5 lat temu Taco Hemingway wydał „JARMARK” i „EUROPĘ”. Jak po czasie brzmią te albumy?

– Praca nad EUROPĄ była dla mnie sposobem na odetchnięcie od ciężkawych i dusznych tematów podejmowanych na JARMARKU – pisał Taco Hemingway, zapowiadając projekty. O albumach rozmawiamy z autorką książki Taco Hemingway’s Jarmark Kamilą Rymajdo, raperem Znowy Tonym, fanami i słuchaczami.

– Ktoś wywołał mnie bym pisał teksty polityczne? / Nie, dziękuję. Wolę pisać o sobie – rapował Taco w utworze WOSK, dodając, że jest głosem pokolenia, które nie ma nic do powiedzenia. Mimo że wersy cytowano później w licealnych podręcznikach do języka polskiego, cztery lata (a nawet mniej) starczyły, żeby zmienił zdanie.

Polskie Tango i Olśnienie

– Kiedy skroluję sobie DM-y i dostaję info, że już lipiec… – pisał raper pod postem z początku lipca 2020 roku, nawiązując do wersów z wydanego kilkanaście miesięcy wcześniej kawałka LECI NOWY FUTURE (Poranny Fifi planuje płytę, godziny w studiu / A nocny Fifi: „Je**ć lipiec, puszczę płytę w grudniu”). Tydzień później wydając singiel POLSKIE TANGO, który wywołał nie lada zamieszanie, zapowiedział oficjalnie album JARMARK.

Taco Hemingway bezlitośnie o Polsce w nowym singlu tuż przed ciszą wyborczą, Taco Hemingway uderza w Polskę, Taco Hemingway mobilizuje młodych, Czy najpopularniejszy polski raper mógł zaszkodzić *** i Dudzie? – brzmiały nagłówki artykułów krótko po premierze. Utwór zadebiutował bowiem na dwa dni przed drugą turą wyborów prezydenckich, w której zmierzyli się ze sobą Andrzej Duda oraz Rafał Trzaskowski. Trudno mówić tu o przypadku, gdy kilka tygodni wcześniej Szcześniak wystąpił w kampanii akcji profrekwencyjnej OLŚNIENIE.EU.

W nawiązującym tytułem do Tanga Mrożka utworze Taco zarówno wprost, jak i za pomocą różnych metafor, krytykował władzę (Moim krajem może rządzić byle miernota / W moim kraju ta oświata to jest ciemnota) oraz rodaków (Narodowe barwy mamy jak Santa Claus / I to ma sens, bo przestałem wierzyć w Polskę dawno, Tylko ty masz rację, reszta świata żyje w błędzie / Horyzont jest ładny, ale spróbuj patrzeć węziej). Na końcu teledysku pojawił się natomiast wymowny symbol składający się z ośmiu gwiazdek.

Polityczny manifest

Chociaż otwartość Szcześniaka względem tematów politycznych i społecznych można było wyczuć w Kabrioletach, będących outrem POCZTÓWKI Z WWA, LATO ’19, mało kto spodziewał się takiego wydawnictwa i to w takim momencie. Nic więc dziwnego, że Polskie Tango pobiło należący do Patorekcji Maty rekord dziennych odtworzeń na Spotify.

– „Polskie Tango” jako manifest spotkało się z tak dużą aprobatą, że wielu artystów poczuło się spokojniejszych o umieszczenie podobnych treści w swojej dyskografii – komentuje Znowu Tony, autor EP-ki Backstage. – Taco otworzył puszkę Pandory rapu protestsongowego – dodaje Szymon Fuchs (@szymon_fuchs), zauważając, że po Polskim Tangu wyszła chociażby płyta manifest asthmy, która porusza równie ważne problemy, czy single Wojna Totalna Słonia i Wolność BARANOVSKIEGO i Tego Typa Mesa. – Nie można także oczywiście zapomnieć o niejednym utworze od wspomnianego Młodego Matczaka – podkreśla influenser.

Urodzinowe MICHAEL ESSIEN BIRTHDAY PARTY

– Sam nie wiem, jak to się stało, ale w zeszłym tygodniu jak grom z jasnego nieba naszła mnie ochota na zrobienie prostej urodzinowej piosenki – napisał Taco na Instagramie w swoje 30. urodziny, zapowiadając, że JARMARK, to nie jedyna płyta, którą słuchacze otrzymają od niego w najbliższym czasie. EUROPA powstawała symultanicznie z wyżej wspomnianym albumem i tak też raper postanowił ją wydać. – „Michael Essien Birthday Party” portretowało „EUROPĘ” jako drugą „POCZTÓWKĘ”, a koniec końców podobne brzmienie dostaliśmy tylko w „Ortalionie” – zauważa Tony.

Szcześniak zaznaczał, że Polskie Tango było utworem pisanym przez kilka miesięcy. Michael Essien Birthday Party powstał natomiast w warunkach niezwykle spontanicznych w trakcie kilku dni. Podkreślił także, że obie formy robienia muzyki są równie istotne i potrzebne zarówno twórcom, jak i słuchaczom.

Warto też nakreślić kontekst historyczny. Jarmark Europa znajdujący się na Stadionie Dziesięciolecia w latach 1989-2008 był jednym z największych bazarów na kontynencie. Miał symbolizować otwarcie się Polski na świat po latach komunizmu. Sam Taco w utworze Następna Stacja wspominał, że za dzieciaka kupował tam różne płyty.

Taco Hemingway: JARMARK

JARMARK wylądował na streamingach 28 sierpnia. – Album sprawia, że zastanawiamy się, w co, jeśli w ogóle w cokolwiek, wierzy Hemingway – pisze Kamila Rymajdo w książce Taco Hemigway’s Jarmark, wydanej przez brytyjskie wydawnictwo Bloomsbury.

– Kilka lat temu aplikowałam o stypendium na Uniwersytecie Łódzkim, aby badać polski hip-hop w kontekście migracji. Kiedy tam przyjechałam, trafiłam na Taco Hemingwaya. Dowiedziałam się, że mieszkał w Wielkiej Brytanii i próbował tam zaistnieć. Zaczęłam analizować jego twórczość w kontekście migracji i tego, jak te motywy pojawiają się w jego tekstach. Po opublikowaniu tych badań jako artykułu naukowego zdecydowałam się zaproponować książkę o jednym z jego albumów do serii „33 ⅓”. Padło na „JARMARK”, ponieważ uznałam go za najbardziej unikalny w jego dyskografii – tłumaczy nam autorka lektury.

JARMARK to jednak dużo więcej, niż sam temat migracji. Zresztą, jak zauważa pisarka, Taco oberwało się za pisanie o problemach w Polsce, mieszkając poza granicami kraju. Każdy z utworów, który trafił na album, porusza inną kwestię społeczno-polityczną. Rymajdo zaznacza, że Szcześniak i jego następcy pokroju Maty, reprezentują nowy zwrot w gatunku, charakteryzujący się wyraźnym, bezkompromisowym głosem klasy średniej. Sam Znowu Tony przyznaje, że Hemingway przekonał go do polskiej muzyki i polskiego rapu, ponieważ nie wychowywał się na osiedlu, więc nigdy nie czerpał satysfakcji ze słuchania blokersów.

Ponadto na krążku Taco Hemingwaya wspomogli mniej oczywiści goście niż na chociażby EUROPIE. W przepełnionej ksenofobią trylogii Łańcuch pojawia się Artur Rojek, w krytykującej celebrytów i teorie spiskowe Influenzie Gruby Mielzky, a w pełnej rozczarowań polskimi stereotypowymi tradycjami słyszymy Kachę z Coalsów. Nie można także zapomnieć o pędzącym Nie Mam Czasu z CatchUpem, czyli jedynej piosenki, w której pojawiają się personalne wersy opisujące ówczesną sytuację Taco (Nie mam czasu / Na wściekliznę, która kapie z postów / Artykuły o tym, że nie przywitałem Golców).

Z jednej strony „JARMARK”, a z drugiej „EUROPA”

W piątek 4 września 2020 roku premierę miała EUROPA. – Było to spore zaskoczenie, które pokazało, jak dwa różne oblicza artysty mogą pojawić się obok siebie, tym samym trafiając do różnych słuchaczy. Ponadto świetnie przedstawiło różnorodność tematyki i brzmień oraz sam kontrast między tymi dwoma albumami, który może być rozumiany jako ciekawy komentarz do rynku muzycznego – komentuje Ola Jabłońska (@olajablonskaa).

Na EUROPIE Taco poruszał dużo bardziej personalne, a jednocześnie przystępniejsze tematy. Janek Glinka (@gliniarz___) zauważa, że w porównaniu do JARMARKU album jest dużo prostszy, lżejszy i przyjemniejszy do codziennego słuchania, a same utwory są bardziej melodyjne, na co wpływa między innymi wiele śpiewanych fragmentów. Powagi nadają jednak dzienniki pokładowe, w których Szcześniak porusza tematy swoich lęków i obaw czy Toskania Outro, czyli utwór, który przez następne trzy lata, do premiery 1-800-OŚWIECENIE, był uważany za pożegnanie się przez Taco ze sceną na stałe.

Na mieszany odbiór wrześniowego albumu przez fanów mogły wpłynąć różne oceny niektórych słuchaczy krótko po premierze. – Bardzo ukształtowały mnie opinie ludzi, którzy mówili, że Europa to najgorszy album od Taco – mówi Radek Szymończyk (@erdecz), który koniec końców w rankingu albumów Szcześniaka krążek wydany jako drugi umieściłby ponad JARMARKIEM. Również Tony i Szymon twierdzą, że EUROPA zyskałaby dużo więcej, gdyby wyszła chociaż kilka tygodni później. Mimo wszystko oba projekty można uznać za komercyjny sukces. Zajęły one bowiem 8. i 9. miejsce na liście najchętniej kupowanych płyt w 2020 roku w Polsce.

Od premiery EUROPY do debiutu 1-800-OŚWIECENIE (22 września 2023 roku) minęło ponad 1000 dni. Oby aktualna przerwa wydawnicza Taco trwała jednak krócej, chociaż na dobrą sprawę w grudniu minionego roku dostaliśmy remaster Trójkąta Warszawskiego.