Tak, niekt\u00f3re pochodz\u0105 bezpo\u015brednio z mojego w\u0142asnego do\u015bwiadczenia jako m\u0142odego pisarza, kt\u00f3ry pr\u00f3bowa\u0142 zrozumie\u0107, co i jak powinien napisa\u0107. A przyja\u017a\u0144, bycie razem m\u0142odymi, pr\u00f3by zorganizowania si\u0119, by wsp\u00f3lnie co\u015b odkrywa\u0107 \u2013 to by\u0142o dla mnie bardzo, bardzo wa\u017cne. Chcia\u0142em opowiedzie\u0107 o tym okresie mojego \u017cycia. Nie po to, by m\u00f3wi\u0107 o sobie samym, ale uniwersalnie o tym czasie i jego znaczeniu. Pisa\u0142em te\u017c o mojej percepcji \u015brodowiska literackiego we Francji i sytuacji afryka\u0144skiego pisarza. To wszystko nast\u0119puje poprzez opowiadanie konkretnej historii, bez wychodzenia poza fikcj\u0119. To nie jest przem\u00f3wienie na wiecu. Oczywi\u015bcie te pytania bardzo szybko staj\u0105 si\u0119 polityczne, ale wk\u0142ada\u0142em wysi\u0142ek, by zawsze pozostawa\u0107 po stronie powie\u015bci. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
W Twojej ksi\u0105\u017cce jeden z bohater\u00f3w jest nazywany czarnym Rimbaudem. Zastanawiam si\u0119, czy po nagrodzie Goncourt\u00f3w ludzie tak\u017ce pr\u00f3buj\u0105 Ci\u0119 nazywa\u0107 czarny-kto\u015b, zaszufladkowa\u0107.<\/h4>\n\n\n\n Czasami ludzie pr\u00f3bowali, ale mo\u017ce dlatego, \u017ce nie czytali ksi\u0105\u017cki. My\u015bl\u0119, \u017ce wszyscy ludzie, kt\u00f3rzy przeczytali t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119, stwierdzili jednak: okej, nie musimy go nazywa\u0107<\/em>, nie musimy go tak \u0142atwo kategoryzowa\u0107<\/em>. W tej ksi\u0105\u017cce czeka na nich bardzo zaciek\u0142a ironia przeciwko takiemu sposobowi czytania i wk\u0142adaniu do pude\u0142ek. Oczywi\u015bcie nie mog\u0119 od tego ca\u0142kowicie uciec. Szczerze m\u00f3wi\u0105c, my\u015bl\u0119, \u017ce etykiety nie s\u0105 problemem dop\u00f3ki nie zrobi\u0105 z ciebie wi\u0119\u017ania. Na przyk\u0142ad gdy w czasie prezentacji dziennikarz czy krytycy przedstawiaj\u0105 mnie jako afryka\u0144skiego pisarza \u2013 to etykieta, ale to te\u017c prawda. Jestem pisarzem afryka\u0144skim. Problemy pojawia si\u0119, gdy etykieta jest jedynym sposobem na przeczytanie ksi\u0105\u017cki. Je\u015bli powiesz, \u017ce kto\u015b jest afryka\u0144skim pisarzem a za s\u0142owem Afrykanin kryje si\u0119 pude\u0142ko \u2013 to jest problem. To oznacza, \u017ce nie jeste\u015b wystarczaj\u0105co otwarty, by dostrzec, \u017ce ksi\u0105\u017cka nie jest tylko rodzajem przed\u0142u\u017cenia to\u017csamo\u015bci autora. Bardzo uwa\u017cnie obserwuj\u0119, jak ludzie m\u00f3wi\u0105 o mojej ksi\u0105\u017cce. Nie zawsze reaguj\u0119, ale bardzo uwa\u017cnie s\u0142ucham. To dla mnie bardzo interesuj\u0105ce. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Przypomina mi si\u0119 esej Ta-Nehisi Coates Mi\u0119dzy \u015bwiatem a mn\u0105. <\/em>Jest tam fragment o tym, \u017ce ludzie pytaj\u0105, kto m\u00f3g\u0142by by\u0107 czarnym Homerem. Czarny<\/em> Homer to oczywi\u015bcie po prostu Homer, bo wszyscy nale\u017cymy do tej samej kultury. To napi\u0119cie mi\u0119dzy tym, co we Francji uznaje si\u0119 za warto\u015bciowe i tym wszystkim dooko\u0142a, na\u015bladuje my\u015blenie kolonialne.<\/h4>\n\n\n\nWe Francji przez d\u0142ugi czas \u2013 obecnie tak\u017ce, ale ju\u017c nie tak bezpo\u015brednio \u2013 stosowano rozr\u00f3\u017cnienie mi\u0119dzy pisarzami francuskimi a francuskoj\u0119zycznymi oraz mi\u0119dzy pisarzem bia\u0142ymi i czarnymi. Czarny pisarz<\/em> i afryka\u0144ski pisarz<\/em> to nie to samo, poniewa\u017c s\u0105 te\u017c oczywi\u015bcie biali afryka\u0144scy pisarze. Za ka\u017cdym razem, gdy czarny pisarz napisa\u0142 ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3ra odnios\u0142a nawet niewielki sukces, przekuwano to na wielkie zwyci\u0119stwo, wspania\u0142\u0105 rzecz, ogromne wydarzenie. B\u0119d\u0105c cz\u0119\u015bci\u0105 francuskiego spo\u0142ecze\u0144stwa, \u0142atwo to zrozumie\u0107. Oni po prostu nie s\u0105 do tego przyzwyczajeni. Dla mnie to jest problem, bo to nie musi by\u0107 wcale wielka sprawa. Mam nadziej\u0119, \u017ce nast\u0119pnym razem, gdy Goncourt trafi do czarnego pisarza, to nie b\u0119dzie \u015bwi\u0119to. To by\u0142by dow\u00f3d, \u017ce co\u015b si\u0119 poprawia w stosunkach mi\u0119dzy Francj\u0105 a Afryk\u0105 Zachodni\u0105. To musi by\u0107 znormalizowane, \u017ce czarny cz\u0142owiek te\u017c mo\u017ce by\u0107 kim\u015b wyj\u0105tkowym. I te por\u00f3wnania \u2013 czarny Rimbaud, czarny kto\u015b, to w pewnym momencie staje si\u0119 \u015bmieszne. Nadal jednak smutno to widzie\u0107. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Ta-Nehisi Coates, autor ksi\u0105\u017cki Mi\u0119dzy \u015bwiatem a mn\u0105<\/em> (Wydawnictwo Agora)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Ogl\u0105dam filmy i seriale Marvela i wydaje mi si\u0119, \u017ce robi\u0105 \u015bwietn\u0105 robot\u0119 pokazuj\u0105c superbohater\u00f3w takich jak nastolatka pochodzenia pakista\u0144skiego czy Czarna Pantera. Stopniowo rozbijaj\u0105 to my\u015blenie o tym, co komu wolno. <\/h4>\n\n\n\n My\u015bl\u0119, \u017ce efekty tego zobaczymy tak naprawd\u0119 za kilka lat, gdy dorosn\u0105 pokolenia, wychowywane na tych postaciach. To bardzo interesuj\u0105cy przypadek, poniewa\u017c jest to hollywoodzki film, wi\u0119c ma wszystkie charakterystyczne cechy dla tego typu produkcji. Nawet je\u015bli mieliby\u015bmy go skrytykowa\u0107 po obejrzeniu, bo jednak to bardzo kapitalistyczny film, to wa\u017cne, \u017ce takie rzeczy powstaj\u0105. Politycznie to co\u015b szalonego, czego nie mo\u017cemy teraz nawet poczu\u0107. Za kilka lat b\u0119dzie ca\u0142e pokolenie czarnych dzieciak\u00f3w, kt\u00f3re przyjmie to bez zastanowienia: jest Superman, Czarna Pantera, Kapitan Ameryka i Wonder Woman. <\/p>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n
Nied\u0142ugo w Polsce uka\u017ce si\u0119 tak\u017ce Tw\u00f3j debiut. Czy m\u00f3g\u0142by\u015b powiedzie\u0107 mi co\u015b wi\u0119cej o ksi\u0105\u017cce? Co ukszta\u0142towa\u0142o wizj\u0119, kt\u00f3r\u0105 tam zawar\u0142e\u015b?<\/h4>\n\n\n\n Moj\u0105 debiutanck\u0105 powie\u015b\u0107 Bractwo<\/em> napisa\u0142em w czasie gdy Mali, czyli kraj bardzo blisko Senegalu, zosta\u0142o zaatakowane przez terroryst\u00f3w. A ja po prostu chcia\u0142em \u2013 tak, jak powiedzia\u0142em wcze\u015bniej \u2013 zrozumie\u0107, co si\u0119 tam dzieje. Co to oznacza dla miejsca takiego jak Mali? To staro\u017cytny, bardzo bogaty kulturowo, wa\u017cny kraj w Afryce. Co to znaczy, \u017ce panuje tam taka przemoc? Napisa\u0142em fikcj\u0119, w kt\u00f3rej r\u00f3\u017cne postaci pr\u00f3bowa\u0142y si\u0119 temu przeciwstawi\u0107 poprzez pisanie, my\u015blenie, dzia\u0142anie. Wewn\u0105trz grupy pojawi\u0142y si\u0119 w\u0105tpliwo\u015bci, poniewa\u017c nie by\u0142o oczywiste, \u017ce ich op\u00f3r jest najlepszym rozwi\u0105zaniem. I tak, zawiera si\u0119 w tym pewne polityczne i filozoficzne pytanie: co to znaczy stawia\u0107 op\u00f3r w takiej sytuacji, kiedy wiesz, \u017ce mo\u017ce to narazi\u0107 innych niewinnych ludzi na k\u0142opoty lub na niebezpiecze\u0144stwo? Co w\u00f3wczas zrobisz? Czy musisz pozosta\u0107 cicho czy jednak walczy\u0107? To pytanie, na kt\u00f3re wszyscy musimy sobie odpowiedzie\u0107: co zrobiliby\u015bmy w sytuacji, w kt\u00f3rej gin\u0119liby ludzie, a my sami jeste\u015bmy przera\u017ceni – jak si\u0119 w\u00f3wczas zachowa\u0107. To by\u0142 g\u0142\u00f3wny temat ksi\u0105\u017cki. Jednocze\u015bnie, sta\u0142o si\u0119 to szans\u0105 dla mnie by pomy\u015ble\u0107 o d\u017cihadystach i radykalnym Islamie. <\/p>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Mohamed Mbougar Sarr „Bractwo”, wyd. ArtRage<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n<\/div>\n\n\n\n
Wiele czytam o siostrze\u0144stwie, o tym jak kszta\u0142towa\u0107 wsp\u00f3\u0142prac\u0119 w opozycji do toksycznych mechanizm\u00f3w opartych na m\u0119skim wsp\u00f3\u0142zawodnictwie. Czym dla Ciebie jest braterstwo? <\/h4>\n\n\n\n Bractwo w powie\u015bci to nazwa grupy terrorystycznej. Jednocze\u015bnie to relacja mi\u0119dzy bohaterami, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 stawia\u0107 op\u00f3r. Chcia\u0142em okre\u015bli\u0107 ich jednym zbiorczym s\u0142owem. We Francji s\u0142owo Fraternit\u00e9 zaczynamy obecnie uzupe\u0142nia\u0107 o Sororit\u00e9 (siostrze\u0144stwo). W 2012 nie szuka\u0142em innego okre\u015blenia. By\u0107 mo\u017ce powinienem by\u0142, bo ta grupa nie sk\u0142ada si\u0119 wy\u0142\u0105cznie z m\u0119\u017cczyzn, s\u0105 tam te\u017c kobiety. Tak czy inaczej \u2013 bractwo \u2013 to w ksi\u0105\u017cce nazwa tej organizacji. A je\u015bli chodzi o moje prywatne rozumienie tego s\u0142owa\u2026 W Senegalu uczy\u0142em si\u0119 w szkole militarnej, gdzie przez 7 lat przebywa\u0142em wy\u0142\u0105cznie z ch\u0142opcami. Sp\u0119dzi\u0142em tam swoje nastoletnie \u017cycie \u2013 od 12 do 19 roku \u017cycia. Braterstwo to to, co si\u0119 tam dzia\u0142o. To by\u0142o pi\u0119kne, ale momentami tak\u017ce bardzo trudne. Czasem potrzebowa\u0142e\u015b do\u015bwiadczy\u0107 czego\u015b innego, wyrazi\u0107 co\u015b innego, ale grupa by\u0142a zagro\u017ceniem dla tej ekspresji. Je\u015bli chcia\u0142e\u015b nawet co\u015b poczyta\u0107, by\u0107 poza grup\u0105, stworzy\u0107 w\u0142asn\u0105 przestrze\u0144 \u2013 to by\u0142o \u017ale widziane. Co robisz, chod\u017a z nami!<\/em><\/p>\n\n\n\n
![\"Mohamed](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/9788367121149-682x1024.jpeg\")
![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/IMG_0748-700x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Ta-Nehisi-Coates.png\")
![\"Mohamed](\"https:\/\/goingapp.pl\/more\/wp-content\/uploads\/2022\/11\/Bractwo-Sarr-1.png\")