![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/800px-Logotyp_Kolektywu_Kariatyda.jpeg\")
Kiedy i jak zrodzi\u0142 si\u0119 pomys\u0142 na powstanie Kolektywu Kariatyda?<\/h3>\n\n\n\n
Pomys\u0142 na powstanie kolektywu pojawi\u0142 si\u0119 na prze\u0142omie 2018 i 2019 roku – wi\u0119c prawie trzy lata temu – r\u00f3wnolegle u trzech os\u00f3b: Celiny, Karoliny i Zo\u015bki, kt\u00f3re zajmowa\u0142y si\u0119 szeroko poj\u0119t\u0105 herstori\u0105 i dostrzeg\u0142y w Wikipedii ogromn\u0105 dysproporcj\u0119 pomi\u0119dzy has\u0142ami dotycz\u0105cymi m\u0119\u017cczyzn i kobiet. Nied\u0142ugo p\u00f3\u017aniej do\u0142\u0105czy\u0142y do nich Basia, Gosia, Julia i Laura. W takim sk\u0142adzie na pocz\u0105tku 2019 roku powsta\u0142 Kolektyw Kariatyda. <\/em><\/p>\n\n\n\n Zacz\u0119\u0142y\u015bmy od zorganizowania szkolenia z edytowania Wikipedii oraz maratonu tworzenia i ulepszania hase\u0142 z okazji zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 Dnia Kobiet. Co roku wok\u00f3\u0142 8 marca odbywaj\u0105 si\u0119 na Wikipedii dzia\u0142ania zwi\u0105zane z globaln\u0105 akcj\u0105 Art+Feminism, kt\u00f3rej r\u00f3wnie\u017c jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n A wi\u0119c w lutym 2019 r. przygotowywa\u0142y\u015bmy si\u0119 w ramach szkolenia prowadzonego przez Celin\u0119, kt\u00f3ra spo\u015br\u00f3d wszystkich Kariatyd jest Wikipedystk\u0105 o najwi\u0119kszym do\u015bwiadczeniu. To by\u0142 czas przed pandemi\u0105, wi\u0119c warsztaty by\u0142y stacjonarne i specjalnie na nie przyjecha\u0142y r\u00f3wnie\u017c osoby z Katowic czy z Krakowa! A 16 marca 2019 r. odby\u0142 si\u0119 nasz pierwszy edyton \u2013 s\u0142owo to uku\u0142y\u015bmy jako spolszczenie angielskiego \u201cedit-a-thon\u201d, czyli maratonu edytowania Wikipedii \u2013 po\u015bwi\u0119cony \u201cpionierkom\u201d sztuki. Od tamtego czasu Kolektyw Kariatyda zorganizowa\u0142 ju\u017c 17 edyton\u00f3w.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n Naszym celem od samego pocz\u0105tku by\u0142o uzupe\u0142nienie polskiej Wikipedii o has\u0142a dotycz\u0105ce kobiet zwi\u0105zanych ze sztuk\u0105 – artystek, architektek, badaczek czy krytyczek.<\/em><\/p>\n\n\n\n W terminologii sztuk pi\u0119knych kariatyda stanowi podpor\u0119 architektoniczn\u0105 w formie postaci kobiecej, kt\u00f3ra na swojej g\u0142owie d\u017awiga dan\u0105 konstrukcj\u0119. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n Najpopularniejszym przyk\u0142adem jest ate\u0144ski Erechtejon, kt\u00f3rego cz\u0119\u015b\u0107 stanowi tzw. Ganek Kor, z sze\u015bcioma kariatydami d\u017awigaj\u0105cymi na swych g\u0142owach portyk. W naszym gronie Kariatyd spor\u0105 grup\u0119 stanowi\u0105 osoby zwi\u0105zane na r\u00f3\u017cny spos\u00f3b z szeroko poj\u0119t\u0105 sztuk\u0105 i kultur\u0105: historyczki sztuki, artystki, kulturoznawczynie czy etnolo\u017cki. Poniewa\u017c ikonografia i terminologia z tego pola wydawa\u0142a si\u0119 nam wszystkim do\u015b\u0107 bliska, to nazwy dla kolektywu szuka\u0142y\u015bmy w tradycyjnym papierowym \u201cS\u0142owniku terminologicznym sztuk pi\u0119knych\u201d w twardej zielonej oprawie, z kt\u00f3rym \u0142\u0105cz\u0105 nas rozmaite sentymenty. Kariatyda z naszej identyfikacji wizualnej (stworzonej przez Karolin\u0119 Dzimir\u0119-Zarzyck\u0105 i Ma\u0142gorzat\u0119 Rzerzych\u0119-My\u015bliwy) na swojej g\u0142owie zamiast konstrukcji d\u017awiga stert\u0119 ksi\u0105\u017cek – symbol wiedzy. W jednej r\u0119ce trzyma maszyn\u0119 do pisania, a jej drug\u0105 r\u0119k\u0119 stanowi symbol mi\u0119dzynarodowej akcji Art+Feminism.<\/strong><\/em><\/p>\n\n\n\n P\u0142e\u0107 kulturowa, spo\u0142eczno-kulturowa czy z angielskiego „gender” to poj\u0119cie, kt\u00f3rym opisuje si\u0119 zesp\u00f3\u0142 cech i zachowa\u0144, kt\u00f3re w danej kulturze uznaje si\u0119 za w\u0142a\u015bciwe dla os\u00f3b uznawanych za kobiece lub m\u0119skie. To oczywi\u015bcie w ramach binarnego podzia\u0142u p\u0142ci, ale gender\u00f3w mo\u017ce by\u0107 wi\u0119cej ni\u017c dwa. <\/em><\/p>\n\n\n\n Odkrycie, \u017ce \u201ckobieco\u015b\u0107\u201d i \u201cm\u0119sko\u015b\u0107\u201d nie s\u0105 to\u017csame z p\u0142ci\u0105 biologiczn\u0105 (z ang. sex) pozwoli\u0142o na nowo spojrze\u0107 na rzekomo \u201cnaturalne\u201d i \u201cw\u0142a\u015bciwe\u201d zachowania czy wygl\u0105d os\u00f3b reprezentuj\u0105cych poszczeg\u00f3lne grupy. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n A to z kolei pokazuje, \u017ce nie s\u0105 one niczym wi\u0119cej jak spo\u0142ecznymi oczekiwaniami wobec os\u00f3b identyfikowanych przy urodzeniu jako \u017ce\u0144skie czy m\u0119skie. Dlatego te\u017c mo\u017cemy dzi\u015b powiedzie\u0107, \u017ce wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nas to osoby cis-p\u0142ciowe, czyli takie kt\u00f3re uto\u017csamiaj\u0105 si\u0119 z genderem przypisanym na podstawie zaobserwowanego po urodzeniu sexu. Inaczej jest w przypadku os\u00f3b trans-p\u0142ciowych, kt\u00f3re zazwyczaj dopiero w pewnym momencie swojego \u017cycia zauwa\u017caj\u0105, \u017ce performuj\u0105 gender z kt\u00f3rym si\u0119 nie uto\u017csamiaj\u0105. Od niedawna w Polsce m\u00f3wimy te\u017c o osobach nie-binarnych (genderqueer), kt\u00f3re nie identyfikuj\u0105 si\u0119 z \u017cadn\u0105 z dw\u00f3ch obecnych w naszej kulturze p\u0142ci i nie chc\u0105 ich performowa\u0107. <\/strong>\u015awietnym i rzetelnym \u017ar\u00f3d\u0142em wiedzy na ten temat w j\u0119zyku polskim jest \u201cEncyklopedia gender. P\u0142e\u0107 w kulturze\u201d, opracowana merytorycznie przez zesp\u00f3\u0142 Instytutu Bada\u0144 Literackich PAN i wydana w 2014 roku w Warszawie. Co ciekawe, artyku\u0142 o genderze w polskiej Wikipedii nie uwzgl\u0119dnia jeszcze tego \u017ar\u00f3d\u0142a \u2013 nasza Wikipedia czasem nie nad\u0105\u017ca za opracowaniami w j. polskim, ale czasem te\u017c je wyprzedza dzi\u0119ki t\u0142umaczeniom z Wikipedii angloj\u0119zycznej.<\/em><\/p>\n\n\n\n Z tego samego powodu, z kt\u00f3rego brakuje w niej wiedzy o mniejszo\u015bciach etnicznych i seksualnych, punktu widzenia os\u00f3b z niepe\u0142nosprawno\u015bciami czy g\u0142osu zwierz\u0105t. <\/em><\/p>\n\n\n\n Nasza historia jest odzwierciedleniem warto\u015bci od stuleci cenionych w naszej kulturze, jest wobec tego tak samo m\u0119sko- czy antropocentryczna jak i ca\u0142a patriarchalna rzeczywisto\u015b\u0107 Zachodu. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n Kobiety s\u0105 ci\u0105gle jeszcze grup\u0105 niedoreprezentowan\u0105, mimo swojej liczebno\u015bci i wywalczenia sobie w XX wieku praw wyborczych. <\/em><\/p>\n\n\n\n Proces r\u00f3wnouprawnienia i odzyskiwania kobiecych narracji b\u0119dzie trwa\u0142 jeszcze dziesi\u0105tki, jak nie setki lat. Ale jeste\u015bmy na dobrej drodze! <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n Wierzymy, \u017ce zwrot konserwatywny w Polsce jest stanem tymczasowym, ale d\u0142ugo\u015b\u0107 jego trwania zale\u017cy od masy krytycznej wspieraj\u0105cych si\u0119 dzia\u0142a\u0144 feministycznych w szkole, na ulicy i w Internecie, a wi\u0119c razem wzi\u0119tych r\u00f3wno\u015bciowej edukacji, Og\u00f3lnopolskiego Strajku Kobiet i takich aktywno\u015bci jak np. naszego kolektywu albo Roku Kobiet z ASP czy Muzeum Herstorii Sztuki w Krakowie.<\/em><\/p>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/800px-Kolektyw_Kariatyda_-_retro_wikipedystka.png\")
Grafika zaprojektowana na potrzeby Kolektywu Kariatyda (autorka: Karolina Dzimira-Zarzycka) oraz wydarze\u0144 organizowanych we Wroc\u0142awiu w 2019 roku w ramach mi\u0119dzynarodowej inicjatywy Art+Feminism we wsp\u00f3\u0142pracy z Wikimedia Polska. Kola\u017c powsta\u0142 na podstawie materia\u0142\u00f3w z domeny publicznej, znajduj\u0105cych si\u0119 w kolekcji Biblioteki Narodowej oraz udost\u0119pnionych na portalu Polona, \u017ar\u00f3d\u0142o: Wikipedia <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\nDlaczego za Wasz symbol obra\u0142y\u015bcie sobie w\u0142a\u015bnie posta\u0107 Kariatydy?<\/h3>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/800px-Kolektyw_Kariatyda_-_Wroclaw_2019-724x1024.png\")
Swoj\u0105 prac\u0105 zwracacie uwag\u0119 na „dobrze udokumentowane w Wikimedia problemy z p\u0142ci\u0105 kulturow\u0105”. Czym w\u0142a\u015bciwie jest owa „p\u0142e\u0107 kulturowa”? <\/h3>\n\n\n\n
![\"Kariatyda\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/800px-Edyton_ArtFeminism_01.jpeg\")
Dlaczego narracja dot. historii kobiet jest tak „bogata” w krzywdz\u0105ce omini\u0119cia i luki? <\/h3>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/479px-Edyton_ArtFeminism_03.jpg\")
<\/figcaption><\/figure><\/li>![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/02\/800px-Slownik_Artysto\u0301w_Polskich_-_dostawa-1-770x1024.jpeg\")
<\/figcaption><\/figure><\/li><\/ul><\/figure>\n\n\n\n