko, zamieszka\u0142e przez \u0142\u0105cznie 1.2 miliona ludzi. Lewy brzeg Kijowa jest, co prawda, rozdzielony administracyjnie na trzy dystrykty po niespe\u0142na 400 tysi\u0119cy mieszka\u0144c\u00f3w ka\u017cdy, ale ten podzia\u0142 jest niezauwa\u017calny z poziomu ulicy. Z poziomu ulicy po prostu idziesz przez 6 godzin na azymut przez blokowisko na 1.2 miliona mieszka\u0144c\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Jak to wygl\u0105da? Z daleka wygl\u0105da jak Chiny<\/strong>. Nieko\u0144cz\u0105ce si\u0119 morze dochodz\u0105cych do trzydziestu pi\u0119ter wysoko\u015bci blok\u00f3w. Z bliska wygl\u0105da jak Polska w latach 90<\/strong>. Super-sam. Auchan. Centrum handlowe. Budka z kebabem. Budka z kaw\u0105. Pani wyprowadza pieska. Sprzeda\u017c \u017cywych karpi na bazarku. Rdzewiej\u0105cy Zaporo\u017cec pod blokiem. Podstaw\u00f3wka numer 578. Przedszkole numer 692. Specjalno\u015bci\u0105 kijowsk\u0105 s\u0105 znajduj\u0105ce si\u0119 w\u015br\u00f3d blok\u00f3w bardzo du\u017ce jeziora, nad kt\u00f3rymi trwa rekreacja: ludzie wystawiaj\u0105 sobie krzese\u0142ka, robi\u0105 grilla kie\u0142baskami z marketu, pij\u0105 piwko. Jamnik w we\u0142nianym kubraczku biega z zadowoleniem pomachuj\u0105c ogonem. Jak u nas. Z wydarze\u0144 czasowych uda\u0142o nam si\u0119 za\u0142apa\u0107 na odbywaj\u0105ce si\u0119 Kijowie biennale, a konkretnie na jeden event: odbywaj\u0105cy si\u0119 w Domu Kina wyk\u0142ad na temat politycznych aspekt\u00f3w produkcji monument\u00f3w upami\u0119tniaj\u0105cych II wojn\u0119 \u015bwiatow\u0105 w socjalistycznej Jugos\u0142awii. Na sali by\u0142o mo\u017ce 20 os\u00f3b, jedna z prelegentek by\u0142a tylko online, wszyscy obecni oczywi\u015bcie w maseczkach. By\u0142o za to bardzo ciekawie, po latach s\u0142uchania o Kluczowych Klientach i ogl\u0105dania prezentacji o wynikach finansowych za bie\u017c\u0105cy kwarta\u0142 by\u0142em got\u00f3w ca\u0142owa\u0107 stopy ka\u017cdemu, kto u\u017cywa\u0142 w mojej obecno\u015bci s\u0142\u00f3w narrative <\/em>i discourse. <\/em> <\/p>\n\n\n\n Z ciekawostek polityczno-ekonomicznych: na Ukrainie wida\u0107 chwilowo ostr\u0105 orientacj\u0119 na Zach\u00f3d, podsycan\u0105 na pewno zaj\u0119ciem przez Rosj\u0119 Krymu i tl\u0105c\u0105 si\u0119 wojn\u0105 w Donbasie. Nie obalali w ko\u0144cu tego Janukowycza w 2014 na darmo. Przed budynkami urz\u0119d\u00f3w pa\u0144stwowych wsz\u0119dzie wisz\u0105 podw\u00f3jne zestawy flag: Ukrainy i Unii Europejskie, mimo \u017ce Ukraina na razie pozostaje jedynie krajem stowarzyszonym, a formalny wniosek o cz\u0142onkostwo przewidziany jest na rok 2024. Inaczej ni\u017c w Polsce wygl\u0105da proces unaradawiania przestrzeni publicznej i zwi\u0105zanej z tym polityki historycznej. \u017beby si\u0119 zdesowietyzowa\u0107, Ukraina musia\u0142aby wysadzi\u0107 3\/4 Kijowa, nie wchodzi to wi\u0119c raczej w rachub\u0119. Zamiast tego narodowy charakter centralnych monument\u00f3w uzyskuje si\u0119 poprzez dzia\u0142ania komplementarne, jak w przypadku wybudowanego nad Dnieprem na 60. rocznic\u0119 powstania ZSRR \u0141uku Przyja\u017ani Narod\u00f3w. Zamiast wyburza\u0107 monument, do dw\u00f3jki postaci pionier\u00f3w ZSRR \u2013 przodownik\u00f3w pracy dostawiona zosta\u0142a druga, jasnobr\u0105zowa rze\u017aba, przedstawiaj\u0105ca zgromadzenie XVII wiecznych, w\u0105satych ataman\u00f3w siczowych. Po researchu dowiedzia\u0142em si\u0119, \u017ce grupka w\u0105saczy to Rada Perejas\u0142awska z Chmielnickim na czele. Podobnie, ods\u0142oni\u0119ty w 1981 roku 102 metrowy (statua + piedesta\u0142) monument Ojczyzna, <\/em>upami\u0119tniaj\u0105cy udzia\u0142 Kijowa w Wielkiej Wojnie Ojczy\u017anianej jako miasta-bohatera ZSRR dalej stoi nad Dnieprem ze wzniesionym mieczem i herbem Zwi\u0105zku Radzieckiego na trzymanej przez posta\u0107 tarczy. Wok\u00f3\u0142 znajduje si\u0119 niesamowite muzeum Historii Ukrainy w II Wojnie \u015awiatowej, ale jego komponent narodowy polega na przemalowaniu poustawianych na terenie obiektu czo\u0142g\u00f3w T-72 na z\u00f3\u0142to-niebiesko. Pr\u00f3ba dekomunizacji ca\u0142o\u015bci musia\u0142aby polega\u0107 na wysadzeniu wszystkiego w powietrze, a na to nie ma ani hajsu, ani chyba tak naprawd\u0119 potrzeby. No i dobrze, bo muzeum to kawa\u0142 niesamowitej przestrzeni, kt\u00f3r\u0105 mo\u017cemy podziwia\u0107 niezale\u017cnie od prezentowanego aktualnie w pawilonie wystawowym wsadu z polityki historycznej.<\/p>\n\n\n\n Ciekawe jest te\u017c obserwowanie transformacji rynkowej w kraju, kt\u00f3ry nie jest cz\u0119\u015bci\u0105 Unii Europejskiej i by\u0142 w zwi\u0105zku z tym odci\u0119ty od funduszy strukturalnych. Tramwaje, najcz\u0119\u015bciej czechos\u0142owackiej produkcji Tatry T3, do\u017cywaj\u0105 swoich dni, telepi\u0105c si\u0119 na kompletnie zdezelowanych torowiskach. Metro produkcji radzieckiej ma co prawda \u015bwie\u017co zainstalowane ekrany cyfrowe, wy\u015bwietlaj\u0105ce informacje i reklamy oraz je\u017adzi szybko, ale jest potwornie g\u0142o\u015bne \u2013 od pocz\u0105tku eksploatacji szyny pewnie nie by\u0142y wymieniane. Bloki wygl\u0105daj\u0105 r\u00f3\u017cnie. Niekt\u00f3re z lat 70. i 80. bardzo przyzwoicie, podobnie jak w Polsce; niekt\u00f3re to \u015bwie\u017ca deweloperka w modelu chi\u0144skim, jednak cz\u0119\u015b\u0107 tak zwanych Chruszczowek (masowej fali budownictwa mieszkaniowego w ZSRR zwi\u0105zanej z przeniesieniem funduszy z przemys\u0142u ci\u0119\u017ckiego i zbrojeniowego na konsumpcj\u0119 podstawow\u0105 w latach 50. i 60.) wygl\u0105da, jakby zaraz mia\u0142a si\u0119 zawali\u0107. Brak termomodernizacji, p\u0142yty spojone smo\u0142\u0105, oraz klasyczne radzieckie, wygl\u0105daj\u0105ce jak „doklejone” do budynku, zabudowane balkony. Cud, \u017ce te budynki s\u0105 dalej eksploatowane. Inaczej te\u017c ni\u017c w Polsce wygl\u0105da struktura przestrzeni, uwarunkowana innym rozk\u0142adem fal kapitalizacji. W centrum jest sporo turbowypasionych knajp i sklep\u00f3w najnowszej generacji, o konceptualnym designie i wypchanych po sufit drogimi \u015bwiatowymi markami, potem jest strefa zmodernizowanych supersam\u00f3w osiedlowych pami\u0119taj\u0105cych Bre\u017cniewa, a na przedmie\u015bciach dominuj\u0105 ju\u017c wielkopowierzchniowe hipermarkety typu Auchan i centra handlowe „pierwszej generacji” wygl\u0105daj\u0105ce jak Krak\u00f3w Plaza, tylko \u017ce zamiast H&M i Zary, za zachodnie marki robi\u0105 Adidas, Levi’s, Reebok i Puma. Tak funkcjonuj\u0105 chocia\u017cby, ci\u0105gn\u0105ce si\u0119 literalnie przez p\u00f3\u0142tora kilometra, centra handlowe DREAM Berry i DREAM Yellow na p\u00f3\u0142nocnokijowskim blokowisku Obo\u0142o\u0144, znanym z lokalnego browaru. Te architektoniczne koszmary wygl\u0105daj\u0105 jak gigantyczne statki zacumowane wzd\u0142u\u017c g\u0142\u00f3wnej arterii dzielnicy, s\u0105 pomalowane w niezno\u015bne, krzykliwe kolory, maj\u0105 szereg wej\u015b\u0107 o pretensjonalnych nazwach w rodzaju „B7 – Italia”, czy ” D6 – Brytania” i oferuj\u0105 du\u017ce ilo\u015bci chujowych tekstyli\u00f3w. W takich momentach jest si\u0119 wdzi\u0119cznym za polskich planist\u00f3w i nadz\u00f3r budowlany.<\/p>\n\n\n\n Wszystko sprawia wra\u017cenie, jakby Ukraina za\u0142apa\u0142a si\u0119 na pierwsz\u0105 fal\u0119 kapitalistycznej modernizacji po 1991 roku, potem zosta\u0142a ostro przyduszona i ponownie nadrabia za spraw\u0105 prozachodniej koniunktury politycznej po 2014, pod rz\u0105dami Poroszenki, Kliczki i \u017be\u0142e\u0144skiego. M\u00f3wi\u0105c mi\u0119dzy nami (psst): post\u0119p, kt\u00f3ry dokona\u0142 si\u0119 w Kijowie w ci\u0105gu ostatnich paru lat jest tak ogromny, a uderzenie kapita\u0142u tak mocno widoczne, \u017ce wygl\u0105da to tak, jakby ju\u017c w ramach umowy stowarzyszeniowej z UE, b\u0105d\u017a jakiego\u015b rodzaju strategicznego partnerstwa z USA, Ukraina zacz\u0119\u0142a zasysa\u0107 naprawd\u0119 du\u017ce \u015brodki pod tak zwanym sto\u0142em. Nie znam detali, ale mo\u017ce kto\u015b w ko\u0144cu odkr\u0119ci\u0142 kurek z pieni\u0119dzmi widz\u0105c, \u017ce nie mo\u017cna Ukrainy zostawi\u0107 le\u017c\u0105cej takim od\u0142ogiem, jak przez ostatnie 30 lat, bo Rosja zacz\u0119\u0142a si\u0119 nam tutaj geopolitycznie coraz wyra\u017aniej okre\u015bla\u0107. Je\u015bli kto\u015b co\u015b na ten temat wi\u0119cej wie, niech mi napisze \u2013 ch\u0119tnie si\u0119 dowiem.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c: je\u015bli lubisz bloki, to Kij\u00f3w jest dla Ciebie. Je\u015bli lubisz kamienice, to Kij\u00f3w jest dla Ciebie. Je\u015bli lubisz bardzo dobr\u0105 architektur\u0119 modernistyczn\u0105, to Kij\u00f3w jest dla Ciebie. Je\u015bli lubisz, \u017ceby Ci\u0119 by\u0142o sta\u0107 na dobry obiad, to Kij\u00f3w te\u017c jest dla Ciebie. Nic tylko jecha\u0107. Na koniec prezent w postaci klipu, na kt\u00f3ry natrafi\u0142em w bardzo mi\u0142ym barze z dobrym piwkiem, kanapami, wielkim ogniskiem na \u015brodku i, last but not least, <\/em>wielkim telewizorem z lec\u0105cym non-stop MTV 80’s. Nigdy nie jest za p\u00f3\u017ano na odkrycia archeologiczne znanych sobie uprzednio i p\u00f3\u017aniej zapomnianych piosenek z cyklu pionierzy eurodance<\/a><\/em>.<\/p>\n\n\n\n<\/figure><\/li><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/figure><\/li><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/figure><\/li><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/figure><\/li><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/figure><\/li><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure><\/li><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure><\/li><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/figure><\/li><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/figure><\/li><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n<\/figure>\n\n\n\n