{"id":69169,"date":"2022-01-22T11:28:23","date_gmt":"2022-01-22T10:28:23","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=69169"},"modified":"2024-10-10T12:50:26","modified_gmt":"2024-10-10T10:50:26","slug":"krzysztof-cieslik-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/krzysztof-cieslik-wywiad\/","title":{"rendered":"Krzysztof Cie\u015blik: interesuje mnie borykanie si\u0119 z tekstem [WYWIAD] | MORE Ksi\u0105\u017ckowe"},"content":{"rendered":"\n

Podobno zacz\u0105\u0142 t\u0142umaczy\u0107, \u017ceby nauczy\u0107 si\u0119 angielskiego. Gra w gry i s\u0142ucha rapu, bo nigdy nie wiadomo, jakie s\u0142\u00f3wko mo\u017ce si\u0119 przyda\u0107 w pracy. Wypatrujcie T\u0142umaczenie:<\/em> Krzysztof Cie\u015blik<\/em> na ok\u0142adkach ksi\u0105\u017cek – to gwarancja \u015bwietnego przek\u0142adu.<\/h3>\n\n\n\n

AKTUALIZACJA<\/strong>: Rozmow\u0119 przeprowadzili\u015bmy i opublikowali\u015bmy w styczniu. Kilka miesi\u0119cy p\u00f3\u017aniej Krzysztof Cie\u015blik zosta\u0142 pozwany przez Wydawnictwo Sonia Draga za krytyk\u0119 jako\u015bci publikowanych przez nich t\u0142umacze\u0144 – przede wszystkim powie\u015bci \u201eNa rozdro\u017cu” Jonathana Franzena. <\/p>\n\n\n\n

Sytuacja jest tym bardziej kuriozalna, \u017ce dotyczy 3 post\u00f3w na prywatnym koncie Cie\u015blika na Facebooku – wydawnictwo domaga\u0142o si\u0119 ich usuni\u0119cia. Polskie \u015brodowisko literackie oraz czytelnicy i czytelniczki nie kryli oburzenia. Fala hejtu, kt\u00f3ra spad\u0142a na Soni\u0119 Drag\u0119 sprawi\u0142a, \u017ce pozew finalnie ma zosta\u0107 wycofany. W \u015bwietle tych wydarze\u0144 nasz wywiad – pe\u0142en czu\u0142o\u015bci wobec pracy nad przek\u0142adem i szacunku dla wsp\u00f3\u0142pracownik\u00f3w, troszcz\u0105cych si\u0119 precyzj\u0119 j\u0119zyka – nabiera nowego kontekstu.<\/p>\n\n\n\n

\n\n\n\n

Kiedy poznali\u015bmy si\u0119 wiele lat temu, Krzysztof Cie\u015blik pisa\u0142 wiersze i recenzje ksi\u0105\u017ckowe. Z przyjemno\u015bci\u0105 obserwowa\u0142am jak stawia\u0142 coraz pewniejsze kroki w \u015bwiecie literackim, wyrabiaj\u0105c sobie nazwisko jako\u015bciowymi przek\u0142adami literatury. Szczeg\u00f3ln\u0105 uwag\u0119 krytyk\u00f3w i czytelnik\u00f3w zdoby\u0142y zw\u0142aszcza jego ostatnie t\u0142umaczenia: \u015awie\u017c<\/em>y<\/a> Nico Walkera (opowie\u015bci o \u017co\u0142nierzu, kt\u00f3ry ucieka przed PTSD w narkotyki), Shuggie Bain<\/a><\/em> Douglasa Stewarta (matka przegrywaj\u0105ca z uzale\u017cnieniem alkoholowym i jej synek, w kt\u00f3rym budzi si\u0119 \u015bwiadomo\u015b\u0107 w\u0142asnej queerowej to\u017csamo\u015bci) oraz Mi\u0119dzy kibolami<\/a> <\/em>Billa Buforda (reporta\u017c o przemocy w\u015br\u00f3d kibic\u00f3w angielskiej pi\u0142ki no\u017cnej). <\/p>\n\n\n\n

Dla niekt\u00f3rych os\u00f3b, Krzysztof Cie\u015blik<\/em> na ok\u0142adce sta\u0142o si\u0119 wabikiem samym w sobie. Znakiem jako\u015bci. T\u0142umacz spotka\u0142 si\u0119 ze mn\u0105 w knajpce przy Chmielnej w Warszawie, \u017ceby pogada\u0107 o sukcesach, g\u0142odzie dobrych tekst\u00f3w, internetowym poczuciu humoru i najnowszym projekcie – wydawnictwie ArtRage. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pewien krytyk literacki nazwa\u0142 Ci\u0119 jednym z lepszych polskich t\u0142umaczy i trollem<\/em>, a Ty odpowiedzia\u0142e\u015b mu, \u017ce poczuwasz si\u0119 bardziej do roli trickstera. Chcia\u0142am Ci\u0119 zapyta\u0107 o t\u0119 figur\u0119. Celna riposta czy zabawny mem to narz\u0119dzia, kt\u00f3rych mo\u017cna u\u017cywa\u0107, by potrz\u0105sn\u0105\u0107 rzeczywisto\u015bci\u0105. <\/h4>\n\n\n\n

Brakuje ludzi, kt\u00f3rzy m\u00f3wiliby kontrowersyjne rzeczy, ale moim celem nie jest samo budzenie kontrowersji. Ferment wydaje mi si\u0119 potrzebny, a trickster to kto\u015b, kto m\u0105ci i wstrz\u0105sa, taki troch\u0119 przechera. Akurat w tym kontek\u015bcie figura \u017cartownisia mi si\u0119 bardzo podoba, ale pami\u0119tajmy, \u017ce taki kto\u015b, troch\u0119 jak kr\u00f3lewski b\u0142azen, m\u00f3wi cz\u0119sto rzeczy powa\u017cne, cho\u0107 niekoniecznie w powa\u017cnej formie. Chcia\u0142bym, \u017ceby nie wszyscy byli z siebie ca\u0142y czas zadowoleni, \u017ceby toczy\u0142y si\u0119 dyskusje, ale te\u017c \u017ceby by\u0142o w tym nieco wi\u0119cej luzu. Lubi\u0119 nasze \u015brodowisko literackie. Przyja\u017ani\u0119 si\u0119 czy kumpluj\u0119 z t\u0142umaczami, pisarzami i eseistami. Raczej nie z krytykami. Mo\u017ce dlatego, \u017ce sam przeszed\u0142em od pisania o<\/em> do t\u0142umaczenia i pisania? Ka\u017cde \u015brodowisko ma swoje wady. W naszym brak pieni\u0119dzy, jest te\u017c dosy\u0107 mocno zakonserwowane i to rodzi pewne problemy. <\/p>\n\n\n\n

Naj\u0142atwiej sprowadzi\u0107 moje posty do hejtu czy trollerki, bo to zamyka dyskusj\u0119. Ale uwa\u017cam, \u017ce warto jest m\u00f3wi\u0107 o rzeczach, kt\u00f3re nie s\u0105 okej. Mam prawo m\u00f3wi\u0107, \u017ce kto\u015b pisze s\u0142abo albo \u017ce komu\u015b nie zale\u017cy na jako\u015bci wydawanych ksi\u0105\u017cek. To wszystko jednak bardzo poboczna ga\u0142\u0105\u017a mojej dzia\u0142alno\u015bci, zreszt\u0105 z wiekiem robi\u0119 to coraz rzadziej. Cz\u0119\u015bciej postuj\u0119 o tym, czym si\u0119 aktualnie zajmuj\u0119. Uda\u0142o mi si\u0119 wyrobi\u0107 sobie pewn\u0105 mark\u0119. Troch\u0119 os\u00f3b czeka na moje rzeczy. 5 czy 10 lat temu bardziej mnie rusza\u0142o, \u017ce koledzy pisz\u0105 kolegom recenzje czy \u017ce jaki\u015b magazyn pisze o ksi\u0105\u017ckach wydawanych przez sp\u00f3\u0142k\u0119, kt\u00f3ra jest jego w\u0142a\u015bcicielem. Nie zdradz\u0119 jaki magazyn, bo mam gro\u017ab\u0119 jednego procesu i mo\u017ce to wystarczy. Dzisiaj mnie to ju\u017c za bardzo nie obchodzi. Ciesz\u0119 si\u0119 tym, co sam robi\u0119, czasem wsadz\u0119 kij w mrowisko, ale to ju\u017c czysta rekreacja. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
„Mi\u0119dzy kibolami” Bill Buford, t\u0142umaczenie Krzysztof Cie\u015blik, Wydawnictwo Cyranka<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Kiedy znajomi zobaczyli u mnie na stoliku Mi\u0119dzy kibolami <\/em>zawo\u0142ali: o, kojarzymy to nazwisko. <\/em>Nie mieli na my\u015bli nazwiska autora, ale w\u0142a\u015bnie Twoje – t\u0142umacza. <\/h4>\n\n\n\n

To wspania\u0142a sprawa. Pokona\u0142em drog\u0119 od krytyka do t\u0142umacza i to drugie sprawia mi najwi\u0119cej przyjemno\u015bci. Wchodzenie w teksty tak g\u0142\u0119boko jak przy t\u0142umaczeniu jest jedn\u0105 z fajniejszych rzeczy, jakie mo\u017cna zrobi\u0107 z literatur\u0105 i w literaturze. Bardzo si\u0119 ciesz\u0119 z tego, co m\u00f3wisz, bo to znaczy, \u017ce moja praca ma sens. 5 lat temu robi\u0142em pewnie r\u00f3wnie dobre przek\u0142ady jak teraz, ale dopiero ostatnie dwa lata by\u0142y prze\u0142omowe. My\u015bl\u0119, \u017ce jest to zwi\u0105zane z ca\u0142\u0105 bran\u017c\u0105. Umieszcza si\u0119 nazwiska t\u0142umaczy na ok\u0142adkach, robi si\u0119 wywiady. Bardzo si\u0119 ciesz\u0119, \u017ce m\u00f3wi si\u0119 o nas du\u017co wi\u0119cej – s\u0105 festiwale, s\u0105 nagrody. Jak zaczyna\u0142em w roku 2013 czy 14 by\u0142o z tym gorzej. <\/p>\n\n\n\n

Obecnie dostaj\u0119 te\u017c wi\u0119cej feedbacku, r\u00f3wnie\u017c od ludzi, kt\u00f3rych opini\u0119 ceni\u0119. Bycie docenionym przez Dorot\u0119 Mas\u0142owsk\u0105 jest dla mnie czym\u015b bardzo du\u017cym, bo wiem, jakie ucho do j\u0119zyka ma ona sama. Uwa\u017cam, \u017ce jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych rzeczy w t\u0142umaczeniu – o ile nie najwa\u017cniejsz\u0105 – s\u0105 dialogi i ich naturalne brzmienie. Je\u015bli kto\u015b taki jak Dorota Mas\u0142owska uwa\u017ca, \u017ce \u015bwietnie pisz\u0119 dialogi, to trudno o wi\u0119kszy komplement. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jej j\u0119zyk jest bardzo \u017cywy, oparty na bezpo\u015bredniej komunikacji. <\/h4>\n\n\n\n

Tak! My\u015bl\u0119, \u017ce dialogi to m\u00f3j atut. Unikam przedobrzania czy p\u00f3j\u015bcia za bardzo w slang. Staram si\u0119 trzyma\u0107 j\u0119zyk\u00f3w bohater\u00f3w. Teraz t\u0142umaczy\u0142em komiks – to co\u015b, czym chcia\u0142bym si\u0119 wi\u0119cej zajmowa\u0107. Ka\u017cdy przek\u0142ad tego rodzaju, przek\u0142ad dobrej prozy, jest umieszczony w konkretnych realiach. Akcja Beverly <\/em>dzieje si\u0119 w ma\u0142omiasteczkowej Ameryce z czas\u00f3w Rodziny Soprano<\/em> [jako fan serialu, Krzysztof nie m\u00f3g\u0142 si\u0119 powstrzyma\u0107 przed tym por\u00f3wnaniem – przyp. red.]. Shuggie Bain<\/em> rozgrywa\u0142 si\u0119 w latach 80., ksi\u0105\u017cka Billa Buforda to wczesne lata 90. To zawsze wyzwanie, by dobra\u0107 j\u0119zyk tak, by pasowa\u0142 do bohater\u00f3w, reali\u00f3w i \u017ceby nie razi\u0142 czytelnika – czy poprzez zbyt wsp\u00f3\u0142czesne terminy, czy zbytni\u0105 anachronizacj\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Korzystasz z tego, \u017ce jeste\u015b aktywnym konsumentem kultury? Wiem, \u017ce s\u0142uchasz du\u017co rapu. <\/h4>\n\n\n\n

Du\u017co rapu, du\u017co internetu. Wspania\u0142\u0105 spraw\u0105 w t\u0142umaczeniu jest to, \u017ce usprawiedliwia wszystko inne. Granie w gry typu Football Manager pozwoli\u0142o mi du\u017co zrobi\u0107, je\u015bli chodzi o ksi\u0105\u017cki pi\u0142karskie. Okazuje si\u0119, \u017ce znasz s\u0142owa, kt\u00f3re s\u0105 ci akurat przydatne. Przy r\u00f3\u017cnych t\u0142umaczeniach czerpiesz z r\u00f3\u017cnych j\u0119zyk\u00f3w. \u015awie\u017cy <\/em>by\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0105, w kt\u00f3rej przydawa\u0142 mi si\u0119 polski hip-hop, bo jest tam du\u017co narkotyk\u00f3w i postaci, kt\u00f3re by si\u0119 zmie\u015bci\u0142y w rapowym teledysku. W Shuggiem<\/em> raczej sprawdza\u0142 mi si\u0119 j\u0119zyk moich rodzic\u00f3w, troch\u0119 w stylu Daleko od szosy<\/em>, ich powiedzonka. Je\u015bli t\u0142umaczysz literatur\u0119 faktu, masz ma\u0142o wstawek dialogowych i j\u0119zyka, kt\u00f3ry musi wypa\u015b\u0107 bardzo naturalnie. A przy prozie najwa\u017cniejsze jest s\u0142uchanie i czytanie wszystkiego, nasi\u0105kanie r\u00f3\u017cnymi j\u0119zykami. Mimo to nie poradzi\u0142bym sobie z niekt\u00f3rymi t\u0142umaczeniami bez pomocy koleg\u00f3w i kole\u017canek. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n