{"id":90753,"date":"2022-11-09T09:16:00","date_gmt":"2022-11-09T08:16:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=90753"},"modified":"2024-09-11T17:11:06","modified_gmt":"2024-09-11T15:11:06","slug":"iwona-demko-nie-moge-wyprzec-sie-waginy-wywiad","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/iwona-demko-nie-moge-wyprzec-sie-waginy-wywiad\/","title":{"rendered":"Iwona Demko: nie mog\u0119 wyprze\u0107 si\u0119 waginy, bo sta\u0142am si\u0119 profesor\u0105 [WYWIAD]"},"content":{"rendered":"\n

M\u00f3wi o sobie: artystka waginistka<\/em>. Urodzona w 66 rocznic\u0119 odnalezienia Wenus z Willendorfu.<\/em> Iwona Demko to jedna z najciekawszych postaci polskiej sztuki wsp\u00f3\u0142czesnej. <\/h2>\n\n\n\n

Tw\u00f3rczyni opowiedzia\u0142a mi o stopniowym zakochiwaniu si\u0119 w kolorze r\u00f3\u017cowym, feminatywach (kt\u00f3re uwa\u017ca za form\u0119 przej\u015bciow\u0105!) oraz Kaplicy Waginy. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Jagoda Gawliczek: Nie da si\u0119 nie zauwa\u017cy\u0107 Twojej fascynacji kolorem r\u00f3\u017cowym. Jaka historia za nim stoi?<\/h4>\n\n\n\n

Iwona Demko: <\/strong>To by\u0142 kolor, kt\u00f3rego bardzo d\u0142ugo wr\u0119cz nienawidzi\u0142am. Dopiero po 26 latach nast\u0105pi\u0142 prze\u0142om. Nie lubi\u0142am go oczywi\u015bcie, bo by\u0142 i jest kojarzony z kobieco\u015bci\u0105. W\u00f3wczas jeszcze nie wiedzia\u0142am, dlatego tak mam. Uwa\u017ca\u0142am, \u017ce jest kiczowaty, sztuczny, nieprawdziwy, beznadziejny. I w tym widzia\u0142am powody mojej antypatii. P\u00f3\u017aniej \u2013 kiedy po raz pierwszy pomalowa\u0142am na r\u00f3\u017cowy swoj\u0105 rze\u017ab\u0119 \u2013 my\u015bla\u0142am, \u017ce kolor b\u0119dzie pasowa\u0142 do cielesno\u015bci. Chodzi\u0142o mi o to, \u017ceby w jaki\u015b spos\u00f3b zaznaczy\u0107 fizyczno\u015b\u0107 cia\u0142a. Ta pierwsza rze\u017aba to by\u0142 m\u00f3j dyplom na krakowskiej uczelni, wi\u0119c zrobi\u0142am to r\u00f3wnie\u017c z przekory. Wszystkie prace by\u0142y u nas wtedy ciemne \u2013 czarne, br\u0105zowe. W takich dostojnych kolorach. Na pewno nie w r\u00f3\u017cowym! Moja rze\u017aba mia\u0142a prawie 5 metr\u00f3w wysoko\u015bci, wi\u0119c troch\u0119 r\u00f3\u017cowej farby posz\u0142o. Nie zna\u0142am wtedy prac Marii Pini\u0144skiej-Bere\u015b, wi\u0119c kompletnie nie wiedzia\u0142am, \u017ce jeste\u015bmy bardzo blisko siebie i \u017ce w tym ge\u015bcie kierowa\u0142y nami bardzo podobne pobudki. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Iwona
Iwona Demko, praca dyplomowa, fot. archiwum artystki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Z jakiego materia\u0142u by\u0142a wykonana ta rze\u017aba?<\/h4>\n\n\n\n

Podstaw\u0119 konstrukcji zespawa\u0142am. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 by\u0142a po prostu ze styropianu. Budowa\u0142am j\u0105 tak, jak ociepla si\u0119 domy, czyli gruba \u015bciana ze styropianu, na to siatka i klej do styropianu. I w\u0142a\u015bnie ten klej p\u00f3\u017aniej pomalowa\u0142am \u2013 najpierw zrobi\u0142am bia\u0142y podk\u0142ad, a p\u00f3\u017aniej na r\u00f3\u017cowo. Ta rze\u017aba mia\u0142a r\u00f3wnie\u017c wej\u015bcie! Wchodzi\u0142o si\u0119 do \u015brodka i tam by\u0142a niewielka przestrze\u0144, kt\u00f3r\u0105 wy\u0142o\u017cy\u0142am ma\u0142ymi lusterkami. Chcia\u0142am, \u017ceby nie by\u0142o to pomieszczenie klaustrofobiczne, tylko by mo\u017cna si\u0119 by\u0142o tam zagubi\u0107. By nie wiadomo by\u0142o dok\u0142adnie, gdzie si\u0119 jest. I to si\u0119 uda\u0142o, bo rzeczywi\u015bcie lusterka odbija\u0142y si\u0119 mi\u0119dzy sob\u0105 i wydawa\u0142o si\u0119, \u017ce wsz\u0119dzie s\u0105 tunele prowadz\u0105ce w r\u00f3\u017cne strony. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wow, brzmi wspaniale.<\/h4>\n\n\n\n

Nie spodziewa\u0142am, \u017ce wyjdzie taki efekt. Wszystkie lusterka by\u0142y w kszta\u0142cie tr\u00f3jk\u0105ta. Dopiero p\u00f3\u017aniej dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce tr\u00f3jk\u0105t jest symbolem waginy. To by\u0142a moja pierwsza \u2013 nie\u015bwiadoma jeszcze \u2013 praca waginalna. Forma abstrakcyjna, r\u00f3\u017cowa, do kt\u00f3rej wn\u0119trza si\u0119 wchodzi\u0142o, niczym do macicy… czyli mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce zapowiadaj\u0105ca dalsze tematyczne inklinacje. Potem ten kolor mnie op\u0119ta\u0142, bo chyba wszystkie moje p\u00f3\u017aniejsze prace by\u0142y r\u00f3\u017cowe. Zacz\u0119\u0142am sobie zdawa\u0107 spraw\u0119, \u017ce nie lubi\u0142am tego koloru dlatego, \u017ce wypiera\u0142am we mnie wszystko, co si\u0119 wi\u0105za\u0142o z kobieco\u015bci\u0105. Nie chcia\u0142am si\u0119 do niej przyznawa\u0107, nie chcia\u0142am si\u0119 z ni\u0105 identyfikowa\u0107 i dlatego odrzuca\u0142am r\u00f3\u017c. Gdy wreszcie to zrozumia\u0142am, postanowi\u0142am \u015bwiadomie go u\u017cywa\u0107, \u017ceby manifestowa\u0107 kobieco\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Tu si\u0119 chyba przecinaj\u0105 dwie krzywe. Z jednej strony jest kobieco\u015b\u0107, kt\u00f3r\u0105 patriarchat chce stawia\u0107 na r\u00f3wni ze s\u0142abo\u015bci\u0105, czym\u015b wstydliwym. Z drugiej produkty dedykowane kobietom s\u0105 cz\u0119sto r\u00f3\u017cowe, jak golarki czy d\u0142ugopisy. Wtedy odrzucaj\u0105c r\u00f3\u017cowy, manifestujemy ch\u0119\u0107 wolnego wyboru. Dla wielu kobiet porzucanie r\u00f3\u017cu to forma ucieczki. <\/h4>\n\n\n\n

Tak i nie. Pami\u0119tam jak spotka\u0142am na jednym z kongres\u00f3w kobiet prezesk\u0119 firmy Bosch. Poprosi\u0142am j\u0105, \u017ceby zrobi\u0107 seri\u0119 r\u00f3\u017cowych narz\u0119dzi \u2013 szlifierki, wiertarki. Odm\u00f3wi\u0142a, chc\u0105c jednak odcina\u0107 si\u0119 od r\u00f3\u017cowego. Gdyby jednak posz\u0142a seria narz\u0119dzi budowlanych w tym kolorze \u2013 to by by\u0142a dywersja. Wiadomo, szlifierka to nie jest co\u015b dedykowanego kobietom. Bazuj\u0105c na tym znaczeniu kolor\u00f3w, mog\u0142oby to przyci\u0105ga\u0107 w\u0142a\u015bnie kobiety. Ja sama mam walizk\u0119 z narz\u0119dziami ca\u0142\u0105 w r\u00f3\u017cowym. Dosta\u0142am j\u0105 w prezencie od znajomych. Wiedzieli, \u017ce u\u017cywam narz\u0119dzi, wi\u0119c kiedy je zobaczyli, to od razu je dla mnie kupili.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

No w\u0142a\u015bnie, spawana konstrukcja rze\u017aby niekoniecznie kojarzy si\u0119 z delikatno\u015bci\u0105.<\/h4>\n\n\n\n

Spawanie nie kojarzy si\u0119 z kobietami, dlatego takie przedmioty mog\u0142yby by\u0107 jak najbardziej w kolorze r\u00f3\u017cowym. Aby da\u0107 komunikat, \u017ce nie ma przeszk\u00f3d w tym, aby kobiety u\u017cywa\u0142y takich narz\u0119dzi. Tak naprawd\u0119 to zacz\u0119\u0142am stosowa\u0107 ten kolor, \u017ceby go dowarto\u015bciowa\u0107. \u017beby by\u0142 taki sam jak inne kolory, czyli by mogli go nosi\u0107 i m\u0119\u017cczy\u017ani, i kobiety \u2013 i nikt nie mia\u0142 nic do tego. Nie poci\u0105ga\u0142by wtedy za sob\u0105 negatywnego znaczenia. Zreszt\u0105 kiedy\u015b r\u00f3\u017cowy by\u0142 kolorem przypisanym m\u0119\u017cczyznom, kojarzony jako pochodny od czerwieni, wi\u0105zany z si\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Iwona
Iwona Demko, fot. archiwum artystki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

To rzeczywi\u015bcie jest mocno polityczna kwestia. Przecie\u017c nawet jest powiedzenie, \u017ce trzeba by\u0107 wystarczaj\u0105co m\u0119skim<\/em>, \u017ceby pozwoli\u0107 sobie na za\u0142o\u017cenie r\u00f3\u017cowych rzeczy \u2013 czyli to wci\u0105\u017c pracuje.<\/h4>\n\n\n\n

Na razie niekt\u00f3rzy projektanci pr\u00f3buj\u0105 si\u0119ga\u0107 po r\u00f3\u017cowy, ale jednak nie wchodzi to w \u017cycie tak \u0142atwo. Jestem baczn\u0105 obserwatork\u0105 tego rodzaju zachowa\u0144 spo\u0142ecznych. Rzeczywi\u015bcie coraz cz\u0119\u015bciej zdarza si\u0119, \u017ce w sklepach da si\u0119 znale\u017a\u0107 ubrania dla m\u0119\u017cczyzn w kolorze r\u00f3\u017cowym. Na razie najcz\u0119\u015bciej to s\u0105 tylko koszule, nigdy kurtki czy spodnie. Co\u015b ju\u017c si\u0119 jednak dzieje. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wracaj\u0105c jeszcze na chwil\u0119 do tego dyplomu \u2013 jak wiele by\u0142o wtedy artystek na roku? <\/h4>\n\n\n\n

Ko\u0144czy\u0142am studia w 2001 roku i wtedy ju\u017c by\u0142o p\u00f3\u0142 na p\u00f3\u0142. To jedne z pierwszych rocznik\u00f3w, kiedy zacz\u0119\u0142o si\u0119 tak dzia\u0107. Potem pojawia\u0142o si\u0119 coraz wi\u0119cej kobiet, a teraz mamy prawie 80 procent studentek.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Praca, kt\u00f3r\u0105 wykonujesz, to te\u017c wracanie do archiw\u00f3w. Mia\u0142am okazj\u0119 by\u0107 na wystawie w \u0141odzi. Fantastyczne by\u0142o to przepisywanie historii i robienie tam miejsca dla kobiet. <\/h4>\n\n\n\n

Tworzenie nieprawdziwej historii s\u0142u\u017cy\u0142o wzmocnieniu kobiet. W du\u017cym stopniu nie zdajemy sprawy, jak du\u017ce znaczenie ma przesz\u0142o\u015b\u0107. Na nasze \u017cycie w tera\u017aniejszo\u015bci wp\u0142ywa wiedza, \u017ce gdzie\u015b i kiedy\u015b by\u0142a prezydentka, ambasadorka czy kobieta na innym wysokim stanowisku. Wtedy wyobra\u017camy sobie, \u017ce te\u017c mo\u017cemy znale\u017a\u0107 si\u0119 w takim miejscu. Chodzi\u0142o mi o stworzenie historii, kt\u00f3ra by\u0142aby inspiracj\u0105 dla wsp\u00f3\u0142czesnych dziewczyn. Historii, kt\u00f3ra dodawa\u0142aby im odwagi w tworzeniu wizji swojej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

I rzeczywi\u015bcie, zdj\u0119cia dawa\u0142y takie uczucie. <\/h4>\n\n\n\n

Jana Paw\u0142a II, czyli kobieta jako papie\u017c, to jest co\u015b, co jeszcze mamy do zdobycia. Ta funkcja jest dla nas ca\u0142y czas niedost\u0119pna. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Iwona Demko: Prezydenta Georgia Bush (z lewej) odwiedza papie\u017cyc\u0119 Jan\u0119 Paw\u0142\u0119 II (z prawej) w Watykanie w 1991 roku<\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Popkultura te\u017c coraz cz\u0119\u015bciej stara si\u0119 uzupe\u0142nia\u0107 braki reprezentacji kobiet bohaterek. <\/h4>\n\n\n\n

Tak, ale trzeba zaznaczy\u0107, \u017ce to s\u0105 jednak prywatne inicjatywy. S\u0105 osoby, kt\u00f3re zda\u0142y sobie spraw\u0119, \u017ce jest to wa\u017cne i staraj\u0105 si\u0119, \u017ceby co\u015b takiego si\u0119 pojawia\u0142o. Z kolei program w szko\u0142ach pozostawia w tej kwestii jeszcze bardzo du\u017co do \u017cyczenia. Wydano nawet ksi\u0105\u017ck\u0119, w kt\u00f3rej przedstawione s\u0105 badania podr\u0119cznik\u00f3w szkolnych [I. Chmura-Rutkowska, E. G\u0142owacka-Sobiech, I. Sk\u00f3rzy\u0144ska, Niegodne historii? O nieobecno\u015bci i stereotypowych wizerunkach kobiet w \u015bwietle podr\u0119cznikowej narracji historycznej w gimnazjum<\/em>, Pozna\u0144: Wydawnictwo Naukowe UAM, 2015]. Policzono, jak niewiele jest tam bohaterek kobiecych. Ci\u0105gle nie ma to \u017cadnego prze\u0142o\u017cenia na rzeczywist\u0105 zmian\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

S\u0142owniczek Feminatyw\u00f3w w Akademii<\/em> jest te\u017c cz\u0119\u015bci\u0105 troski o kobiety. <\/h4>\n\n\n\n

Ten s\u0142owniczek to zbi\u00f3r feminatyw\u00f3w, czyli \u017ce\u0144skich nazw zawod\u00f3w i stanowisk. Akademie artystyczne s\u0105 bardzo tradycyjne, wi\u0119c zmiana nazewnictwa idzie opornie. Ju\u017c nie \u015bmiej\u0105 mi si\u0119 w twarz, kiedy okre\u015blam si\u0119 w formie \u017ce\u0144skiej, ale dalej s\u0105 z tym problemy. Chodzi\u0142o mi o stworzenie bazy, z kt\u00f3rej mo\u017cna by by\u0142o korzysta\u0107. Je\u015bli co\u015b jest na papierze, to ma wi\u0119ksze znaczenie. Pomy\u015bla\u0142am nawet, \u017ce teraz b\u0119dzie mo\u017cna zrobi\u0107 np. przypis w Wikipedii. Czyli je\u015bli w artykule u\u017cyje si\u0119 feminatywu, to b\u0119dzie mo\u017cna poda\u0107 odwo\u0142anie do konkretnej strony ze s\u0142owniczka, wi\u0119c nie powinni ju\u017c tego wyrzuci\u0107. Jeszcze tego nie sprawdzi\u0142am, ale zamierzam to zrobi\u0107. <\/p>\n\n\n\n

Feminatywy stosuj\u0119 ju\u017c od wielu lat. Gdy kto\u015b prosi\u0142 mnie o \u017cyciorys do katalogu, zawsze podawa\u0142am wszystkie tytu\u0142y w formie \u017ce\u0144skiej. To w\u0142a\u015bciwie osobny projekt artystyczny! Cz\u0119sto graficy czy graficzki, sk\u0142adaj\u0105ce katalog chcieli to poprawia\u0107, ale zwykle osoba zapraszaj\u0105ca mnie do wystawy wiedzia\u0142a, \u017ce to nie jest b\u0142\u0105d tylko zamierzone dzia\u0142anie. Mam takie katalogi, nawet sprzed 7 lat. No ale wiadomo, \u017ce jak teraz mamy s\u0142owniczek redagowany przez j\u0119zykoznawczyni\u0119, to jest bardziej odpowiednie \u017ar\u00f3d\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Iwona Demko, S\u0142owniczek Feminatyw\u00f3w w Akademii<\/em>, fot. archiwum artystki<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Sk\u0105d takie opory przed przyjmowaniem nowego j\u0119zyka? Czemu ludzie tak kurczowo trzymaj\u0105 si\u0119 starych form?<\/h4>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119, \u017ce to jest co\u015b, nad czym si\u0119 ludzie nie zastanawiaj\u0105. Jeste\u015bmy przyzwyczajeni do m\u0119skich form, kt\u00f3re s\u0105 uwa\u017cane za og\u00f3lne. Domy\u015blnie cz\u0142owiek to m\u0119\u017cczyzna. To wynika te\u017c z tego, \u017ce ca\u0142y nasz \u015bwiat jest zbudowany z m\u0119skiej perspektywy. Ludzie nie znaj\u0105 r\u00f3wnie\u017c historii, dotycz\u0105cej j\u0119zyka. A mo\u017ce raczej \u2013 nie zastanawiaj\u0105 si\u0119 nad tym. Je\u015bli by nad tym pomy\u015bleli, to zdadz\u0105 sobie spraw\u0119 z tego, \u017ce j\u0119zyk ca\u0142y czas si\u0119 zmienia. Nawet jak si\u0119 czyta gazety sprzed 20 lat, czy jak si\u0119 porozmawia z kim\u015b, kto wyjecha\u0142 za granic\u0119 20 lat temu \u2013 on m\u00f3wi ju\u017c w innym j\u0119zyku, bo zatrzyma\u0142 si\u0119 w czasie. Wiadomo te\u017c, \u017ce ka\u017cde pokolenie inaczej si\u0119 komunikuje. <\/p>\n\n\n\n

Op\u00f3r jest te\u017c du\u017cy, bo wi\u0105\u017ce si\u0119 z tym, \u017ce w czasie komunizmu formy \u017ce\u0144skie by\u0142y zwi\u0105zane z zawodami, kt\u00f3re by\u0142y nisko op\u0142acane, a m\u0119\u017cczy\u017ani obsadzali te wysoko op\u0142acane stanowiska. W zwi\u0105zku z tym kobiety, kt\u00f3re dotar\u0142y do miejsca wysoko op\u0142acanego, nie chcia\u0142y przyjmowa\u0107 \u017ce\u0144skich form, bo by\u0142y one kojarzone z tymi zawodami o niskim presti\u017cu. Wola\u0142y by\u0107 nazywane m\u0119skimi formami, bo to powodowa\u0142o, \u017ce si\u0119 lepiej czu\u0142y. Wydawa\u0142o im si\u0119, \u017ce ich stanowisko ma wtedy wi\u0119ksz\u0105 warto\u015b\u0107 i presti\u017c. <\/p>\n\n\n\n

U\u017cywaj\u0105c \u017ce\u0144skich nazw chc\u0119, \u017ceby one r\u00f3wnie\u017c zacz\u0119\u0142y si\u0119 kojarzy\u0107 z presti\u017cowymi stanowiskami. Na akademii zreszt\u0105 m\u00f3wi\u0105 na mnie profesora czy sekretarzyni. Wszyscy si\u0119 nauczyli tych s\u0142\u00f3w \u2013 w komisjach, na protoko\u0142ach \u2013 wywalczy\u0142am to. Na pocz\u0105tku w pismach ja poprawia\u0142am na \u017ce\u0144sk\u0105 form\u0119, odsy\u0142am do biura, pani tam poprawia\u0142a na m\u0119sk\u0105, odsy\u0142a\u0142a, a ja znowu poprawia\u0142am na \u017ce\u0144sk\u0105. I tak si\u0119 bawi\u0142y\u015bmy. Teraz jest po prostu forma \u017ce\u0144ska. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

To znaczy, \u017ce si\u0119 da.<\/h4>\n\n\n\n

Tak! J\u0119zyk si\u0119 zmienia poprzez takie jednostkowe dzia\u0142ania, czyli jednostkowe u\u017cywanie. Im wi\u0119cej os\u00f3b to robi, tym bardziej dane s\u0142owo ma szans\u0119 na trafienie do s\u0142ownika. Nie dzieje si\u0119 na odwr\u00f3t, czyli to nie j\u0119zykoznawcy wymy\u015blaj\u0105 s\u0142owo, po to, aby ludzie mogli je u\u017cywa\u0107. <\/p>\n\n\n\n

J\u0119zykoznawcy mog\u0105 wskaza\u0107 poprawno\u015b\u0107 tworzenia nowych s\u0142\u00f3w, ale je\u015bli ludzie wymy\u015bl\u0105 niepoprawnie zbudowane s\u0142owo pod wzgl\u0119dem j\u0119zykowym i zaczn\u0105 u\u017cywa\u0107, to j\u0119zykoznawcy s\u0105 bezsilni. Natomiast je\u015bli zrobimy zapis w statucie akademii, \u017ce mo\u017cna u\u017cywa\u0107 \u017ce\u0144skich form, to wtedy ju\u017c nikt nie powinien poprawia\u0107 \u017ce\u0144skiej formy na m\u0119sk\u0105. Zmiany s\u0105 wi\u0119c potrzebne tak\u017ce w sferze administracyjnej czy prawnej. Bardzo mi zale\u017cy, \u017ceby wprowadzi\u0107 feminatywy dotycz\u0105ce funkcji w akademii do wykazu zawod\u00f3w. W\u00f3wczas b\u0119d\u0119 otrzymywa\u0142a dyplomy czy nadania w\u0142a\u015bnie w \u017ce\u0144skiej formie. Na razie, dop\u00f3ki to nie jest wprowadzone, to po prostu nie mog\u0119, bo nawet gdyby mi kto\u015b napisa\u0142 tak na dyplomie, to taki dyplom mo\u017ce by\u0107 przez to niewa\u017cny. <\/p>\n\n\n\n

Du\u017co dziwniejsze jest to, \u017ce np. m\u0119skie formy jest \u0142atwiej wpisa\u0107 do wykazu zawod\u00f3w. M\u0119\u017cczy\u017ani bardzo szybko si\u0119 organizuj\u0105. Stosowanie \u017ce\u0144skiej formy m\u0119\u017cczy\u017ani odczuwaj\u0105 jako degraduj\u0105ce \u2013 co jest dowodem na to, \u017ce nie ma pe\u0142nego r\u00f3wnouprawnienia. Je\u015bli m\u0119\u017cczyzna zacz\u0105\u0142 pracowa\u0107 w przedszkolu, to nie jest automatycznie przedszkolank\u0105, tylko od razu powstaje nowe s\u0142owo \u201cprzedszkolanek\u201d, kt\u00f3re trzeba natychmiast wpisa\u0107 na list\u0119 zawod\u00f3w. Wykonuj\u0105c jaki\u015b zaw\u00f3d, m\u0119\u017cczyzna automatycznie tworzy nowe s\u0142owo \u2013 nawet je\u015bli jest \u015bmieszne czy trudno je wym\u00f3wi\u0107. To nie ma znaczenia, bo wiadomo, \u017ce musi mie\u0107 m\u0119skie okre\u015blenie. Kobieta niekoniecznie, bo przecie\u017c nie musi by\u0107 widzialna, nie musi zaznacza\u0107 swojej obecno\u015bci. \u015awietnie funkcjonowa\u0142a w cieniu przez wiele setek lat, wi\u0119c jej walka wydaje si\u0119 przesadzona.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kiedy si\u0119 wpisze w wyszukiwark\u0119 konkretne zawody, to maj\u0105 one reprezentacj\u0119 wizualn\u0105 przypisan\u0105 do konkretnej p\u0142ci. Rzeczywi\u015bcie, do kobiet nale\u017c\u0105 te nisko p\u0142atne zawody, na przyk\u0142ad zajmowanie si\u0119 opiek\u0105. A przecie\u017c takie prace wymagaj\u0105 cz\u0119sto olbrzymiej si\u0142y fizycznej, np. opieka nad osobami starszymi, gdzie trzeba kogo\u015b przewr\u00f3ci\u0107 na \u0142\u00f3\u017cku. <\/h4>\n\n\n\n

To jest polityczna kwestia. Jeste\u015bmy tak do tego przyzwyczajeni, \u017ce ju\u017c nawet nie zwracamy na to uwagi. Warto\u015bciujemy automatycznie i cz\u0119sto bezkrytycznie. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

My\u015bl\u0119 te\u017c o Yulii Krivich, kt\u00f3ra zrobi\u0142a akcj\u0119 W UKRAINIE. Zacz\u0119\u0142o si\u0119 od gestu artystycznego i chodzenia z flag\u0105. Poprzez sztuk\u0119 uda\u0142o jej si\u0119 wprowadzi\u0107 trwa\u0142\u0105 zmian\u0119 do j\u0119zyka. Z jednej strony jest wi\u0119c praktyka artystyczna, a z drugiej dba\u0142o\u015b\u0107 o to, \u017ceby tworzy\u0107 zupe\u0142nie inn\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107. Uwa\u017casz t\u0119 walk\u0119 za swoj\u0105 misj\u0119?<\/h4>\n\n\n\n

Jestem misjonark\u0105. Kobiety s\u0105 wychowywane, by by\u0107 u\u017cyteczne. \u017beby to, co robi\u0105, mia\u0142o znaczenie nie tylko estetyczne, ale jeszcze co\u015b nios\u0142o ze sob\u0105, dawa\u0142o komu\u015b. Odk\u0105d tworz\u0119 prace artystyczne, ci\u0105gle o tym my\u015bl\u0119. Nie mog\u0119 si\u0119 zadowoli\u0107 tym, \u017ceby co\u015b \u0142adnie wygl\u0105da\u0142o i nic poza tym, tylko chc\u0119, \u017ceby jeszcze mia\u0142o w sobie dodatkowo tre\u015b\u0107, przes\u0142anie. Wydaje mi si\u0119, \u017ce to pewnego rodzaju skaza, zwi\u0105zana z byciem dziewczyn\u0105. Chyba czasem chcia\u0142abym sobie odpu\u015bci\u0107 i po prostu zrobi\u0107 co\u015b, co nie jest zaanga\u017cowane. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Yulia
Yulia Krivich przed Dworcem Zachodnim, z kt\u00f3rego odje\u017cd\u017caj\u0105 autobusy do Ukrainy, fot. Maria Beburia<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Troska tak, ale niekoniecznie dotycz\u0105ca innych kobiet. Czyta\u0142am ostatnio tomik opowiada\u0144 Italo Calvino Trudne mi\u0142o\u015bci<\/em>. By\u0142o tam opowiadanie o kobiecie, kt\u00f3ra p\u0142ywa\u0142a w morzu i straci\u0142a d\u00f3\u0142 od bikini. Bardzo zawstydzona, szuka\u0142a pomocy kogo\u015b, kto podp\u0142ynie do niej na przyk\u0142ad z r\u0119cznikiem. Widzia\u0142a wok\u00f3\u0142 siebie kobiety, ale one w jej g\u0142owie dzieli\u0142y si\u0119 na te zbyt wyzwolone, by si\u0119 ni\u0105 przej\u0105\u0107, albo te, kt\u00f3re by\u0142y zazdrosne o swoich m\u0119\u017c\u00f3w na pla\u017cy. Z jednej strony mnie to oburzy\u0142o, ale z drugiej mia\u0142am jednak poczucie, \u017ce jest w tym jaki\u015b sens je\u015bli my\u015blimy o naszej przesz\u0142o\u015bci. Obecnie bardziej \u015bwiadomie podchodz\u0119 do moich relacjach z kobietami, ale przecie\u017c dostawa\u0142am w \u017cyciu wiele komunikat\u00f3w, \u017ce s\u0105 dla mnie zagro\u017ceniem, \u017ce na pewno co\u015b knuj\u0105. Twoja praca wydaje mi si\u0119 bardzo\u2026 siostrzana. <\/h4>\n\n\n\n

Budowanie siostrzanych relacji jest bardzo wa\u017cne. To powoduje, \u017ce wszystkie i ka\u017cda z osobna stajemy si\u0119 silniejsze. Brak siostrze\u0144stwa nas os\u0142abia. Kiedy robi\u0142am prace zwi\u0105zane z moim \u017cyciem, my\u015bla\u0142am o sobie, ale wiedzia\u0142am, \u017ce jednocze\u015bnie reprezentuj\u0119 jak\u0105\u015b grup\u0119, w dodatku bardzo du\u017c\u0105 grup\u0119.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Marginalizowan\u0105 po\u0142ow\u0119 \u015bwiata.<\/h4>\n\n\n\n

Ale jednak po\u0142ow\u0119 \u015bwiata. Wiadomo, \u017ce si\u0119 nawzajem od siebie r\u00f3\u017cnimy. Mamy r\u00f3\u017cne marzenia, ale jeste\u015bmy tak samo socjalizowane. My\u015bl\u0119, \u017ce feminatywy to forma przej\u015bciowa, \u017ce tak naprawd\u0119 idziemy w stron\u0119 nie zaznaczania p\u0142ci. Jednak uwa\u017cam je za gest dowarto\u015bciowania kobieco\u015bci i my\u015bl\u0119, \u017ce jest on potrzebny. Lepiej i\u015b\u0107 dalej jako dowarto\u015bciowana osoba. Je\u015bli wyrasta si\u0119 w \u015bwiecie, gdzie socjalizacja jest mocno zr\u00f3\u017cnicowana w zale\u017cno\u015bci na p\u0142e\u0107, to potrzebne jest doznanie rado\u015bci i dumy z tego, co kobiece. Tak naprawd\u0119 to tak samo wa\u017cne dla nas jak i m\u0119\u017cczyzn, bo wielu z nich ma w sobie pierwiastki, kt\u00f3re zwykli\u015bmy okre\u015bla\u0107 jako kobiece. Oni te\u017c wstydz\u0105 si\u0119 i odrzucaj\u0105 w sobie to wszystko. <\/p>\n\n\n\n

Jakby mnie kto\u015b zapyta\u0142 20 lat temu, czy si\u0119 identyfikuj\u0119 z kobiet\u0105, na pewno powiedzia\u0142abym, \u017ce nie. Przez lata by\u0142am \u0107wiczona w my\u015bleniu, \u017ce kobieco\u015b\u0107 ma ni\u017csze notowania i \u017ce lepiej si\u0119 z ni\u0105 nie identyfikowa\u0107. To odrzucanie nie wynika\u0142o z mojego rzeczywistego wyboru, tylko ucieczki od tego. I pytanie na ile teraz, tych dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej, jestem ju\u017c wolna od tego. Wydaje mi si\u0119, \u017ce ci\u0105gle jeszcze nie. Ju\u017c w wieku 4 czy 5 lat zaczyna si\u0119 nie\u015bwiadomie dostrzega\u0107 r\u00f3\u017cnicowanie ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107. Zaczyna si\u0119 bra\u0107 udzia\u0142 w tym przedstawieniu, ale nie ma si\u0119 tego \u015bwiadomo\u015bci. Zabawki nadal s\u0105 dzielone ze wzgl\u0119du na p\u0142e\u0107, mimo wielu inicjatyw r\u00f3wno\u015bciowych. Z drugiej strony jest coraz wi\u0119cej publikacji takich jak np. Kosmos dla dziewczynek<\/a><\/em>. Mam pi\u0119cioletni\u0105 siostrzenic\u0119 i mog\u0119 jej teraz kupi\u0107 ca\u0142\u0105 mas\u0119 ksi\u0105\u017cek z kobiecymi bohaterkami. Kiedy\u015b tego zupe\u0142nie nie by\u0142o.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

A czyta\u0142a\u015b mo\u017ce Samiec alfa musi odej\u015b\u0107 <\/em>Liz Plank?<\/h4>\n\n\n\n

Jeszcze nie czyta\u0142am, ale s\u0142ysza\u0142am o niej.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"waginy\"
Liz Plank, Samiec alfa musi odej\u015b\u0107<\/a>,<\/em> Wydawnictwo Czarne<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Uwielbiam o niej rozmawia\u0107 z lud\u017ami. W pewnym momencie autorka pyta, czy ktokolwiek m\u00f3wi synom, \u017ce mog\u0105 robi\u0107 wszystko to, co dziewczynki. Ca\u0142y czas wydaje mi si\u0119, \u017ce to jest troch\u0119 taki brakuj\u0105cy element. M\u0119\u017cczy\u017ani nie wykonali swojej pracy na rzecz budowania m\u0119skiego siostrze\u0144stwa<\/em>, wolnego od patriarchalnych mechanizm\u00f3w. Boj\u0105 si\u0119 otworzy\u0107. <\/h4>\n\n\n\n

Wszystko, co jest zwi\u0105zane z m\u0119sko\u015bci\u0105, ma wy\u017csze notowania, wi\u0119c dla dziewczyn bycie jak ch\u0142opak to sprawa presti\u017cowa. Du\u017co trudniejsze jest pozwolenie sobie na korzystanie z czego\u015b, co teoretycznie jest gorzej traktowane. Chocia\u017c to ju\u017c te\u017c si\u0119 dzieje. Uwielbiam Marka Bryana, obserwuj\u0119 go na Instagramie<\/a>. To m\u0119\u017cczyzna po pi\u0119\u0107dziesi\u0105tce. Ma doros\u0142e c\u00f3rki. Ubiera, si\u0119, mieszaj\u0105c r\u00f3\u017cne elementy garderoby. M\u0119ska koszula, a do tego szpilki, sp\u00f3dnica. To jest \u015bwietne. Nie przebiera si\u0119 za kobiet\u0119, tylko miesza r\u00f3\u017cne elementy. <\/p>\n\n\n\n

Zdarzy\u0142o mi si\u0119 te\u017c widzie\u0107 w autobusie ch\u0142opak\u00f3w w sznurze pere\u0142, z pomalowanymi paznokciami. To bardzo du\u017co \u2013 w autobusie, w \u015brodku komunikacji miejskiej, w Polsce to zawsze wyraz odwagi. Pojawiaj\u0105 si\u0119 te\u017c w mojej pracowni studenci, kt\u00f3rzy chc\u0105 robi\u0107 prace o s\u0142abo\u015bci. Opowiadaj\u0105 o tym, \u017ce bycie silnym i odpowiedzialnym to du\u017ce obci\u0105\u017cenie. Prawie wszystkie przywileje, kt\u00f3re posiadaj\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani, bywaj\u0105 trudne do zniesienia. Oni si\u0119 do tego zazwyczaj nie przyznaj\u0105, ale nie bez powodu cz\u0119\u015bciej choruj\u0105 i kr\u00f3cej \u017cyj\u0105. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Niestety, przyznawanie si\u0119 to te\u017c objaw s\u0142abo\u015bci, kt\u00f3rego tak rozpaczliwie staraj\u0105 si\u0119 unika\u0107. Odchodz\u0105c od m\u0119\u017cczyzn, chcia\u0142abym jeszcze zapyta\u0107 Ci\u0119 o wulwopozytywno\u015b\u0107. <\/h4>\n\n\n\n

W moich pracach wyszukuj\u0119 tematy, kt\u00f3re maj\u0105 niskie notowania i je afirmuj\u0119. Chc\u0119 zmieni\u0107 ich warto\u015bciowanie. Tak jest z r\u00f3\u017cem, z kobieco\u015bci\u0105 czy ze \u015brodkami wyrazu, kojarzonymi ze sztuk\u0105 kobiet. To samo dotyczy kobiecych narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych. Ponad 10 lat temu zacz\u0119\u0142am si\u0119 zastanawia\u0107, nad postrzeganiem waginy i jaki to ma wp\u0142yw na moje \u017cycie. Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce to jak my\u015blimy o tej cz\u0119\u015bci kobiecego cia\u0142a nie jest spraw\u0105 prywatn\u0105, ale polityczn\u0105. Ma ogromny wp\u0142yw na wszystko, na pozornie niezwi\u0105zane ze sob\u0105 dziedziny \u017cycia. Wp\u0142ywa na nasze samopoczucie, samoocen\u0119 czy pewno\u015b\u0107 siebie.
Pracuj\u0119 w Akademii osi\u0105gaj\u0105c coraz wy\u017csze stopnie w hierarchii akademickiej. To powoduje, \u017ce tematy, kt\u00f3rymi si\u0119 zajmuj\u0119 nabieraj\u0105 tym samym wy\u017cszego statusu. Nie mog\u0119 wyprze\u0107 si\u0119 waginy, bo sta\u0142am si\u0119 profesor\u0105. Musz\u0119 wykorzysta\u0107 moje stanowisko, do tego w co wierz\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"Kaplica
Kaplica Waginy, fot. Krzysztof Kr\u00f3l, archiwum artystki<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jaka jest recepcja tej sztuki?<\/h4>\n\n\n\n

Zmienia si\u0119. Zupe\u0142nie inna by\u0142a, gdy zaczyna\u0142am ponad 10 lat temu. Wtedy by\u0142y dwie reakcje. M\u0119\u017cczy\u017ani reagowali w spos\u00f3b \u017cywio\u0142owy, bo wydawa\u0142o im si\u0119, \u017ce wreszcie spotkali na swojej drodze nimfomank\u0119. Wszystko widzieli jedynie pod k\u0105tem seksualno\u015bci. Trudno si\u0119 dziwi\u0107, bo same kobiety te\u017c w ten spos\u00f3b odbiera\u0142y ten temat. Mia\u0142am du\u017c\u0105 popularno\u015b\u0107 w\u015br\u00f3d lesbijek, kt\u00f3re my\u015bla\u0142y, \u017ce te\u017c ni\u0105 jestem i dlatego wybieram ten temat. Stosowa\u0142y r\u00f3wnie\u017c perspektyw\u0119 seksualno\u015bci. A ja mia\u0142am zupe\u0142nie inn\u0105 pobudk\u0119! Kobiety heteroseksualne udawa\u0142y, \u017ce nie widz\u0105 mojej pracy w galerii, \u017ce ten temat nie istnieje. Wypiera\u0142y go.<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Sprawd\u017a te\u017c: o przyjemno\u015bciach p\u0142yn\u0105cych z posiadania waginy, rozmowa z pisark\u0105 Mart\u0105 Dzido<\/a><\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Wstydliwa cz\u0119\u015b\u0107 cia\u0142a. <\/h4>\n\n\n\n

Unika\u0142y tematu. Czasem na przyk\u0142ad starsze osoby m\u00f3wi\u0142y, \u017ce bardzo im si\u0119 podoba takie uj\u0119cie \u2013 afirmuj\u0105ce, przyjemne. \u017be wreszcie kto\u015b m\u00f3wi o tym, jak nale\u017cy. Takie reakcje bardzo mnie cieszy\u0142y. Odzew bardzo zmienia\u0142 si\u0119 w czasie. Zacz\u0119\u0142am poznawa\u0107 dziewczyny i kobiety, zwi\u0105zane z afirmacj\u0105 kobiecej seksualno\u015bci. Na pocz\u0105tku by\u0142o ich niedu\u017co, zna\u0142y\u015bmy si\u0119 prawie wszystkie. A potem by\u0142o coraz wi\u0119cej i wi\u0119cej. Czarne protesty bardzo du\u017co wnios\u0142y, bo nagle zacz\u0119to bardzo du\u017co m\u00f3wi\u0107 o tej cz\u0119\u015bci kobiecego cia\u0142a \u2013 nie tylko w kontek\u015bcie seksualnym, ale te\u017c medycznym, zdrowotnym, czyli zacz\u0119to widzie\u0107 perspektyw\u0119 kobiety. Okaza\u0142o si\u0119 te\u017c, \u017ce m\u0119\u017cczy\u017ani potrafi\u0105 spojrze\u0107 na wagin\u0119 bez kontekstu erotycznego, co wcze\u015bniej wydawa\u0142o si\u0119 niemo\u017cliwe. To nastawienie zmienia przez ca\u0142y czas i jest ciekawie to obserwowa\u0107. Te 10 lat temu ka\u017cdy my\u015bla\u0142, \u017ce najlepiej mnie zamkn\u0105\u0107 w psychiatryku, bo mam obsesj\u0119 seksualn\u0105 i trzeba to wyleczy\u0107. Teraz coraz wi\u0119cej ludzi lepiej rozumie m\u00f3j komunikat. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Otacza Ci\u0119 sabat. Pisarki, tw\u00f3rczynie. <\/h4>\n\n\n\n

Tak, jest nas coraz wi\u0119cej. M\u0142ode dziewczyny te\u017c s\u0105 coraz bardziej zaanga\u017cowane, reaguj\u0105 przyja\u017anie, z sympati\u0105, bardziej naturalnie. To jest dla nich cool <\/em>\u2013 a przynajmniej tak powiedzia\u0142a 12-letnia c\u00f3rka mojej znajomej w reakcji na moje prace. To najlepiej oddaje podej\u015bcie m\u0142odych dziewczyn do tematu waginy. I bardzo si\u0119 z niej ciesz\u0119. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Naszyjnik cipkowy z Kopiszki, kt\u00f3ry widz\u0119 na Twojej szyi, jest jednym z bestseller\u00f3w marki. To te\u017c o czym\u015b \u015bwiadczy. <\/h4>\n\n\n\n

Kiedy jeszcze nie mo\u017cna by\u0142o kupi\u0107 takiej bi\u017cuterii, mia\u0142am w\u0142asnor\u0119cznie zrobione takie kolczyki, buty, torebki. Przedstawienie waginy nie by\u0142a naturalistyczne, bardziej abstrakcyjne. Wok\u00f3\u0142 nas jest wiele waginalnych kszta\u0142t\u00f3w, w naturze, w \u017cyciu codziennym. Ludzie nie zwracaj\u0105 na nie uwagi. Ale jak si\u0119 raz zobaczy, to si\u0119 nie odwidzi (\u015bmiech). <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
<\/div>
<\/div>
<\/div><\/div><\/div>
<\/div>
<\/path><\/g><\/g><\/g><\/svg><\/div>
Wy\u015bwietl ten post na Instagramie<\/div><\/div>
<\/div>
<\/div>
<\/div>
<\/div><\/div>
<\/div>
<\/div><\/div>
<\/div>
<\/div>
<\/div><\/div><\/div>
<\/div>
<\/div><\/div><\/a>

Post udost\u0119pniony przez KOPI (@kopiszka)<\/a><\/p><\/div><\/blockquote>