{"id":83779,"date":"2022-08-20T11:55:17","date_gmt":"2022-08-20T09:55:17","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=83779"},"modified":"2024-09-11T17:13:54","modified_gmt":"2024-09-11T15:13:54","slug":"siostry-rzeki-monika-tomaszewska-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/siostry-rzeki-monika-tomaszewska-wywiad\/","title":{"rendered":"&#8222;Rzece nale\u017cy si\u0119 szacunek&#8221; &#8211; performerka sp\u0119dzi\u0142a miesi\u0105c na Wi\u015ble [WYWIAD]"},"content":{"rendered":"\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Przep\u0142yn\u0119\u0142a ponad 1000 km Wis\u0142\u0105. Nie po to, \u017ceby walczy\u0107 z \u017cywio\u0142em a z degradacj\u0105 \u015brodowiska wodnego. Rozmawiamy z Siostr\u0105 Rzek\u0105 &#8211; Monik\u0105 Tomaszewsk\u0105, kt\u00f3ra niedawno zako\u0144czy\u0142a sw\u00f3j performans &#8222;Serce oddaj\u0119 Rzece&#8221;. Jej ekologiczny manifest wybrzmiewa jeszcze mocniej w obliczu niedawnych wydarze\u0144 na Odrze. <\/h3>\n\n\n\n<p>Temat rzek, mokrade\u0142, \u015brodowiska wodnego staje si\u0119 coraz bardziej popularny. I dobrze. Woda jest nam niezb\u0119dna do \u017cycia, cho\u0107 coraz cz\u0119\u015bciej o tym zapominamy. Dzi\u0119ki dzia\u0142alno\u015bci kolektywu Siostry Rzeki u\u015bwiadamiamy sobie, jak du\u017co tracimy niszcz\u0105c przep\u0142ywaj\u0105ce przez miasta, wsie i treny niezagospodarowane \u017cyciodajne rzeki. Monika Tomaszewska p\u0142yn\u0119\u0142a Wis\u0142\u0105 ponad miesiac, a nam zdecydowa\u0142a si\u0119 opowiedzie\u0107 o swojej niezwyk\u0142ej podr\u00f3\u017cy. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Wis\u0142a jeszcze do niedawna w oczach opinii publicznej widziana by\u0142a raczej jako rzeka brudna, pe\u0142na \u015bciek\u00f3w, niebezpieczna, ma\u0142o atrakcyjna pod k\u0105tem turystycznym. Ty zdecydowa\u0142a\u015b si\u0119 p\u0142yn\u0105\u0107 ni\u0105 ca\u0142y miesi\u0105c. Czy rzeka okaza\u0142a si\u0119 inna ni\u017c przyleg\u0142e do niej stereotypy?<\/h4>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong><em>Podczas mojego miesi\u0119cznego pobytu na rzece przep\u0142yn\u0119\u0142am ponad 1000 km. Projekt nazwa\u0142am \u201eSerce oddaj\u0119 Rzece\u201d i by\u0142 to m\u00f3j samotny protest-performans przeciwko niszczeniu Wis\u0142y i innych rzek w Polsce. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Nie chcia\u0142abym u\u017cywa\u0107 s\u0142owa \u201epokonywa\u0107\u201d \u2013 \u017cywio\u0142u pokona\u0107 si\u0119 nie da. Mo\u017cna za to da\u0107 si\u0119 ponie\u015b\u0107 nurtowi. P\u0142yn\u0119\u0142am raczej niespiesznie, by dostrzec to pi\u0119kno, kt\u00f3re chcia\u0142a pokaza\u0107 mi Rzeka. Kiedy\u015b pewna osoba powiedzia\u0142a mi, \u017ce Wis\u0142a jest i \u0142atw\u0105 i trudn\u0105 rzek\u0105. Wszystko zale\u017cy od tego, czy podczas cierpliwej obserwacji chcemy nauczy\u0107 si\u0119 czyta\u0107 wody.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Wis\u0142a jest najwi\u0119ksz\u0105, prawdziwie majestatyczn\u0105 rzek\u0105 w Polsce. Nie bez powodu nazywa si\u0119 j\u0105 &#8222;kr\u00f3low\u0105&#8221;. By\u0107 mo\u017ce strach przed tak wielk\u0105 wod\u0105, nad kt\u00f3r\u0105 \u2013 nawet gdyby cz\u0142owiek z ca\u0142ych si\u0142 pr\u00f3bowa\u0142 \u2013 nie mo\u017cna zapanowa\u0107, spowodowa\u0142, \u017ce zacz\u0119to okre\u015bla\u0107 j\u0105 mianem \u201ezdradliwej\u201d, pe\u0142nej wir\u00f3w rzeki. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<center><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/plugins\/video.php?height=311&#038;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2F1772150046238916%2Fvideos%2F1657482411296409%2F&#038;show_text=false&#038;width=560&#038;t=0\" width=\"560\" height=\"311\" style=\"border:none;overflow:hidden\" scrolling=\"no\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"true\" allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share\" allowFullScreen=\"true\"><\/iframe><\/center>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><em><strong>Uwa\u017cam, \u017ce Wis\u0142a jest rzek\u0105 zaskakuj\u0105c\u0105 \u2013 za ka\u017cdym jej meandrem mo\u017cemy dozna\u0107 nowych zachwyt\u00f3w, ukoi\u0107 nerwy pi\u0119knym \u015bpiewem ptak\u00f3w, czy zatraci\u0107 si\u0119 w bujnej zieleni.<\/strong><\/em><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Wyruszy\u0142a\u015b w swoj\u0105 podr\u00f3\u017c nie tylko, \u017ceby pokaza\u0107 pi\u0119kno Wis\u0142y, ale i zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na jej (i innych rzek) degradacj\u0119. Prowadzi do niej m.in. budowanie zapor. Co czyni zapory destrukcyjnymi dla \u015brodowiska wodnego?<\/h4>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Posi\u0142kuj\u0105c si\u0119 danymi przedstawionymi przez klub Gaja &#8211; rzeki w Polsce zaspokajaj\u0105 oko\u0142o 84% zapotrzebowania na wod\u0119. Pozosta\u0142e 16% zaspokajane jest z w\u00f3d gruntowych, kt\u00f3rych obecnie r\u00f3wnie\u017c brakuje. Przemys\u0142 i energetyka zu\u017cywaj\u0105 oko\u0142o 69% krajowego poboru wody natomiast rolnictwo i le\u015bnictwo 11, a gospodarka komunalna oko\u0142o 20%. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 pobieranej wody trafia z powrotem do sieci rzecznej, niestety oczywi\u015bcie ta woda jest ju\u017c zanieczyszczona. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><strong><em>Polskie rzeki s\u0105 zanieczyszczane \u015bciekami przemys\u0142owymi, rolniczymi zanieczyszczeniami, sp\u0142ywami powierzchniowymi z miast, \u015bciekami z gospodarstw domowych. Do tego dochodzi sztuczna regulacja, prostowanie i betonowanie rzek, kt\u00f3re w olbrzymim stopniu przyczynia si\u0119 do gwa\u0142townych susz i powodzi. Przyk\u0142adem tego jest powsta\u0142a w latach siedemdziesi\u0105tych zapora we W\u0142oc\u0142awku.<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Przez ten zapor\u0119 wygin\u0119\u0142o, b\u0105d\u017a w znacznym stopniu ograniczy\u0142o populacj\u0119, niemal 90% gatunk\u00f3w ryb migruj\u0105cych w Wi\u015ble, takich jak \u0142ososie, jesiotry, certy, czy trocie w\u0119drowne.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong><em>Elektrownie wodne, czyli tzw. hydroelektrownie wbrew pozorom nie s\u0105 zielon\u0105 energi\u0105. Produkcja energii w takich miejscach jest obarczona wysokim kosztem zniszczenia \u015brodowiska oraz produkcji gaz\u00f3w cieplarnianych, kt\u00f3re wydostaj\u0105 si\u0119 ze zbiornik\u00f3w zaporowych. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Oszacowano, \u017ce takie hydroelektrownie odpowiadaj\u0105 a\u017c za 7% \u015bwiatowych emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. Budowa takich elektrowni niszczy rzeki. Zmienia np. stosunki wodne cz\u0119sto powoduj\u0105c susz\u0119 na pobliskich terenach, przerywa ci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 rzek, wstrzymuje migracje ryb. W wielu miejscach prowadzi r\u00f3wnie\u017c do zwi\u0119kszenia wylesiania. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_63495\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/3FCVBd3p6Q0?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><figcaption>Siostry-Rzeki: trailer <a href=\"https:\/\/www.filmweb.pl\/film\/Siostry+Rzeki-2021-874708\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">filmu<\/a><\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Czy istniej\u0105 jakie\u015b alternatywy dla niszcz\u0105cych \u015brodowisko sposob\u00f3w pozyskiwania energii? <\/h4>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Zielon\u0105 alternatyw\u0105 pozyskiwania energii elektrycznej s\u0105 elektrownie wiatrowe, l\u0105dowe i morskie, elektrownie biogazowe, czy \u017ar\u00f3d\u0142a PV, czyli oparte na pozyskiwaniu energii s\u0142onecznej. Wszystkie te technologie spe\u0142niaj\u0105 postanowienia mi\u0119dzynarodowych um\u00f3w klimatycznych, zobowi\u0105zuj\u0105cych do ograniczenia emisji CO2 z paliw kopalnych. Wiadomo, \u017ce niestety wi\u0119kszo\u015b\u0107 elektrowni przy rzekach jest nap\u0119dzana&#8230; w\u0119glem.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong><em>Kr\u00f3lowej polskich rzek zagra\u017ca r\u00f3wnie\u017c projekt na stworzenie z Wis\u0142y autostrady wodnej, tzw. &#8222;drogi wodnej E40&#8221;, kt\u00f3ra mia\u0142aby ustanowi\u0107 po\u0142\u0105czenie \u017ceglugowe o d\u0142ugo\u015bci oko\u0142o 2000 km mi\u0119dzy Ba\u0142tykiem a Morzem Czarnym. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Badania prowadzone przez organizacje ekologiczne, przez naukowc\u00f3w i ekspert\u00f3w m.in. z Koalicji Ratujmy Rzeki czy Fundacji Greenmind pokazuj\u0105, jak katastrofalne skutki b\u0119dzie mia\u0142a dla nas i dla \u015brodowiska taka inwestycja. B\u0119dzie ona mia\u0142a negatywny wp\u0142yw na obszary chronione, co zagra\u017ca przede wszystkim r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, w tym r\u00f3wnie\u017c siedlisk podmok\u0142ych. Dodatkowo, w tej inwestycji nie ma \u017cadnej zgodno\u015bci z istniej\u0105cymi konwencjami mi\u0119dzynarodowymi. Kolejnym punktem jest brak uwzgl\u0119dnienia zasady zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, w tym szczeg\u00f3lnie brak uzasadnienia ekonomicznego inwestycji.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>\u017byjemy w XXI w., kiedy w dostawie produkt\u00f3w liczy si\u0119 przede wszystkim czas. Transport wodny jest nieop\u0142acalny. W tym momencie jest on najwolniejsz\u0105 i \u2013 wbrew pozorom \u2013 wcale nie najta\u0144sz\u0105 form\u0105 transportu, kt\u00f3ra powoduje znaczne zanieczyszczenie \u015brodowiska wodnego. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<center><iframe loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.facebook.com\/plugins\/video.php?height=476&#038;href=https%3A%2F%2Fwww.facebook.com%2Fsandowisla%2Fvideos%2F542955350717441%2F&#038;show_text=false&#038;width=267&#038;t=0\" width=\"267\" height=\"476\" style=\"border:none;overflow:hidden\" scrolling=\"no\" frameborder=\"0\" allowfullscreen=\"true\" allow=\"autoplay; clipboard-write; encrypted-media; picture-in-picture; web-share\" allowFullScreen=\"true\"><\/iframe><\/center>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong><em>W obecnych czasach kryzysu klimatycznego powinni\u015bmy dba\u0107 jeszcze bardziej o czysto\u015b\u0107 s\u0142odkiej wody, bo kiedy jej zabraknie \u2013 my r\u00f3wnie\u017c d\u0142ugo nie po\u017cyjemy na Ziemi. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Politycy powinni wreszcie zacz\u0105\u0107 s\u0142ucha\u0107 tego, co maj\u0105 do powiedzenia naukowcy, a nie tkwi\u0107 wiecznie w my\u015bl patriarchalnej idei, by \u201eczyni\u0107 sobie ziemi\u0119 poddan\u0105\u201d. Jeste\u015bmy cz\u0119\u015bci\u0105 Natury, a takie dzia\u0142ania s\u0105 dla cz\u0142owieka autodestrukcyjnym rozwi\u0105zaniem.<\/p>\n\n\n\n<p>Tak wi\u0119c nale\u017cy g\u0142o\u015bno m\u00f3wi\u0107 o wysokiej szkodliwo\u015bci sztucznej regulacji i zanieczyszczaniu rzek, k\u0142ad\u0105c nacisk przede wszystkim na edukowanie spo\u0142eczno\u015bci w kwestii nieodwracalnych i katastroficznych zmian w przyrodzie.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Skrajnym przyk\u0142adem takiej bezmy\u015blno\u015bci jest chocia\u017cby katastrofa ekologiczna na Odrze. Takich przyk\u0142ad\u00f3w jest pewnie wi\u0119cej. <\/h4>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong><em>Jedn\u0105 z hipotez zatrucia Odry jest kwitnienie bardzo toksycznych glon\u00f3w, kt\u00f3re dla ryb s\u0142odkowodnych s\u0105 \u015bmiertelnym zagro\u017ceniem. Trop w tej sprawie prowadzi kolejny raz do szkodliwej dzia\u0142alno\u015bci kopal\u0144 \u2013 do zrzut\u00f3w s\u0142onych w\u00f3d pokopalnianych.<\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Zasolenie wody w Odrze mog\u0142o aktywowa\u0107 toksyny w wodzie. Ska\u017cona fala powoli dociera do Ba\u0142tyku. Przez pocz\u0105tkow\u0105 opiesza\u0142o\u015b\u0107 polityk\u00f3w i zarz\u0105dc\u00f3w zlewni w\u00f3d nadal nie wiemy, co mo\u017ce si\u0119 w niej znajdowa\u0107. Ca\u0142y system stworzony przez PiS nie dzia\u0142a. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><strong><em>W Ministerstwie \u015arodowiska znajduje si\u0119 Departament Przyrody, jednak rzekami zajmuje si\u0119 Ministerstwo Infrastruktury, jakby rzeka by\u0142a jedynie rzecz\u0105 \u2013 drog\u0105 wodn\u0105, pod kt\u00f3rej tafl\u0105 jest pustka. A przecie\u017c ka\u017cda rzeka jest \u017cywym bytem \u2013 rzeka to \u017cycie! <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Odpowiedzialno\u015b\u0107 za ska\u017cenie Odry jest dos\u0142ownie rozmyta mi\u0119dzy szereg instytucji. Z wody wy\u0142owiono ju\u017c ponad 100 ton martwych ryb, to jest ogromna ilo\u015b\u0107. Zamiast tego zn\u00f3w na pierwszym miejscu widzimy k\u0142\u00f3tnie polityk\u00f3w i przerzucanie si\u0119 win\u0105.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Samotny \u201crejs\u201d kajakiem w wykonaniu kobiety musia\u0142 wzbudza\u0107 pewne obawy i kontrowersje. Spotka\u0142a\u015b si\u0119 z jakimi\u015b negatywnymi komentarzami na pocz\u0105tku czy w trakcie swojego performansu?<\/h4>\n\n\n\n<p>Kontrowersje wzbudza\u0142 przede wszystkim u&#8230; m\u0119\u017cczyzn. \u017byjemy niestety w systemie patriarchalnym, kt\u00f3ry jest krzywdz\u0105cy dla obu stron. Wiedzia\u0142am, \u017ce ten bardzo powa\u017cny problem istnieje, ale jego skala tym mocniej we mnie zarezonowa\u0142a, kiedy tak intensywnie do\u015bwiadczy\u0142am go na w\u0142asnej sk\u00f3rze. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"780\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-780x1024.jpg\" alt=\"Siostry-Rzeki:\" class=\"wp-image-83810\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-780x1024.jpg 780w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-229x300.jpg 229w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-768x1008.jpg 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-370x486.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-185x243.jpg 185w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-740x971.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-20x26.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-400x525.jpg 400w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/288220771_5177734635643891_4255661606045162170_n-37x48.jpg 37w\" sizes=\"(max-width: 780px) 100vw, 780px\" \/><figcaption>Monika Tomaszewska, archiwum prywatne <\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><strong><em>P\u0142yn\u0105c dalej w d\u00f3\u0142 Wis\u0142y i spotykaj\u0105c si\u0119 ze zdaniami \u201ea co tw\u00f3j m\u0105\u017c na to?\u201d, \u201em\u0105\u017c da\u0142 ci si\u0119 tak pu\u015bci\u0107 samej? Na pewno chcia\u0142 si\u0119 ciebie pozby\u0107, bo to nie jest normalne\u201d, lub \u201ebaw si\u0119 dobrze, bo co innego masz do roboty, cho\u0107 w\u0105tpi\u0119, \u017ce na tych ma\u0142ych r\u0105czkach dop\u0142yniesz do morza\u201d, tym mocniej poczu\u0142am, jak kobietom odbierana jest podmiotowo\u015b\u0107 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 decydowania o sobie. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>W przypadku komentarzy w czasie mojego sp\u0142ywu problemem nie by\u0142o samo dop\u0142yni\u0119cie do Ba\u0142tyku, a to, \u017ce kobieta chce tego dokona\u0107. Jestem osob\u0105 niezale\u017cn\u0105, tak jak i ka\u017cda kobieta. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong><em>Zabawne \u201em\u0119skie \u017carty\u201d, \u015bmieszne tylko dla jednej strony, mia\u0142y w sobie spor\u0105 doz\u0119 przemocowo\u015bci wobec samotnej kobiety. Wyj\u0119te z kontekstu, powiedziane \u201ena sucho\u201d brzmi\u0105 niekiedy do\u015b\u0107 przera\u017caj\u0105co. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>I szczerze w\u0105tpi\u0119, czy m\u0119\u017cczyzna m\u0119\u017cczy\u017anie zada\u0142by takie pytania. Podczas mojej podr\u00f3\u017cy od mojego m\u0119\u017ca p\u0142yn\u0119\u0142o ogromne wsparcie. Dla nas najwa\u017cniejsze jest wzajemne zaufanie, kt\u00f3re jest podstaw\u0105 dobrej relacji, nie za\u015b jednostronna ch\u0119\u0107 sprawowania nad kim\u015b kontroli. Ka\u017cda forma odbierania kobiecie mo\u017cliwo\u015bci samorealizacji spotka si\u0119 u mnie z ostrym sprzeciwem. Po wszelkich prze\u015bmiewczych, b\u0105d\u017a uszczypliwych komentarzach poszerzy\u0142am kontekst mojego performansu. Wierz\u0119 w to, \u017ce ka\u017cda kobieta jest bardzo silna i ma prawo do realizacji swoich marze\u0144. Im r\u00f3wnie\u017c dedykuj\u0119 moj\u0105 w\u0119dr\u00f3wk\u0119.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Tw\u00f3j sp\u0142yw nie by\u0142 wy\u015bcigiem, a raczej rodzajem medytacji. Zamiast rzek\u0119 podbija\u0107, udowadnia\u0107 jej co\u015b, raczej podda\u0142a\u015b si\u0119 jej rytmowi. Czy Wis\u0142a odwdzi\u0119czy\u0142a Ci si\u0119 jakimi\u015b szczeg\u00f3lnymi atrakcjami?<\/h4>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Miesi\u0105c sp\u0119dzony na rzece by\u0142 jednym z najpi\u0119kniejszych okres\u00f3w w moim \u017cyciu. W dodatku w tak cudownym towarzystwie jakim jest Wis\u0142a. Jest niesamowit\u0105 rzek\u0105 o ka\u017cdej porze dnia i nocy. Ona \u017cyje, \u017cycie te\u017c toczy si\u0119 wok\u00f3\u0142 niej, za ka\u017cdym kolejnym meandrem do\u015bwiadcza si\u0119 nowych zachwyt\u00f3w. Trudno jest mi wybra\u0107 jaki\u015b jeden szczeg\u00f3lny moment poniewa\u017c Wis\u0142a i to, co si\u0119 wok\u00f3\u0142 niej dzieje, z ka\u017cd\u0105 chwil\u0105 si\u0119 zmienia. To za ka\u017cdym razem jest jaka\u015b inna, nowa sytuacja. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-1024x768.jpg\" alt=\"Siostry-Rzeki:\" class=\"wp-image-83812\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-1024x768.jpg 1024w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-300x225.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-768x576.jpg 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-370x278.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-800x600.jpg 800w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-20x15.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-185x139.jpg 185w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-740x555.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-400x300.jpg 400w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/283786854_5124789987605023_3492559845860173946_n-64x48.jpg 64w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><figcaption>Dokumentacja performansu &#8222;Serce odda\u0107 Rzece&#8221; Moniki Tomaszewskiej, archiwum prywatne<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><p><strong><em>Niesamowite jest te\u017c to jak naturalny spos\u00f3b dostosowa\u0142am si\u0119 do rytmu natury. Chodzi\u0142am do\u015b\u0107 wcze\u015bnie spa\u0107 i budzi\u0142am si\u0119 np. ok. 03:30, kiedy zaczyna\u0142y \u015bpiewa\u0107 ptaki. Wtedy przygotowywa\u0142am si\u0119 niespiesznie do dalszej drogi, ogl\u0105daj\u0105c ka\u017cdego poranka pi\u0119kne wschody s\u0142o\u0144ca. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Ku memu zadowoleniu trafi\u0142am na okres l\u0119gowy ptak\u00f3w, wi\u0119c treli na rzece nie by\u0142o ko\u0144ca. Spe\u0142ni\u0142o si\u0119 tak\u017ce moje marzenie. Uda\u0142o mi si\u0119 zobaczy\u0107, obok bielik\u00f3w, czarnych bocian\u00f3w, zimorodk\u00f3w, sieweczek, czy innych wspania\u0142ych ptak\u00f3w \u2013 do\u015b\u0107 nieuchwytne dla oka wilgi. Wis\u0142a, a w szczeg\u00f3lno\u015bci jej \u015brodkowy i dolny odcinek, jest dla ptak\u00f3w miejscem bardzo wa\u017cnym. Tu, wykorzystuj\u0105c naturalne wyspy, \u0142achy zak\u0142adaj\u0105 swoje gniazda m.in. Sieweczka obro\u017cna, Rybitwa bia\u0142oczelna, czy Rybitwa rzeczna maj\u0105ce ogromne znaczenie dla wi\u015blanego ekosystemu.<\/p>\n\n\n\n<p>Nie uwa\u017cam tego za \u201eatrakcj\u0119\u201d, a raczej traktuj\u0119 to jako dar od Natury. Spok\u00f3j i ch\u0119\u0107 obserwacji \u017cycia na rzece mo\u017ce owocowa\u0107 w\u0142a\u015bnie takimi nagrodami. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong><em>Jestem niesamowicie wdzi\u0119czna przyrodzie i Wi\u015ble za to, \u017ce mog\u0142am do\u015bwiadczy\u0107 tego, jak bardzo nad ni\u0105 i w niej t\u0119tni \u017cycie. Jednocze\u015bnie tym mocniej zasmuca mnie to, co sta\u0142o si\u0119 z jej siostr\u0105 Odr\u0105. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Mam wielki \u017cal do cz\u0142owieka, za to, \u017ce przez swoj\u0105 ignorancj\u0119 i bezmy\u015blno\u015b\u0107 zabi\u0142 \u017cyw\u0105 istot\u0119. Tym w\u0142a\u015bnie jest rzeka \u2013 \u017cywym bytem.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"767\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/285183043_5142511652499523_8058803234941894049_n-767x1024.jpg\" alt=\"Siostry-Rzeki:\" class=\"wp-image-83826\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/285183043_5142511652499523_8058803234941894049_n-767x1024.jpg 767w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/285183043_5142511652499523_8058803234941894049_n-225x300.jpg 225w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/285183043_5142511652499523_8058803234941894049_n-370x494.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/285183043_5142511652499523_8058803234941894049_n-185x247.jpg 185w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/285183043_5142511652499523_8058803234941894049_n-740x988.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/285183043_5142511652499523_8058803234941894049_n-20x27.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/285183043_5142511652499523_8058803234941894049_n-400x534.jpg 400w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/285183043_5142511652499523_8058803234941894049_n-36x48.jpg 36w\" sizes=\"(max-width: 767px) 100vw, 767px\" \/><figcaption>Dokumentacja performansu &#8222;Serce odda\u0107 Rzece&#8221; Moniki Tomaszewskiej, archiwum prywatne<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Czy mia\u0142a\u015b jaki\u015b moment podczas swojej wyprawy, kiedy czu\u0142a\u015b, \u017ce rzeka Ci\u0119 przerasta? \u017be trudno jest walczy\u0107 z natur\u0105? \u017be my-ludzie jeste\u015bmy od niej bardzo mocno zale\u017cni?<\/h4>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Nie. Ja nie walczy\u0142am z Natur\u0105, ani nie chcia\u0142am jej pokonywa\u0107, czy walczy\u0107 ze sob\u0105.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-pullquote\"><blockquote><p><strong><em>Rzece nale\u017cy si\u0119 szacunek, nie mo\u017cna jej demonizowa\u0107. <\/em><\/strong><\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Mam takie poczucie, \u017ce nawet w ci\u0119\u017cszych momentach by\u0142am na wodzie szcz\u0119\u015bliwa. Czu\u0142am si\u0119 bardzo bezpiecznie. Nawet podczas sztormu, czy dw\u00f3ch bia\u0142ych szkwa\u0142\u00f3w, kt\u00f3re dopad\u0142y mnie na nieszcz\u0119snym zalewie w\u0142oc\u0142awskim. I nie mam tu pretensji do rzeki, bo jak ju\u017c wcze\u015bniej wspomnia\u0142am \u2013 sam zalew powsta\u0142 w wyniku dzia\u0142alno\u015bci cz\u0142owieka. Uda\u0142o mi si\u0119 dop\u0142yn\u0105\u0107 bezpiecznie do lewego brzegu. Chocia\u017c musz\u0119 przyzna\u0107, \u017ce fale o bia\u0142ych grzbietach, urastaj\u0105ce do metra wysoko\u015bci, szalej\u0105ce na wietrze i spychaj\u0105ce m\u00f3j gumowy kajak wygl\u0105daj\u0105 naprawd\u0119 imponuj\u0105co. Tak min\u0105\u0142 mi dzie\u0144 moich trzydziestych urodzin.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">P\u0142yn\u0119\u0142a\u015b zupe\u0142nie sama, ale po drodze spotka\u0142a\u015b wielu ludzi zwi\u0105zanych z Wis\u0142\u0105, \u017cyj\u0105cych z ni\u0105, obok niej, z niej. Czy jakie\u015b spotkanie szczeg\u00f3lnie zapad\u0142o Ci w pami\u0119\u0107?&nbsp;<\/h4>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Ka\u017cde z tych spotka\u0144 by\u0142o wyj\u0105tkowe i jedno jest pewne \u2013 wszystkie te osoby kochaj\u0105 Wis\u0142\u0119 ca\u0142ym sercem. Mo\u017cna by\u0142oby stworzy\u0107 map\u0119 takich niesamowitych os\u00f3b, kt\u00f3rych historie o kr\u00f3lowej polskich rzek mog\u0142yby zach\u0119ci\u0107 wszystkich do poznania Wis\u0142y i prze\u0142amania wszelkich negatywnych o niej stereotyp\u00f3w. Mog\u0119 po kolei wymieni\u0107 wspania\u0142e osoby, kt\u00f3re mnie nawigowa\u0142y, jak <strong>Zygmunt Ponikiewicz<\/strong>, szyper Zorazy, kt\u00f3ry mieszka przy 100. kilometrze Wis\u0142y w Niepo\u0142omicach \u2013 od niego dowiedzia\u0142am si\u0119 w jaki spos\u00f3b przep\u0142yn\u0105\u0107 do\u015b\u0107 niebezpieczne momenty na rzece. W Sandomierzu przyj\u0119li mnie<strong> Iza Wi\u015bniewska i Grzegorz \u015awitalski<\/strong>, kt\u00f3rzy organizuj\u0105 wspania\u0142e rejsy na tradycyjnej drewnianej \u0142odzi typu dubas, o wdzi\u0119cznej nazwie Sandomierka. T\u0119 sam\u0105 nazw\u0119 nosi ich fundacja. <\/p>\n\n\n\n<p>Pi\u0119kne opowie\u015bci o Wi\u015ble i o tradycjach flisackich snu\u0142 pan <strong>Marek Juszczyk<\/strong>, historyk sztuki i przewodnik po Sandomierzu. Historii przez niego opowiadanych mo\u017cna s\u0142ucha\u0107 bez ko\u0144ca. W miejscowo\u015bci Basonia, o bardzo starych tradycjach szkutniczych si\u0119gaj\u0105cych XIV wieku odwiedzi\u0142am <strong>Monik\u0119 i Mateusza Tabak\u00f3w<\/strong>. Mateusz zajmuje si\u0119 szkutnictwem tradycyjnym \u2013 buduje niesamowite drewniane \u0142odzie. Na punkcie widokowym przy 409. kilometrze przywita\u0142 mnie <strong>Seweryn Kami\u0144ski<\/strong>, r\u00f3wnie\u017c tworz\u0105cy \u0142odzie oraz<strong> Kasia i Darek Szewc<\/strong> p\u0142ywaj\u0105cy na niesamowitym statku, tzw. koz\u0105 wi\u015blan\u0105 \u201eOstrog\u0105\u201d, b\u0119d\u0105c\u0105 replik\u0105 \u0142odzi XVII-wiecznej. B\u0119d\u0105c na wysoko\u015bci Czerska odwiedzi\u0142am jedn\u0105 z najwi\u0119kszych wysp wi\u015blanych, na kt\u00f3rej znajduje si\u0119 ob\u00f3z ornitologiczny. Pozna\u0142am tam <strong>Marka Elasa<\/strong> z OTOPu, kt\u00f3ry ca\u0142e swoje serce wk\u0142ada w dzia\u0142ania z zakresu ochrony przyrody, a m\u00f3wi\u0105c dok\u0142adniej \u2013 ochrony Wis\u0142y. Na wyspie prowadzone s\u0105 badania nad migracjami ptak\u00f3w oraz ich ochrona, by mog\u0142y bezpiecznie wyprowadzi\u0107 swoje l\u0119gi. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_47998\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/1Ab09dwUMf8?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><\/h3>\n\n\n\n<p>P\u0142yn\u0105c dalej, w Warszawie zatrzyma\u0142am si\u0119 w Porcie Czerniakowskim. Tam ugo\u015bci\u0142 mnie na najwi\u0119kszej, p\u0142ywaj\u0105cej po Wi\u015ble drewnianej jednostce \u2013 Darze Mazowsza kapitan <strong>Robert Jankowski <\/strong>z Fundacji Rok Rzeki Wis\u0142y. Pozna\u0142am r\u00f3wnie\u017c wspania\u0142ego <strong>Rafa\u0142a \u0141api\u0144skiego<\/strong>, za\u0142o\u017cyciela Fundacji Dom Wis\u0142y, cz\u0142owieka rzeki i kapitana tradycyjnej \u0142odzi typu byk o nazwie \u201eOl\u0119der\u201d. Od 2014 roku prowadzi fantastyczny projekt Taxi Wis\u0142a \u0142\u0105cz\u0105cy w sobie ide\u0119 rekreacji i edukacji z tradycjami rzecznymi. Wszystko po to, by mieszka\u0144cy Mazowsza i tury\u015bci poznali kr\u00f3low\u0105 polskich rzek i j\u0105 pokochali. Wspomina\u0142am ju\u017c o szalonych prze\u017cyciach na zalewie w\u0142oc\u0142awskim. Tam te\u017c moje drogi skrzy\u017cowa\u0142y si\u0119 ze wspania\u0142ymi <strong>Karo Akabal i An Voyk<\/strong>, kt\u00f3re tworz\u0105 niesamowity Eros \u2013 kobiecy kr\u0105g o seksualno\u015bci. An jest tak\u017ce certyfikowan\u0105 rolniczk\u0105 konopn\u0105, a Karo prowadzi wspania\u0142y ogr\u00f3d permakulturowy. Jestem im wdzi\u0119czna za ich opiek\u0119 i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zregenerowania si\u0119 do dalszej podr\u00f3\u017cy. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_93991\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/0BgaGOqNUlc?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<p>Nieco p\u00f3\u017aniej, w Toruniu odwiedzi\u0142am fantastycznych ch\u0142opak\u00f3w flisak\u00f3w \u2013 <strong>Artura Koko i Kub\u0119 Go\u0142\u0119biewskiego<\/strong>. Projekt Toru\u0144scy Flisacy powsta\u0142 w ramach dzia\u0142a\u0144 Fundacji Wolna Wis\u0142a, w kt\u00f3rej Artur z Kub\u0105 pracuj\u0105. W ten spos\u00f3b popularyzuj\u0105 kr\u00f3low\u0105 polskich rzek, przyrod\u0119 wok\u00f3\u0142 niej i tradycyjne rzemios\u0142o. Ich flota sk\u0142ada si\u0119 z tradycyjnych \u0142odzi p\u0142askodennych typu bat, wykonanych przez <strong>Mateusza Tabak\u0119<\/strong>. Ch\u0142opaki nawi\u0105zuj\u0105 do tradycji flisackich. Warto podkre\u015bli\u0107, \u017ce Toru\u0144 by\u0142 z nimi zwi\u0105zany od pocz\u0105tku swojego istnienia, a\u017c do po\u0142owy XX wieku. Fundacja stworzy\u0142a r\u00f3wnie\u017c wspania\u0142e miejsce (gdzie nocowa\u0142am) \u2013 pierwszy toru\u0144ski Ogr\u00f3d Spo\u0142eczny Wolnej Wis\u0142y. <\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-embed-youtube wp-block-embed is-type-video is-provider-youtube wp-embed-aspect-16-9 wp-has-aspect-ratio\"><div class=\"wp-block-embed__wrapper\">\n<iframe loading=\"lazy\"  id=\"_ytid_65493\"  width=\"1170\" height=\"658\"  data-origwidth=\"1170\" data-origheight=\"658\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/9rizX2gLsnY?enablejsapi=1&#038;autoplay=0&#038;cc_load_policy=0&#038;cc_lang_pref=&#038;iv_load_policy=1&#038;loop=0&#038;modestbranding=0&#038;rel=1&#038;fs=1&#038;playsinline=0&#038;autohide=2&#038;theme=dark&#038;color=red&#038;controls=1&#038;\" class=\"__youtube_prefs__  epyt-is-override  no-lazyload\" title=\"YouTube player\"  allow=\"fullscreen; accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture\" allowfullscreen data-no-lazy=\"1\" data-skipgform_ajax_framebjll=\"\"><\/iframe>\n<\/div><\/figure>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><\/h3>\n\n\n\n<p>Na 788. kilometrze w Kozielcu odwiedzi\u0142am niesamowity duet artyst\u00f3w<strong> El\u0119 Jab\u0142o\u0144sk\u0105 i Wojtka Kotwickiego<\/strong>, kt\u00f3rzy powo\u0142ali do \u017cycia Fundacj\u0119 W788, organizuj\u0105c\u0105 rezydencje artystyczne nad sam\u0105 Wis\u0142\u0105. Ela z Wojtkiem zapraszaj\u0105 artyst\u00f3w i artystki do odniesienia si\u0119 do zastanej nad rzek\u0105 sytuacji, miejsca i przep\u0142ywaj\u0105cego tam wci\u0105\u017c nowego \u017cycia. Nie spos\u00f3b nie wymieni\u0107 te\u017c <strong>Romka Grzebi\u0144skiego<\/strong> z Grudzi\u0105dza wspania\u0142ego ornitologa, czy <strong>Kasi\u0119 Drelich<\/strong>, kt\u00f3ra przywita\u0142a mnie przy \u015bluzie Bia\u0142a G\u00f3ra, a z kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142am si\u0119 wirtualnie podczas pierwszych dzia\u0142a\u0144 na granicy polsko-bia\u0142oruskiej. Pierwszy raz na \u017cywo spotka\u0142y\u015bmy si\u0119 w\u0142a\u015bnie nad Wis\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u0105 takie dwie kobiety, kt\u00f3rym chcia\u0142abym szczeg\u00f3lnie podzi\u0119kowa\u0107.<strong> Cecylii Malik<\/strong>, wspania\u0142ej artystce i za\u0142o\u017cycielce naszego Kolektywu Siostry Rzeki i <strong>Ewie Ciepielewskiej<\/strong>, malarce, duszy Wis\u0142y i wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielce Flow, czyli &#8222;przep\u0142ywu&#8221;. To one po\u0142\u0105czy\u0142y mnie z t\u0105 wspania\u0142\u0105 rzeczn\u0105 rodzin\u0105, kt\u00f3r\u0105 pozna\u0142am podczas mojego sp\u0142ywu. Jestem im za to ogromnie wdzi\u0119czna.<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<div class=\"wp-block-image\"><figure class=\"aligncenter size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"991\" height=\"660\" src=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-83818\" srcset=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2.jpg 991w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2-300x200.jpg 300w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2-768x511.jpg 768w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2-370x246.jpg 370w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2-800x533.jpg 800w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2-20x13.jpg 20w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2-185x123.jpg 185w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2-740x493.jpg 740w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2-400x266.jpg 400w, https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/08\/299711636_5257507654369787_5988665301684636245_n-2-72x48.jpg 72w\" sizes=\"(max-width: 991px) 100vw, 991px\" \/><figcaption>Cecylia Malik, \u017ar\u00f3d\u0142o: Facebook Siostry Rzeki <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<div style=\"height:20px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h4 class=\"wp-block-heading\">Czego nauczy\u0142a Ci\u0119 Twoja podr\u00f3\u017c? Czy Twoje postrzeganie rzeki zmieni\u0142o si\u0119 w por\u00f3wnaniu z pocz\u0105tkiem sp\u0142ywu?<\/h4>\n\n\n\n<p>Podr\u00f3\u017c da\u0142a mi szans\u0119 na lepsze poznanie siebie. Samotno\u015b\u0107 wbrew pozorom nie przyczyni\u0142a si\u0119 w negatywny spos\u00f3b na moj\u0105 kondycj\u0119 psychiczn\u0105, wr\u0119cz przeciwnie. Przebywanie w Naturze pozwoli\u0142o mi odetchn\u0105\u0107 od uczucia ci\u0105g\u0142ego przebod\u017acowania r\u00f3\u017cnymi komunikatami, kt\u00f3rych na co dzie\u0144 do\u015bwiadczamy w mie\u015bcie. Woda uspokaja, koi. Woda nauczy\u0142a mnie jeszcze wi\u0119kszej pokory, uwa\u017cno\u015bci, wra\u017cliwo\u015bci na pi\u0119kno przyrody. Czuj\u0119 si\u0119 wolna jak rzeka. Czuj\u0119 te\u017c olbrzymi respekt do tego \u017cywio\u0142u, a jednocze\u015bnie &#8211; po miesi\u0105cu sp\u0119dzonym na wodzie \u2013 wi\u0119ksz\u0105 wi\u0119\u017a z Natur\u0105. Szanujmy j\u0105, bo jeste\u015bmy jej cz\u0119\u015bci\u0105. Kochajmy rzeki \u2013 bo woda \u2013 to \u017cycie. Niech \u017cyj\u0105 wolne rzeki!<\/p>\n\n\n\n<div style=\"height:80px\" aria-hidden=\"true\" class=\"wp-block-spacer\"><\/div>\n\n\n\n<h2 class=\"has-text-align-center has-background wp-block-heading\" style=\"background-color:#ffdf00\"><a href=\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/tag\/wywiad\/\">Wi\u0119cej naszych wywiad\u00f3w<\/a><\/h2>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Przep\u0142yn\u0119\u0142a ponad 1000 km Wis\u0142\u0105. Nie po to, \u017ceby walczy\u0107 z \u017cywio\u0142em a z degradacj\u0105 \u015brodowiska wodnego. Rozmawiamy z Siostr\u0105 Rzek\u0105 &#8211; Monik\u0105 Tomaszewsk\u0105, kt\u00f3ra niedawno zako\u0144czy\u0142a sw\u00f3j performans &#8222;Serce oddaj\u0119 Rzece&#8221;. Jej ekologiczny manifest wybrzmiewa jeszcze mocniej w obliczu niedawnych wydarze\u0144 na Odrze. Temat rzek, mokrade\u0142, \u015brodowiska wodnego staje si\u0119 coraz bardziej popularny. I&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":12,"featured_media":83823,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_wpscppro_custom_social_share_image":0,"_facebook_share_type":"","_twitter_share_type":"","_linkedin_share_type":"","_pinterest_share_type":"","_linkedin_share_type_page":"","_instagram_share_type":"","_selected_social_profile":[]},"categories":[5139],"tags":[1870,2250,6022,2474],"thb-sponsors":[],"class_list":["post-83779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultura","tag-ekologia","tag-feminizm","tag-siostry-rzeki","tag-wywiad","parent_cat_kultura"],"publishpress_future_action":{"enabled":false,"date":"2026-05-08 12:29:46","action":"change-status","newStatus":"draft","terms":[],"taxonomy":"category"},"publishpress_future_workflow_manual_trigger":{"enabledWorkflows":[]},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83779"}],"collection":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/users\/12"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=83779"}],"version-history":[{"count":51,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83779\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":84106,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/83779\/revisions\/84106"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media\/83823"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=83779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=83779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=83779"},{"taxonomy":"thb-sponsors","embeddable":true,"href":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-json\/wp\/v2\/thb-sponsors?post=83779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}