Cindy Sherman <\/h3>\n\n\n\n
Ameryka\u0144ska artystka od lat nale\u017cy do panteonu sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej<\/strong>. W swoich pracach skupia si\u0119 na sposobach reprezentacji postaci kobiecej \u017congluj\u0105c przy tym przer\u00f3\u017cnymi wizualnymi kliszami. I tak w jej repertuarze znajdziecie zar\u00f3wno kino lat 50. i 60. czy ckliwe „soap operas”, jak i rozk\u0142ad\u00f3wki magazyn\u00f3w pornograficznych<\/strong> czy ho\u0142ubione malarstwo tzw. starych mistrz\u00f3w. Poruszaj\u0105c si\u0119 po powierzchni, Sherman dotyka problemu nie tylko statusu kobiet ale i – w szerszej perspektywie – sp\u0142ycaj\u0105cych do\u015bwiadczenie rzeczywisto\u015bci mass medi\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n W 1983 roku odzywa si\u0119 do niej ekskluzywny nowojorski butik Diane B. Artystka zostaje poproszona o przygotowanie fotografii reklamuj\u0105cych takie marki jak np. Jean-Paul Gaultier. Rezultatowi daleko do przypudrowanych, wyg\u0142adzonych sesji dla topowych modowych nazwisk. Sherman portretuje znerwicowane „fashion victims”, kt\u00f3rych drogie ubrania wcale nie wyleczy\u0142y ze smutku, a nawet pog\u0142\u0119bi\u0142y stany depresyjne czy paranoiczne. Fotografka, niczym ko\u0144 troja\u0144ski, wchodzi w \u015bwiat mody na jego w\u0142asne zaproszenie, rozsadzaj\u0105c go od \u015brodka krytycznym, surowym spojrzeniem. <\/p>\n\n\n\n Czy Amali\u0119 Ulman mo\u017cna nazwa\u0107 „spadkobierczyni\u0105” Cindy Sherman? Podobnie jak ona, Ulman w swoich wczesnych pracach na warsztat bierze mass media wcielaj\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie w r\u00f3\u017cne, dyktowane przez nie role. Artystka zadebiutowa\u0142a w 2014 roku mocnym projektem „Excellences & Perfections” – d\u0142ugoterminow\u0105 akcj\u0105, w ramach kt\u00f3rej sta\u0142a si\u0119 idealn\u0105 instagramerk\u0105. Przez par\u0119 miesi\u0119cy Ulman postowa\u0142a swoj\u0105 histori\u0119 w social mediach, kreuj\u0105c fa\u0142szyw\u0105 narracj\u0119 z\u0142o\u017con\u0105 z wizualnych klisz. Stereotypowe hashtagi, sterotypowe pozy, stereotypowe miny budowa\u0142y fikcyjn\u0105 posta\u0107, obna\u017caj\u0105c tym samy rzekom\u0105 „spontaniczno\u015b\u0107” Instagrama. Szczeg\u00f3\u0142owo przygotowana strategia artystyczna nie mia\u0142a w sobie nic z natychmiastowo\u015bci, jak\u0105 propagowa\u0142o nowe medium („Instagram” od ang. „instant”, czyli „natychmiastowy”). Gdy Ulman wreszcie wyjawi\u0142a prawd\u0119 swoim fanom (a jej fanbase zd\u0105\u017cy\u0142 rozrosn\u0105\u0107 si\u0119 do ca\u0142kiem poka\u017anych rozmiar\u00f3w), reakcje nie by\u0142y przychylne. Ludzie czuli si\u0119 oszukani. <\/p>\n\n\n\n W projekcie Ulman ceni\u0119 innowacyjno\u015b\u0107. Artystka bardzo szybko wyczu\u0142a zbli\u017caj\u0105ce si\u0119 tendencje (IG mia\u0142 w\u00f3wczas zaledwie 4 latka!), wyprzedzaj\u0105c zalew tzw. kont profesjonalnych, kt\u00f3re teraz dzia\u0142aj\u0105 jak ka\u017cde inne narz\u0119dzie biznesowe. I nikogo to nie dziwi. <\/p>\n\n\n\n Kolejna moja bohaterka nie jest typow\u0105 fotografk\u0105, raczej tzw. „artystk\u0105 wizualn\u0105”, kt\u00f3ra fotografi\u0119 wykorzystuje jako jedn\u0105 z form ekspresji. Co ciekawe, w projekcie „untitled film stills” z 2006 roku wprost cytowa\u0142a wspomnian\u0105 ju\u017c Cindy Sherman, tym samym przed\u0142u\u017caj\u0105c postmodernistyczn\u0105 ni\u0107 nieko\u0144cz\u0105cych si\u0119 nawi\u0105za\u0144. Ale nie o tym dzisiaj chcia\u0142abym opowiedzie\u0107, a raczej o dalszym rozwini\u0119ciu makabrycznych zabaw Grzeszykowskiej z wizerunkiem. Sobowt\u00f3ry ze sk\u00f3ry i koronki, zdeformowane gad\u017cetami z bran\u017cy beauty twarze, zszyte ze \u015bwi\u0144skiej sk\u00f3ry maski<\/a> – artystka od lat pokazuje, jak niestabilna jest nasza to\u017csamo\u015b\u0107, czy raczej to, co z cz\u0119sto z ni\u0105 mylimy – aparycja. To na sobie testuje granice jej wytrzyma\u0142o\u015bci. <\/p>\n\n\n\n Traktuj\u0119 siebie jako g\u0142\u00f3wn\u0105 materi\u0119 swojej pracy<\/em> – m\u00f3wi Grzeszykowska w wywiadzie dla „Polityki”. <\/p>\n\n\n\n W jednej z najnowszych serii z 2020 roku artystka rekonstruuje popularne emoji. Za pomoc\u0105 upiornych deformacji Grzeszykowska staje si\u0119 Winking face with Tongue<\/em> czy Grinning Face<\/em>. Ale te internetowe dyptyki poprzedza ca\u0142a masa innych podobnie przera\u017caj\u0105cych autoportret\u00f3w. W jednym ze zdj\u0119\u0107 z serii Beauty Mask<\/em> przyrz\u0105d do (prawdopodobnie) uj\u0119drniania twarzy staje si\u0119 przedziwnym kaga\u0144cem. Groteskowe fotografie stanowi\u0105 cierpki komentarz na temat przemys\u0142u kosmetycznego. <\/p>\n\n\n\n Ze \u015bwiata maskarady przechodzimy do surowej rzeczywisto\u015bci nowojorskich ulic dokumentowanych przez wybitn\u0105 Diane Arbus. Pami\u0119tam, kiedy pierwszy raz widzia\u0142am jej zdj\u0119cia na \u017cywo w 2012 roku. W oszcz\u0119dnych przestrzeniach berli\u0144skiego Martin-Gropius-Bau proste, a jednocze\u015bnie niezwykle emocjonalne portrety Arbus krzycza\u0142y z bia\u0142ych \u015bcian. Portretowa\u0142a drag queen, nastolatki, starsze panie, pracownik\u00f3w cyrku. Jej klisze zaludnia\u0142y odmie\u0144cy, outsiderzy, kt\u00f3rzy nie mie\u015bcili si\u0119 w ograniczaj\u0105cych ramach tzw. „normalnego spo\u0142ecze\u0144stwa”. Co ciekawe, sama Arbus pochodzi\u0142a z bogatego domu, w kt\u00f3rym (przynajmniej) na poziomie materialnym niczego nie brakowa\u0142o. Jednocze\u015bnie mia\u0142a w sobie przemo\u017cn\u0105 wewn\u0119trzn\u0105 potrzeb\u0119 przebywania w\u015br\u00f3d spychanych na margines, pomijanych, niewidocznych. Dawa\u0142a im ca\u0142\u0105 klatk\u0119 swojego TLR Rolleiflex 6×6 – \u015brednioformatowego aparatu, kt\u00f3ry za spraw\u0105 Arbus sta\u0142 si\u0119 modelem kultowym. <\/p>\n\n\n\n W portretach dokumentalistki zawsze ujmowa\u0142a mnie przebijaj\u0105ca z nich czu\u0142o\u015b\u0107, a jednocze\u015bnie obiektywizm. Arbus nie roztkliwia\u0142a si\u0119 nad swoimi modelami i modelkami, ale jednocze\u015bnie nie gloryfikowa\u0142a ich czy na si\u0142\u0119 patologizowa\u0142a. Po prostu pokazywa\u0142a, \u017ce s\u0105. <\/p>\n\n\n\n Przytoczone projekty potwierdzaj\u0105, jakim gi\u0119tkim fotografia jest medium – mo\u017ce by\u0107 zar\u00f3wno dokumentem, jak i barwn\u0105 kreacj\u0105, rejestrowa\u0107 co\u015b lub tworzy\u0107 to od pocz\u0105tku. Niezale\u017cnie od wybranej strategii od lat pokazuje nam \u015bwiat w zupe\u0142nie innych kontekstach – r\u00f3wnie\u017c oczami kobiet. Pami\u0119tajcie o niej nie tylko w \u015awiatowy Dzie\u0144 Fotografii. <\/p>\n\n\n\n![\"\u015awiatowy](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/default-708x1024.jpg\")
Amalia Ulman<\/h3>\n\n\n\n
![\"\u015awiatowy](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/p03lsv1n.jpg\")
Aneta Grzeszykowska<\/h3>\n\n\n\n
![\"\u015awiatowy](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/02-2.jpg\")
Diane Arbus<\/h3>\n\n\n\n
![\"\u015awiatowy](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/dz03NTA_src_13938-diana_arbus_czarno_bialy_portret_kobiet.jpg\")