Anne Carson z Literacką Nagrodą Nobla 2026! Kim jest Kanadyjka?
Wczoraj, 8 października, poznaliśmy tegoroczną laureatkę Literackiej Nagrody Nobla. Prestiżowe wyróżnienie trafiło w ręce Anne Carson za odwagę i nowatorstwo w dialogowaniu z tradycją klasyczną i tworzeniu nowych form współczesnej literatury. I rzeczywiście autorka znana jest z twórczości poetyckiej i eseistycznej nawiązującej do literatury antycznej na sposoby, które nie śniły się Grekom.
✦ TEATR W GOING. Literatura, ale na scenie. Chodź z nami do teatru! KUP BILETY
Spis treści
Częściej widuj Going. MORE w Google Dodaj nas jako preferowane źródło Dodaj!
Kim jest Anne Carson?
Urodzona w 1950 roku w Toronto pisarka już w liceum zachłysnęła się literaturą antyczną, początkowo łaciną. Trudno przychodziło jej odnalezienie się w systemie akademickim, wielokrotnie zmieniała studia i uczelnie, ale finalnie obroniła doktorat. Latami studiowała grekę i orbitujące wokół niej teksty krytyczne, a także realizowała się jako wykładowczyni. Obecnie mieszka na Islandii, gdzie zastała ją wiadomość o Noblu.
Jakie książki Anne Carson zostały wydane po polsku?
Polscy czytelnicy mają już do dyspozycji kilka tytułów autorki. Najbardziej znana jest Autobiografia czerwonego, która nad Wisłą ukazała się nakładem wydawnictwa Ossolineum w przekładzie Macieja Topolskiego. To poruszająca opowieść o nieszczęśliwej miłości skrzydlatego młodzieńca Geriona, rozgrywającej się w cieniu wulkanu buzującego lawą. W książce mieszają się wątki mitologiczne i całkiem współczesne konteksty.
Bardziej wymagającą, ale równie satysfakcjonującą lekturą od Carson jest Dekreacja, czyli błyskotliwy esej o tożsamości. Łączy w sobie elementy poetyckie, fragmenty opery, nawiązania do mistyczek, Samuela Becketta czy Safony. Książka również ukazała się sumptem Ossolineum i w przekładzie Topolskiego.
Autorka wróciła do tematu miłości w Słodko-gorzkim Erosie, który Ossolineum wznowiło w zeszłym roku, tym razem w tłumaczeniu Renaty Lis. To medytacja nad znaczeniami pożądania, w której ponownie unaocznia się błyskotliwość i wiedza autorki. Co wytrwalsi czytelnicy dotarli też do ostatnich egzemplarzy Piękna męża w przekładzie Olgi Kubińskiej. Choć to książka poetycka, sama autorka nazywa ją esejem w 29 tangach poprzedzonych cytatami z dzieł angielskiego poety Johna Keatsa. Bije od nich namiętność, płomienna miłość i gorzki ból towarzyszący jej utracie. Dobra wiadomość? Wydawnictwo Części Proste poinformowało, że pracuje nad dodrukiem białego kruka. Pierwsza część nakładu będzie dostępna już podczas Międzynarodowych Targów Książki w Krakowie, w dniach 22-25 października 2026 roku.
Dlaczego warto czytać Anne Carson?
Pomijając oczywistość, że właśnie została noblistką, trzeba przyznać, że mało która autorka cechuje się tak dużą wrażliwością i erudycją. Lektura tekstów Anne Carson pozwala obcować z pozornym chaosem odniesień, szkatułkowymi konstrukcjami i pięknem poetyckiej frazy. Gdy przeglądamy się w jej tekstach, odkrywamy w sobie powidoki czułych wspomnień i mapujemy momenty naszego niedopasowania do świata. Na styku tych płaszczyzn wykuwają się w nas – niczym w kuźni Hefajstosa – zupełnie nowe emocje.
Jacy byli poprzedni laureaci Literackiej Nagrody Nobla?
W tym roku Literacką Nagrodę Nobla wręczono już po raz 123. Za każdym razem trafia ona do autorów i autorek, reprezentujących szerokie pole gatunków, narodowości i inspiracji. Ostatnio kapituła postawiła na pochodzącego z Węgier László Krasznahorkaia, twórcy Szatańskiego tanga, Melancholii sprzeciwu i A świat trwa. Rok wcześniej nagrodę zgarnęła koreańska pisarka Han Kang, którą czytelnicy nad Wisłą mogą kojarzyć m.in. z Wegetarianki, Nie mówię żegnaj i Lekcji greki.
Na liście dotychczasowych noblistów-literatów nie brakuje też Polaków. Ostatnią z nich jest Olga Tokarczuk. Przed nią wyróżnieniem uhonorowano Henryka Sienkiewicza, Władysława Reymonta, Czesława Miłosza oraz Wisławę Szymborską.
