{"id":81779,"date":"2022-07-23T13:04:14","date_gmt":"2022-07-23T11:04:14","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=81779"},"modified":"2024-09-11T16:43:26","modified_gmt":"2024-09-11T14:43:26","slug":"zbrodnie-przyszlosci-david-cronenberg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/zbrodnie-przyszlosci-david-cronenberg\/","title":{"rendered":"Seks, sarkofag i „Zbrodnie przysz\u0142o\u015bci”. Nowy film Cronenberga ju\u017c na ekranach [RECENZJA]"},"content":{"rendered":"\n

Zbrodnie przysz\u0142o\u015bci<\/em> – najnowszy film Davida Cronenberga – to dystopijna podr\u00f3\u017c do \u015bwiata sztuki performance\u2019u. <\/h2>\n\n\n\n

Zagadka kryminalna w \u015bwiecie sztuki. Estetyka, przywo\u0142uj\u0105ca na my\u015bl prace H.R. Gigera i Zdzis\u0142awa Beksi\u0144skiego – ruchomy fotel w kszta\u0142cie zdekompletowanego szkieletu, biomechaniczne \u0142\u00f3\u017cko, masywny robotyczny sarkofag, paleta kolor\u00f3w w szaro\u015bciach i br\u0105zach. No i tytu\u0142owe zbrodnie przysz\u0142o\u015bci <\/em>– zaskakuj\u0105ce i rzucaj\u0105ce wyzwanie wsp\u00f3\u0142czesnej moralno\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

Akcja filmu rozgrywa si\u0119 w bli\u017cej nieokre\u015blonej przysz\u0142o\u015bci. Cz\u0119\u015b\u0107 os\u00f3b pozbawionych jest odczuwania b\u00f3lu, a cz\u0119\u015b\u0107 zaczyna ewoluowa\u0107 w niejasn\u0105 i niepokoj\u0105c\u0105 stron\u0119, jak cho\u0107by trawi\u0105c plastik. Viggo Mortensen<\/strong> gra Saula Tensera, kt\u00f3ry razem ze swoj\u0105 partnerk\u0105 Caprice (w tej roli L\u00e9a Seydoux<\/strong>) tworz\u0105 duet performerski. To jeden z co najmniej kilku projekt\u00f3w, sk\u0142adaj\u0105cych si\u0119 na elitarne grono tw\u00f3rc\u00f3w i odbiorc\u00f3w sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. W ramach swojej praktyki artystycznej zapraszaj\u0105 widz\u00f3w na perwersyjne wyst\u0119py, w czasie kt\u00f3rych kobieta wycina z brzucha m\u0119\u017cczyzny spontanicznie wyrastaj\u0105ce organy o nieznanym przeznaczeniu. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Zbrodnie
organy w ko\u015bciele \u015bw. Stefana w Tangerm\u00fcnde<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Nie, nie takie.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Zbrodnie
kadr z filmu „Zbrodnie przysz\u0142o\u015bci”<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Teraz lepiej. <\/p>\n\n\n\n

Jak wida\u0107 na za\u0142\u0105czonym obrazku, zanurzony w formalinie fragment cia\u0142a ma na sobie rysunek przypominaj\u0105cy tatua\u017c. I rzeczywi\u015bcie, przed ka\u017cd\u0105 kolejn\u0105 operacj\u0105 Caprice ozdabia organy wymy\u015blnymi rysunkami tuszem. Cho\u0107 to m\u0119\u017cczy\u017anie przypisywane s\u0105 zas\u0142ugi jako arty\u015bcie (w jednej ze scen por\u00f3wnywany jest do Picassa i Duchampa), od ich prac performerskich nie da si\u0119 rozdzieli\u0107 jej wk\u0142adu. <\/p>\n\n\n\n

Posta\u0107 Seydoux nie komunikuje frustracji na bie\u017c\u0105co, ale czasem wylewa j\u0105 z siebie w nieoczekiwanych erupcjach. Po obejrzeniu wyst\u0119pu innej kobiety, kt\u00f3ra szokuje j\u0105 wyrafinowan\u0105 operacj\u0105 plastyczn\u0105, prowadzon\u0105 na \u017cywo przy publiczno\u015bci, wraca do domu odmieniona. R\u00f3wnie\u017c dos\u0142ownie. Ca\u0142y czas mia\u0142am wra\u017cenie, \u017ce po omacku szuka dla siebie przestrzeni indywidualnej ekspresji. Co ciekawe, w duecie Saul\/Caprice to ona pozbawiona jest odczuwania b\u00f3lu. Wydaje si\u0119, \u017ce momentami czuje si\u0119 ograbiona z tw\u00f3rczego tworzywa, kt\u00f3re m\u0119\u017cczyzna ma stale do dyspozycji. Pokutuje tu z pewno\u015bci\u0105 tradycyjne my\u015blenie o figurze artysty-cierpi\u0119tnika. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Body horror<\/h2>\n\n\n\n

Zbrodnie przysz\u0142o\u015bci<\/em> to dla Davida Cronenberga pretekst do odwiedzenia imaginarium, kt\u00f3rym zas\u0142yn\u0105\u0142 przy okazji chocia\u017cby Muchy<\/strong><\/em> (1986),<\/em> Nagiego Lunchu<\/strong><\/em> (1991) czy eXistenZ<\/strong> <\/em>(1999). Nie bez powodu re\u017cyser nazywany jest ojcem gatunku body horror<\/strong><\/em>. W jego filmach postaci cz\u0119sto nawi\u0105zuj\u0105 seksualne relacje z cia\u0142em w jego najbardziej fizycznym rozumieniu. Przed seansem ostrzegam – je\u015bli macie s\u0142absze nerwy mo\u017ce by\u0107 Wam ci\u0119\u017cko znie\u015b\u0107 widok rozcinanych cia\u0142 i pulsuj\u0105cych wewn\u0105trz organ\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Zbrodnie
kadr z filmu „eXistenZ”<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c do fabu\u0142y. Na ekranie widzimy te\u017c Kristen Stewart<\/strong>, kt\u00f3ra od czas\u00f3w Zmierzchu <\/em>przesz\u0142a dalek\u0105 drog\u0119 w stron\u0119 niezale\u017cnych produkcji filmowych. Jej posta\u0107 – Timlin – pracuje w quasi-legalnym urz\u0119dzie, maj\u0105cym rejestrowa\u0107 nadprogramowe organy i w tym celu prowadz\u0105cym ich szczeg\u00f3\u0142ow\u0105 dokumentacj\u0119. Gdy poznaje Saula, czuje si\u0119 uwiedziona jego charyzm\u0105. Artystyczne operacje nazywa nowym seksem,<\/em> zaczyna te\u017c fantazjowa\u0107 o stosunku z artyst\u0105. Nie mog\u0105c zapanowa\u0107 nad po\u017c\u0105daniem, spr\u00f3buje poca\u0142owa\u0107 m\u0119\u017cczyzn\u0119. M\u0119\u017cczyzna odrzuci zaloty, kwituj\u0105c: jestem kiepski w starym seksie. <\/em><\/p>\n\n\n\n

Zamiast tradycyjnych metod osi\u0105gania satysfakcji, Cronenberg dostarcza postaciom ca\u0142\u0105 palet\u0119 alternatywnych mo\u017cliwo\u015bci. Do dyspozycji maj\u0105 r\u00f3\u017cne formy nacinania sk\u00f3ry i pieszczoty w monstrualnym sarkofagu. Momentami ca\u0142e to za\u0142o\u017cenie przypomina\u0142o mi inny film re\u017cysera – Crash: Niebezpieczne po\u017c\u0105danie<\/a><\/em>, nakr\u0119cony na bazie powie\u015bci J.G. Ballarda<\/strong>. Gwarantem orgazmu by\u0142y tam wy\u0142\u0105cznie samochodowe st\u0142uczki i obcowanie z kalekimi cia\u0142ami.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Zbrodnie
kadr z filmu „Zbrodnie przysz\u0142o\u015bci”<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Ekologiczne przes\u0142anie<\/h2>\n\n\n\n

Jednym z wa\u017cniejszych w\u0105tk\u00f3w w filmie jest – okre\u015blaj\u0105c og\u00f3lnie – dylemat polityczny. W \u015bwiecie, w kt\u00f3rym dokonuje si\u0119 spontaniczna (?) ewolucja, a w cia\u0142ach pojawiaj\u0105 si\u0119 nowe organy, przedstawiciele w\u0142adz czuj\u0105 si\u0119 mocno zaniepokojeni. Na obrze\u017cach spo\u0142eczno\u015bci zaczyna formowa\u0107 si\u0119 grupa ludzi przystosowanych do konsumowania plastiku. \u017bywi\u0105 si\u0119 tajemniczymi syntetycznymi batonami. Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce w dobie katastrofy klimatycznej osoby, mog\u0105ce zje\u015b\u0107 zalegaj\u0105ce ha\u0142dy odpadk\u00f3w, powinny by\u0107 ho\u0142ubione… a nie t\u0119pione. Prawodawcy skupiaj\u0105 si\u0119 jednak na pr\u00f3bie okie\u0142znania p\u0105czkuj\u0105cych aberracji. Ujednolicenie stanowi nadrz\u0119dny cel, uniemo\u017cliwiaj\u0105c tym samym namys\u0142 nad otwieraj\u0105cymi si\u0119 mo\u017cliwo\u015bciami. Odpowiadaj\u0105c na to podej\u015bcie, marginalizowane jednostki zaczynaj\u0105 kszta\u0142towa\u0107 kryminalne podziemie. Cronenberg nie stawia tu \u017cadnej tezy, nie sili si\u0119 te\u017c na moralizowanie. Seans ko\u0144czymy z wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015bci\u0105 pyta\u0144 ni\u017c odpowiedzi. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Owacje na stoj\u0105co<\/h2>\n\n\n\n

Film mia\u0142 swoj\u0105 premier\u0119 w maju. Zosta\u0142 zaprezentowany na tegorocznym festiwalu w Cannes w ramach konkursu g\u0142\u00f3wnego. Z\u0142ota Palma<\/strong> pow\u0119drowa\u0142a w tym roku w r\u0119ce Rubena \u00d6stlunda za W tr\u00f3jk\u0105cie, <\/em>ale Zbrodnie <\/em>r\u00f3wnie\u017c nie przesz\u0142y bez echa. Na marginesie – podobno na kilkuminutow\u0105 owacj\u0119 po seansie Cronenberg zareagowa\u0142 pytaniem: \u017bartujecie?<\/em><\/p>\n\n\n\n

Na koniec ma\u0142e wyznanie. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 lipca sp\u0119dzi\u0142am nadrabiaj\u0105c kolejne cz\u0119\u015bci Szybkich i w\u015bciek\u0142ych<\/strong><\/em>. Testosteronowe, seksistowskie, super szybkie – to one nada\u0142y rytm mojej konsumpcji kina w minionych tygodniach. W konsekwencji – nie ma tu zaskoczenia – przez pierwsze minuty Cronenberga ci\u0119\u017cko by\u0142o mi wej\u015b\u0107 w ten powolny rytm. Nie wiem, czy to zas\u0142uga hipnotyzuj\u0105cej obsady, g\u0119stej i perwersyjnej atmosfery, czy nostalgii za produkcjami re\u017cysera z lat 80. i 90. – mo\u017ce wszystko razem? Finalnie jednak da\u0142am si\u0119 wci\u0105gn\u0105\u0107 w ten lepki, brudy \u015bwiat. Niczego nie \u017ca\u0142uj\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n