{"id":97860,"date":"2023-03-22T10:12:00","date_gmt":"2023-03-22T09:12:00","guid":{"rendered":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/?p=97860"},"modified":"2024-10-10T12:49:46","modified_gmt":"2024-10-10T10:49:46","slug":"celeste-ng-nasze-zaginione-serca-ksiazka-relacja-wywiad-more-ksiazkowe","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/goingapp.pl\/more\/celeste-ng-nasze-zaginione-serca-ksiazka-relacja-wywiad-more-ksiazkowe\/","title":{"rendered":"Celeste Ng: Publiczne biblioteki to rewolucyjny koncept [WYWIAD]"},"content":{"rendered":"\n

W Ameryce kochamy kapitalizm. Pomys\u0142, \u017ce co\u015b mo\u017ce by\u0107 bezp\u0142atne i finansowane przez rz\u0105d jest totalnie w sprzeczno\u015bci ze wszystkim, co dzieje si\u0119 w kraju. Czuj\u0119, \u017ce to co\u015b bardzo wa\u017cnego. Nie musisz mie\u0107 pieni\u0119dzy, by czyta\u0107. Jedyne, co musisz zrobi\u0107, to przyj\u015b\u0107 do biblioteki.<\/em> Rozmowa z Celeste Ng, autork\u0105 ksi\u0105\u017cki „Nasze zaginione serca”. <\/h2>\n\n\n\n

Jeste\u015bmy w Stanach w bli\u017cej nieokre\u015blonej przysz\u0142o\u015bci (albo \u2013 jak sugeruje autorka \u2013 r\u00f3wnoleg\u0142ej tera\u017aniejszo\u015bci). Na codzienne \u017cycie obywateli wp\u0142ywa PAKT (skr\u00f3t od: ustawa o Protekcji Ameryka\u0144skich Kultury i Tradycji). Wprowadzony system obostrze\u0144 wycelowany jest w ka\u017cdego, kto wygl\u0105dem przypomina mieszka\u0144c\u00f3w Azji. To wyraz l\u0119ku przed dynamicznym rozwojem Chin. Dzieci o Pakcie ucz\u0105 si\u0119 od zer\u00f3wki, doro\u015bli staraj\u0105 dopasowa\u0107 do ciasnego gorsetu zasad. Na tych, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 wsp\u00f3\u0142pracowa\u0107, czeka bowiem system kar. Najsurowsz\u0105 z nich jest odebranie i przesiedlenie potomstwa. Na ulice wkraczaj\u0105 jednak tajemniczy arty\u015bci-performerzy, kt\u00f3rzy staraj\u0105 si\u0119 wybi\u0107 ludzi z ot\u0119pienia i l\u0119ku. <\/p>\n\n\n\n

W takich w\u0142a\u015bnie realiach rozgrywa si\u0119 akcja powie\u015bci „Nasze zaginione serca” Celeste Ng<\/strong>. Fabu\u0142a kr\u0105\u017cy wok\u00f3\u0142 ch\u0142opca imieniem Bird, kt\u00f3ry na kolejnych stronach odkrywa zar\u00f3wno prawd\u0119 o swojej zaginionej matce, jak i \u015bwiecie, w kt\u00f3rych przysz\u0142o mu \u017cy\u0107. To ksi\u0105\u017cka niezwykle czu\u0142a i ciep\u0142a. Ciemne tony t\u0142a politycznego r\u00f3wnowa\u017cy niezwyk\u0142a empatia, kt\u00f3r\u0105 autorka obdarza swoich bohater\u00f3w. Ciesz\u0119 si\u0119, \u017ce Celeste zgodzi\u0142a si\u0119 ze mn\u0105 porozmawia\u0107 i podzieli\u0107 swoim spojrzeniem na rasizm wobec ameryka\u0144skich Azjat\u00f3w, anegdotami z procesu pisania czy opini\u0105 na temat funkcjonowania publicznych bibliotek w USA. Zapraszam Was do lektury. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Wywiad ukazuje si\u0119 w cyklu MORE Ksi\u0105\u017ckowe, kt\u00f3ry patronuje powie\u015bci „Nasze zaginione serca”. Tutaj z\u0142apiesz wi\u0119cej rozm\u00f3w i rekomendacji literackich<\/a> <\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Jagoda Gawliczek: Nasze zaginione serca<\/em> zaczynasz od motto z Anny Achmatowej. Na ile medium poezji wp\u0142yn\u0119\u0142o na t\u0119 ksi\u0105\u017ck\u0119?<\/h4>\n\n\n\n

Celeste Ng: <\/strong>Znacznie. Jako nastolatka chcia\u0142am by\u0107 poetk\u0105. Kiedy\u015b my\u015bla\u0142am, \u017ce nie b\u0119d\u0119 w og\u00f3le pisa\u0107 fikcji, ale moje wiersze stopniowo stawa\u0142y si\u0119 coraz d\u0142u\u017csze i d\u0142u\u017csze. Nadal cz\u0119sto si\u0119gam po poezj\u0119. Uwielbiam j\u0105. W czasie pandemii przynosi\u0142a mi ukojenie i komfort. Momentami stawa\u0142a si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em si\u0142y, by w og\u00f3le funkcjonowa\u0107. Mam nawet jeden wiersz nad biurkiem! M\u00f3wi o tym, \u017ce pisanie pomaga dostrzec sens w ci\u0119\u017ckich czasach, gdy czujemy si\u0119 przygn\u0119bieni i ma\u0142o w nas nadziei. Wydaje mi si\u0119, \u017ce poezja to jedna z nici DNA tej ksi\u0105\u017cki. Cho\u0107 wiersze s\u0105 tak ma\u0142e, maj\u0105 na nas olbrzymi wp\u0142yw. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Kiedy uczymy si\u0119 poezji w szkole, zazwyczaj ka\u017ce si\u0119 nam odgadn\u0105\u0107 jej sens, tak jakby rozwi\u0105zanie mog\u0142o by\u0107 tylko jedno. Tymczasem w Twojej ksi\u0105\u017cce poezja jest czym\u015b niejednoznacznym i pot\u0119\u017cnym. <\/h4>\n\n\n\n

U nas jest tak samo. Uczymy poezji, jakby to by\u0142y jakie\u015b puzzle, kt\u00f3re da si\u0119 u\u0142o\u017cy\u0107. Namierz 5 symboli i znajd\u017a ich znaczenie<\/em>. W ten spos\u00f3b szatkujemy wiersze. To nie jest dobry spos\u00f3b patrzenia na to medium. Ono przecie\u017c m\u00f3wi o emocjach, a nie racjonalno\u015bci. To tu le\u017cy zreszt\u0105 jej najwi\u0119ksza si\u0142a. Gdy czytamy newsy o tym, co si\u0119 dzieje \u2013 wojnie, represjach \u2013 nasze racjonalne m\u00f3zgi potrafi\u0105 si\u0119 na to blokowa\u0107. Wiele te\u017c kwestionuj\u0105. Poezja w\u015blizguje si\u0119 przez wszelkie zapory i trafia prosto do emocji. Cz\u0119\u015bciowo dlatego uwa\u017cam, \u017ce du\u017co skuteczniej potrafi zmienia\u0107 ludzi nawet gdy sami nie s\u0105 na to jeszcze gotowi.\u00a0<\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

S\u0142ysza\u0142am, \u017ce w chi\u0144skim nie ma czas\u00f3w gramatycznych, to prawda?<\/h4>\n\n\n\n

Nie znam bardzo dobrze chi\u0144skiego, ale tak, czasownik jest ten sam, ale s\u0105 sposoby, by zaznacza\u0107 czas. Po angielsku m\u00f3wimy: posz\u0142am \/ p\u00f3jd\u0119<\/em>. Po chi\u0144sku dos\u0142ownie to by\u0142oby: id\u0119 do sklepu w przysz\u0142o\u015bci<\/em>. By oznaczy\u0107 czas dodajesz do s\u0142owa dodatkowy element, ale baza jest uniwersalna. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Pytam o chi\u0144ski, bo w ksi\u0105\u017cce jest ta pi\u0119kna scena, w kt\u00f3rej ojciec uczy Birda o znaczeniu nazwiska jego matki \u2013 jak konkretne s\u0142owo rodzi\u0142o si\u0119 z po\u0142\u0105czenia poszczeg\u00f3lnych znak\u00f3w. Jednocze\u015bnie akcja Twojej ksi\u0105\u017cki, cho\u0107 wydaje si\u0119 dzia\u0107 w niepokoj\u0105co bliskiej przysz\u0142o\u015bci, wydaje si\u0119 zarazem g\u0142\u0119boko uniwersalna i ponadczasowa. My\u015blisz, \u017ce to mog\u0142o Ci\u0119 w jaki\u015b spos\u00f3b zainspirowa\u0107? <\/h4>\n\n\n\n

By\u0107 mo\u017ce! Przede wszystkim jednak po prostu uwielbiam s\u0142owa. Cho\u0107 nie m\u00f3wi\u0119 po chi\u0144sku, uczy\u0142am si\u0119 jak sk\u0142ada\u0107 poszczeg\u00f3lne znaki i jaka jest ich historia. Opowiada\u0142 mi o tym m\u00f3j w\u0142asny ojciec. Na pewno zgodz\u0119 si\u0119, \u017ce gramatyka, kt\u00f3r\u0105 si\u0119 pos\u0142ugujemy, wp\u0142ywa na nasze rozumienie \u015bwiata. <\/p>\n\n\n\n

A co do tej uniwersalno\u015bci \u2013 chcia\u0142am, \u017ceby moja powie\u015b\u0107 rozgrywa\u0142a si\u0119 w czym\u015b na kszta\u0142t niemal\u017ce alternatywnej tera\u017aniejszo\u015bci. To jak patrzenie z okna poci\u0105gu na to, co dzieje si\u0119 na s\u0105siaduj\u0105cym torze. Kiedy czytasz o czym, co wydarzy\u0142o si\u0119 dawno temu, mo\u017cna pod\u015bwiadomie machn\u0105\u0107 na to r\u0119k\u0105 i stwierdzi\u0107, \u017ce problem nale\u017cy ju\u017c do przesz\u0142o\u015bci. Rasizm i przemoc? Teraz jest ju\u017c du\u017co lepiej, nie trzeba si\u0119 tym martwi\u0107! <\/em>Z kolei gdy umieszczasz akcj\u0119 daleko w przysz\u0142o\u015bci, za\u0142o\u017cenie nie wydaje si\u0119 realistyczne. To si\u0119 nigdy nie zdarzy! <\/em>Chcia\u0142am, by ludzie odczytywali t\u0119 histori\u0119 jako co\u015b, co mog\u0142oby si\u0119 zdarzy\u0107, co zasadniczo si\u0119 zdarza tu i teraz. \u017beby akcja rozgrywa\u0142a si\u0119 niekomfortowo blisko. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Zauwa\u017cy\u0142am, \u017ce coraz wi\u0119cej ksi\u0105\u017cek, kt\u00f3re czytam, dotyka problemu rasizmu wobec ameryka\u0144skich Azjat\u00f3w. Przyznaj\u0119 ze wstydem, \u017ce przez d\u0142ugi czas temat wykluczenia na tle koloru sk\u00f3ry zamyka\u0142 si\u0119 dla mnie do tematu os\u00f3b czarnych czy spo\u0142eczno\u015bci latynoskiej. To oczywi\u015bcie kwestia reprezentacji \u2013 po prostu widzia\u0142am du\u017co takich przyk\u0142ad\u00f3w. Wiedzia\u0142am, \u017ce Azjaci s\u0105 stereotypizowani, ale nie zdawa\u0142am sobie sprawy, w jak ci\u0119\u017ckich bywaj\u0105 sytuacjach. Dopiero ksi\u0105\u017cki takie jak Ile z g\u00f3r tych z\u0142ota<\/em> czy Ucieczka z Chinatown<\/em> otworzy\u0142y mi oczy na du\u017co g\u0142\u0119bszy problem. <\/h4>\n\n\n\n

Bardzo ciesz\u0119 si\u0119 s\u0142ysz\u0105c, \u017ce to m\u00f3wisz, bo wydaje mi si\u0119, \u017ce w Ameryce jest dok\u0142adnie tak samo. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi my\u015bl\u0105c o rasizmie w Stanach, widzi czarne osoby. To oczywi\u015bcie olbrzymi problem i to ma sens, \u017ce znajduje si\u0119 w centrum uwagi. Wydaje mi si\u0119 jednak, \u017ce coraz cz\u0119\u015bciej dostrzegamy tutaj coraz wi\u0119cej warstw. To nie tylko bia\u0142e versus czarne, ale te\u017c ameryka\u0144scy Azjaci, kt\u00f3rzy s\u0105 w kraju od bardzo d\u0142ugiego czasu i maj\u0105 rozmaite relacje ze wszystkimi innymi grupami. Tak samo osoby rdzenne, latynosi. Chcia\u0142am da\u0107 temu wyraz w ksi\u0105\u017cce, a jednocze\u015bnie doda\u0107 co\u015b od siebie element, kt\u00f3rego by\u0107 mo\u017ce tam dot\u0105d nie by\u0142o. Dorasta\u0142am jako Chinka-Amerykanka w samym centrum kraju. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\"\"
Ok\u0142adki ksi\u0105\u017cek „Ile z g\u00f3r tych z\u0142ota<\/a>” C Pam Zhang i „Ucieczka z Chinatown<\/a>” Charlesa Yu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

My\u015blisz, \u017ce pandemia mia\u0142a wp\u0142yw na postrzeganie Azjat\u00f3w w Ameryce?<\/h4>\n\n\n\n

To dobre i skomplikowane pytanie. Odpowied\u017a brzmi: tak i nie. Z jednej strony sytuacja doprowadzi\u0142a do du\u017co bardziej otwartych przejaw\u00f3w dyskryminacji. Nawet dzi\u015b, gdy s\u0142ucha\u0142am news\u00f3w, dowiedzia\u0142am si\u0119, \u017ce kongres chce dochodzenia w sprawie \u017ar\u00f3de\u0142 koronawirusa. Czy chi\u0144czycy celowo go wypu\u015bcili z laboratorium? Od razu robi\u0119 si\u0119 zestresowana. To ta cz\u0119\u015b\u0107 na \u201ctak\u201d \u2013 pandemia sprawi\u0142a, \u017ce ludzie stali si\u0119 otwarcie przemocowi wobec kogokolwiek, kto przypomina im Azjat\u0119. Widz\u0119 to w wiadomo\u015bciach czy policyjnych doniesieniach. Akty agresji wzros\u0142y o 600%! To szokuj\u0105ce. Cz\u0119\u015b\u0107 na \u201cnie\u201d to fakt, \u017ce zwi\u0119kszy\u0142a si\u0119 te\u017c zauwa\u017calno\u015b\u0107 samego problemu. Od pocz\u0105tku, gdy w Stanach pojawili si\u0119 pierwsi emigranci z Azji, by\u0142a te\u017c przemoc wobec nich. Byli \u201cinni\u201d i nie mogli by\u0107 \u201cnami\u201d. <\/p>\n\n\n\n

Pandemia uwidoczni\u0142a sytuacj\u0119, kt\u00f3ra istnia\u0142a od setek lat. W przewrotny spos\u00f3b wi\u0119cej os\u00f3b dostrzeg\u0142o teraz, \u017ce te osoby mieszkaj\u0105 w ich kraju i mierz\u0105 si\u0119 z tego typu wyzwaniami. Wcze\u015bniej mogli sobie pozwoli\u0107, by tego nie dostrzega\u0107. Gdy ksi\u0105\u017cka ukaza\u0142a si\u0119 w Stanach jesieni\u0105, zaskoczy\u0142o mnie, \u017ce prawie ka\u017cda osoba nie z Azji, kt\u00f3ra robi\u0142a ze mn\u0105 wywiad, pyta\u0142a mnie o temat dyskryminacji. Wiele z nich pyta\u0142o, czy to spotka\u0142o tak\u017ce mnie. Oczywi\u015bcie, \u017ce tak! Nie mieli okazji jej do\u015bwiadczy\u0107, wi\u0119c sk\u0105d mieli o niej wiedzie\u0107. Je\u015bli ksi\u0105\u017cki takie jak Ile z g\u00f3r tych z\u0142ota<\/em> (kt\u00f3r\u0105 uwielbiam!) i informacje w wiadomo\u015bciach sprawi\u0105, \u017ce problem zostanie dostrze\u017cony, to bezcenne. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Sprawd\u017a te\u017c: wywiad z Gabrielle Zevin wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki „Jutro, jutro i zn\u00f3w jutro”<\/a><\/h3>\n\n\n\n
<\/div>\n\n\n\n

Gdy Bird podr\u00f3\u017cuje do Nowego Jorku patrzy na miasto niewinnymi oczami. Kiedy zostaje \u015bwiadkiem przemocy, ca\u0142e otoczenie si\u0119 dla niego zmienia. To poruszaj\u0105cy moment w ksi\u0105\u017cce.<\/h4>\n\n\n\n

Pisz\u0105c te sceny chcia\u0142am uda\u0107 si\u0119 do Nowego Jorku i przej\u015b\u0107 pieszo t\u0119 tras\u0119. By\u0142am tam wielokrotnie, ale pragn\u0119\u0142am od\u015bwie\u017cy\u0107 sobie to do\u015bwiadczenie, by wiarygodnie je opisa\u0107. Poniewa\u017c trwa\u0142a w\u00f3wczas pandemia nie mog\u0142am tego zrobi\u0107, wi\u0119c skorzysta\u0142am z Google Street View i wyklika\u0142am je krok po kroku. Przypomnia\u0142o mi to, jak mo\u017cesz przej\u015b\u0107 Nowy Jork i do\u015bwiadczy\u0107 r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci Ameryki. Zaczynasz od miejsca, gdzie jest szaro, a potem staje si\u0119 coraz bardziej elegancko. To jak monta\u017c tego, jak szybko co\u015b mo\u017ce si\u0119 tu zmieni\u0107. Czy to ma sens?  <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

Tak, zdecydowanie. Tak w sumie to odczuwa\u0142am. To by\u0142a na r\u00f3\u017cne sposoby symboliczna trasa.  <\/h4>\n\n\n\n

Tak, bo to przecie\u017c tak\u017ce jego w\u0142asna podr\u00f3\u017c. Zaczyna jako ma\u0142e dziecko. Do tamtej pory \u017cy\u0142 z ojcem w ma\u0142ym mieszkanku w budynku wewn\u0105trz uniwersytetu. Jest ochraniany. Gdy wyje\u017cd\u017ca, wydostaje si\u0119 z tej rzeczywisto\u015bci, a jego perspektywa si\u0119 poszerza. Wychodzi z domu. Wykracza poza Cambridge. Porzuca opiek\u0119 ojca. \u015awiat si\u0119 powi\u0119ksza. To uniwersalna opowie\u015b\u0107 o dorastaniu. Gdy dojrzewamy, u\u015bwiadamiamy sobie: moja rodzina robi co\u015b tak i tak, ale inne rodziny dzia\u0142aj\u0105 inaczej. Moje pa\u0144stwo robi co\u015b w ten spos\u00f3b, ale inne robi\u0105 inaczej. Teraz robimy co\u015b tak, ale nie zawsze tak by\u0142o. Dok\u0142adnie to dzieje si\u0119 z Birdem \u2013 zyskuje ten rodzaj \u015bwiadomo\u015bci. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n

T\u0142umaczka Twojej ksi\u0105\u017cki Ela Janota zwr\u00f3ci\u0142a mi uwag\u0119, \u017ce w procesie dorastania Birda stosunkowo p\u00f3\u017ano poznajemy imi\u0119 jego ojca, czyli Ethana. To te\u017c mocno symboliczny gest. <\/h4>\n\n\n\n

Bardzo mnie cieszy ta uwaga! W collegu by\u0142am na anglistyce i zawsze uwielbiam takie smaczki w ksi\u0105\u017ckach, wi\u0119c to mi\u0142e, \u017ce kto\u015b dostrzega je w mojej! Jako dziecko Twoi rodzice to \u201cmama\u201d i \u201ctata\u201d. Nie maj\u0105 innego \u017cycia poza Tob\u0105. Gdy m\u00f3j syn by\u0142 malutki, wpadli\u015bmy na jego nauczycielk\u0119 w spo\u017cywczaku. By\u0142 szczerze zaskoczony, bo spodziewa\u0142 si\u0119, \u017ce nie ma \u017cycia poza szko\u0142\u0105 \u2013 mimo, \u017ce pozna\u0142 wcze\u015bniej jej dzieci! W wieku 12-13 lat odkrywasz, \u017ce rodzice funkcjonuj\u0105 w szerszej rzeczywisto\u015bci, \u017ce robili rzeczy zanim si\u0119 urodzi\u0142e\u015b i prawdopodobnie zajmuj\u0105 si\u0119 czym\u015b wi\u0119cej ni\u017c wy\u0142\u0105cznie Tob\u0105. Maj\u0105 te\u017c imi\u0119 i to\u017csamo\u015b\u0107 poza rol\u0105 mamy i taty. <\/p>\n\n\n\n

<\/div>\n\n\n\n
\n